Γιατί κλαίει το μωρό; Κατανόηση του φυσιολογικού κλάματος, PURPLE Crying και πότε βελτιώνεται

Μετά από άλλο ένα γεύμα, αλλαγή πάνας, ρέψιμο και αγκαλιά, στις 2 τα ξημερώματα μπορεί να νιώθετε ότι το κλάμα δεν θα τελειώσει ποτέ. Ίσως αναρωτιέστε: «Γιατί κλαίει το μωρό;» ή μήπως σας διαφεύγει κάτι προφανές.

Δεν αποτυγχάνετε. Δεν «κακομαθαίνετε» το μωρό επειδή το παίρνετε αγκαλιά. Και, τις περισσότερες φορές, δεν κάνετε κάτι λάθος.

Το κλάμα νεογέννητου μπορεί να είναι έντονο, επαναλαμβανόμενο και εξαντλητικό. Υπάρχει όμως ένα γνωστό αναπτυξιακό μοτίβο πίσω από αυτό. Για πολλές οικογένειες, οι πιο δύσκολες εβδομάδες έρχονται λίγο πριν αρχίσουν τα πράγματα να γίνονται πιο εύκολα. Υπάρχει φως στο τέλος αυτής της περιόδου.

Το φυσιολογικό μοτίβο στο κλάμα νεογέννητου

Τα περισσότερα μωρά κλαίνε περισσότερο όσο περνούν οι πρώτες εβδομάδες της ζωής τους. Αυτό συχνά ξαφνιάζει τους νέους γονείς. Θα ήταν λογικό να περιμένει κανείς ότι ένα νεογέννητο θα είναι πιο ανήσυχο αμέσως μετά τη γέννηση και στη συνέχεια θα ηρεμεί σταδιακά. Συνήθως συμβαίνει το αντίθετο.

Ένα συνηθισμένο μοτίβο, όταν το κλάμα βρεφών είναι φυσιολογικό, μοιάζει κάπως έτσι:

• Τις πρώτες ημέρες μετά τη γέννηση, το κλάμα είναι συνήθως πιο περιορισμένο.
• Αυξάνεται σταθερά μέσα στις πρώτες εβδομάδες.
• Η κορυφή κλάματος 6-8 εβδομάδες είναι πολύ συνηθισμένη.
• Στην κορύφωση, ένα μωρό μπορεί να κλαίει ή να γκρινιάζει κατά μέσο όρο 2 έως 3 ώρες την ημέρα.
• Έπειτα, η διάρκεια και η ένταση του κλάματος μειώνονται σταδιακά.
• Γύρω στους 3 με 4 μήνες, τα περισσότερα μωρά κλαίνε αισθητά λιγότερο και ηρεμούν ευκολότερα.

Άρα, πόσες ώρες κλαίει το μωρό; Η απάντηση διαφέρει πολύ από παιδί σε παιδί. Ένα μωρό μπορεί να κλαίει συνολικά 45 λεπτά μέσα στην ημέρα, ενώ ένα άλλο να έχει αρκετά μεγάλα διαστήματα έντονης ανησυχίας. Οι μέσοι όροι δεν σημαίνουν ότι όλα τα βρέφη ακολουθούν το ίδιο πρόγραμμα. Δείχνουν όμως ότι ένα πολύ ανήσυχο μωρό στις πρώτες εβδομάδες δεν έχει απαραίτητα κάποιο ιατρικό πρόβλημα.

Όταν το ζείτε καθημερινά, αυτή η πληροφορία ίσως να μην ακούγεται ιδιαίτερα παρηγορητική. Τρεις ώρες είναι πολλές όταν είστε άυπνοι, κουρασμένοι και δεν προλαβαίνετε ούτε να πιείτε έναν καφέ ζεστό. Όμως η πορεία έχει σημασία: το κλάμα ανεβαίνει, φτάνει στην κορύφωσή του και μετά υποχωρεί.

Πότε θα κλαίει λιγότερο το μωρό;

Η σύντομη απάντηση είναι: συνήθως νωρίτερα απ’ όσο μοιάζει τώρα.

Σε πολλά μωρά, οι γονείς παρατηρούν την πρώτη ουσιαστική βελτίωση γύρω στις 10 έως 12 εβδομάδες. Τα απογεύματα μπορεί να γίνουν λιγότερο εκρηκτικά. Το μωρό ίσως περνά περισσότερη ώρα ξύπνιο και ήρεμο, κοιτάζοντάς σας, χαμογελώντας ή κουνώντας χαρούμενα τα ποδαράκια του στο στρωματάκι.

Η διαδικασία του ύπνου μπορεί να συνεχίσει να χρειάζεται προσπάθεια, αλλά δεν θα μοιάζει πια ακατόρθωτη.

Μέχρι τους 3 με 4 μήνες, τα περισσότερα βρέφη έχουν ξεπεράσει τη δυσκολότερη φάση του κλάματος. Φυσικά, δεν σταματούν να κλαίνε εντελώς. Τα μωρά κλαίνε όταν πεινούν, νυστάζουν, έχουν κουραστεί από ερεθίσματα ή διαμαρτύρονται επειδή τα αφήσατε από την αγκαλιά. Όμως τα μεγάλα, αινιγματικά επεισόδια που δεν ηρεμούν με τίποτα συνήθως γίνονται πολύ πιο σπάνια.

Γι’ αυτό στο ερώτημα «πότε θα σταματήσει να κλαίει το μωρό μου;» δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ημερομηνία. Το κλάμα παραμένει ένας βασικός τρόπος επικοινωνίας. Αυτό που αλλάζει είναι η συχνότητα, η ένταση και η δική σας ικανότητα να καταλαβαίνετε τι χρειάζεται.

Τι είναι PURPLE Crying;

Μπορεί να ακούσετε από παιδίατρο, μαία ή συμβούλους γονέων τον όρο PURPLE Crying. Παρά την ονομασία του, δεν σημαίνει ότι το μωρό γίνεται μωβ όταν κλαίει. Πρόκειται για έναν όρο που περιγράφει μια φυσιολογική φάση της πρώιμης βρεφικής ηλικίας, κατά την οποία το κλάμα μπορεί να φαίνεται ιδιαίτερα δύσκολο και απρόβλεπτο.

Το PURPLE είναι ακρωνύμιο από αγγλικές λέξεις:

• P - Peak of crying: Το κλάμα αυξάνεται εβδομάδα με την εβδομάδα και συνήθως κορυφώνεται στις 6 έως 8 εβδομάδες.
• U - Unexpected timing: Μπορεί να αρχίσει και να σταματήσει χωρίς εμφανή αιτία.
• R - Resists soothing: Οι συνηθισμένοι τρόποι παρηγοριάς μπορεί να μη λειτουργούν, ακόμη κι αν κάνετε ό,τι μπορείτε.
• P - Pain-like face: Το μωρό μπορεί να δείχνει σαν να πονά, με κόκκινο πρόσωπο, σφιγμένες γροθιές και ποδαράκια μαζεμένα, ενώ είναι κατά τα άλλα υγιές.
• L - Long-lasting: Ορισμένα επεισόδια μπορεί να διαρκούν αρκετή ώρα.
• E - Evening clustering: Το κλάμα συχνά συγκεντρώνεται προς το τέλος της ημέρας.

Η περίοδος PURPLE Crying αφορά φυσιολογική αναπτυξιακή συμπεριφορά. Δεν αποδεικνύει ότι το μωρό δεν είναι ευτυχισμένο μαζί σας, ότι το γάλα σας δεν επαρκεί ή ότι το συνηθίσατε υπερβολικά στην αγκαλιά.

Ο όρος μπορεί να βοηθήσει επειδή δίνει ένα όνομα σε εκείνη τη δύσκολη εμπειρία όπου έχετε δοκιμάσει τα πάντα: τάισμα, ρέψιμο, αλλαγή πάνας, περπάτημα, νανούρισμα, αγκαλιά. Και το μωρό συνεχίζει να κλαίει.

Μερικές φορές δεν υπάρχει μια απλή λύση. Είναι δύσκολο να το δεχτεί κανείς, αλλά δεν είναι δικό σας φταίξιμο.

Είναι κολικοί ή φυσιολογικό κλάμα μωρού;

Η λέξη κολικοί χρησιμοποιείται συχνά όταν ένα μωρό κλαίει για μεγάλα διαστήματα, ιδιαίτερα το βράδυ. Παραδοσιακά, οι κολικοί περιγράφονται ως κλάμα πάνω από τρεις ώρες την ημέρα, τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα και για τρεις ή περισσότερες εβδομάδες, σε ένα κατά τα άλλα υγιές βρέφος.

Στην πράξη, το όριο ανάμεσα στους κολικούς και στο φυσιολογικό κλάμα νεογέννητου δεν είναι πάντοτε ξεκάθαρο. Πολλά μωρά που χαρακτηρίζονται «κολικιακά» περνούν απλώς την αναμενόμενη καμπύλη αύξησης του κλάματος, αλλά στην πιο έντονη εκδοχή της.

Οι κολικοί δεν σημαίνουν ότι το μωρό είναι «δύσκολο». Ούτε αποτελούν διάγνωση που δίνει μία σαφή θεραπεία. Δεν υπάρχει μία και μοναδική αποδεδειγμένη αιτία. Σε ορισμένα βρέφη μπορεί να συμβάλλει η ενόχληση από το πεπτικό σύστημα, όμως το κλάμα σχετίζεται επίσης με την ωρίμανση του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος.

Αν το μωρό τρέφεται καλά, παίρνει βάρος, βρέχει τακτικά πάνες και ανάμεσα στα επεισόδια φαίνεται καλά, η έντονη περίοδος κλάματος συχνά είναι η πιθανότερη εξήγηση. Παρ’ όλα αυτά, εμπιστευτείτε το ένστικτό σας. Εσείς γνωρίζετε το μωρό σας καλύτερα από όλους.

Γιατί τα κλάματα το βράδυ είναι τόσο συχνά;

Για πολλές οικογένειες, το απόγευμα φέρνει ανησυχία. Το μωρό που ήταν σχετικά ήρεμο στις 11 το πρωί μπορεί από τις 5 το απόγευμα και μετά να μην παρηγορείται με τίποτα. Συχνά αυτό αποκαλείται «δύσκολη ώρα», αν και μπορεί να κρατήσει αρκετές ώρες.

Γιατί κλαίνε περισσότερο τα μωρά το βράδυ; Υπάρχουν μερικές πιθανές εξηγήσεις:

• Υπερφόρτωση ερεθισμάτων: Ο εγκέφαλος του νεογέννητου επεξεργάζεται όλη μέρα ήχους, φώτα, κινήσεις, πρόσωπα και αγγίγματα. Μέχρι το βράδυ, όλα αυτά μπορεί να είναι υπερβολικά.
• Κούραση: Τα βρέφη κουράζονται εύκολα και, όταν έχουν υπερκουραστεί, δυσκολεύονται περισσότερο να ηρεμήσουν.
• Οι φυσικοί καθημερινοί ρυθμοί: Κάποιοι ειδικοί θεωρούν ότι οι αλλαγές στην κορτιζόλη και σε άλλους βιολογικούς ρυθμούς ίσως παίζουν ρόλο, χωρίς αυτό να έχει αποδειχθεί πλήρως.
• Το μοτίβο του απογευματινού θηλασμού: Τα μωρά που θηλάζουν συχνά ζητούν γάλα πιο συχνά το βράδυ. Το cluster feeding, δηλαδή οι διαδοχικοί και πυκνοί θηλασμοί, είναι συνηθισμένο και συνήθως δεν σημαίνει ότι δεν έχετε αρκετό γάλα.

Δεν υπάρχει μία εξήγηση που να ταιριάζει σε όλα τα μωρά. Τα κλάματα το βράδυ μπορεί να είναι απλώς μέρος της φυσιολογικής, ακόμη ανώριμης ικανότητας του βρέφους να ρυθμίζει την ένταση και τα συναισθήματά του.

Αν μπορείτε, μειώστε τις απαιτήσεις αυτής της ώρας της ημέρας. Χαμηλώστε τα φώτα, περιορίστε τις επισκέψεις, φροντίστε να υπάρχει ένα εύκολο φαγητό στο σπίτι και αφήστε τις δουλειές για αργότερα. Για μερικές εβδομάδες, η λειτουργία επιβίωσης είναι απολύτως αποδεκτή.

Η επιστήμη πίσω από το κλάμα: το νευρικό σύστημα του μωρού μαθαίνει ακόμη

Το κλάμα είναι ένας από τους πρώτους τρόπους επικοινωνίας του μωρού, αλλά συνδέεται και με την ωρίμανση του νευρικού του συστήματος.

Ένα νεογέννητο δεν μπορεί ακόμη να ρυθμίσει τα συναισθήματα ή τη σωματική του κατάσταση όπως ένα μεγαλύτερο βρέφος. Δεν μπορεί να αλλάξει μόνο του θέση, να πιάσει ένα αντικείμενο παρηγοριάς, να πάρει μια βαθιά ανάσα ή να καταλάβει ότι η δυσφορία θα περάσει. Τα πάντα βιώνονται άμεσα και έντονα. Η πείνα μοιάζει τεράστια. Η νύστα μοιάζει τεράστια. Και ένα θορυβώδες δωμάτιο μπορεί να μοιάζει εξίσου αφόρητο.

Καθώς ωριμάζει ο εγκέφαλος, τα μωρά αποκτούν σταδιακά καλύτερη ικανότητα αυτορρύθμισης. Ο κύκλος ύπνου και εγρήγορσης οργανώνεται περισσότερο. Η πέψη συχνά σταθεροποιείται. Το μωρό αντέχει καλύτερα τα ερεθίσματα και, με τον καιρό, χρησιμοποιεί τη δική σας παρουσία ως ασφαλή βάση για να ηρεμεί.

Γι’ αυτό το κλάμα μειώνεται με τον χρόνο. Όχι επειδή ξαφνικά ανακαλύψατε το μοναδικό σωστό φάσκιωμα, τον ιδανικό ήχο ή τον τέλειο τρόπο να το κουνάτε. Αυτά μπορεί να βοηθούν. Όμως μεγάλο μέρος της αλλαγής είναι αναπτυξιακό. Το μωρό μεγαλώνει και ωριμάζει.

Πόσο διαρκεί το κλάμα του μωρού σύμφωνα με τα δεδομένα;

Μελέτες για το βρεφικό κλάμα σε διαφορετικές χώρες δείχνουν ένα παρόμοιο γενικό μοτίβο: το κλάμα αυξάνεται μετά τη γέννηση, κορυφώνεται στους πρώτους δύο μήνες και στη συνέχεια μειώνεται. Οι ακριβείς μέσοι όροι διαφέρουν, επειδή κάθε έρευνα καταγράφει με διαφορετικό τρόπο το κλάμα και τη γκρίνια.

Το πιο καθησυχαστικό εύρημα είναι η πορεία: τα περισσότερα μωρά παρουσιάζουν μεγάλη βελτίωση μεταξύ της 10ης και της 12ης εβδομάδας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι, μόλις φτάσει η 12η εβδομάδα, όλα τα δύσκολα βράδια εξαφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Η πρόοδος δεν είναι πάντα σταθερή. Μπορεί να έχετε δύο πιο ήρεμες ημέρες και μετά μία πολύ δύσκολη. Όταν όμως κοιτάξετε τη συνολική εικόνα δύο ή τριών εβδομάδων, αντί να κρίνετε από ένα μόνο βράδυ, η αλλαγή συνήθως φαίνεται πιο καθαρά.

Πώς να ηρεμήσω το μωρό στις εβδομάδες με το περισσότερο κλάμα

Δεν χρειάζεται να βρείτε λύση για κάθε κλάμα. Μερικές φορές ο στόχος είναι απλώς να στηρίξετε το μωρό και να περάσετε τα επόμενα δέκα λεπτά.

Μπορεί να βοηθήσουν οι παρακάτω πρακτικές:

• Προσφέρετε γάλα αν το μωρό δείχνει σημάδια πείνας. Οι συχνοί βραδινοί θηλασμοί είναι φυσιολογικοί, ιδίως στα θηλάζοντα βρέφη.
• Κρατήστε το κοντά σας. Η επαφή δέρμα με δέρμα μπορεί να είναι πολύ καθησυχαστική, όταν είναι άνετη και για τους δυο σας.
• Δοκιμάστε ρυθμική κίνηση, όπως βόλτα με το καρότσι, μάρσιπο, ήπιο κούνημα ή περπάτημα στο σπίτι.
• Χρησιμοποιήστε σταθερούς, ήπιους ήχους. Ένα απαλό «σσσσ», ο ήχος του νερού ή λευκός θόρυβος σε χαμηλή ένταση μπορεί να βοηθήσουν.
• Αλλάξτε περιβάλλον. Βγείτε για λίγο στο μπαλκόνι ή στην είσοδο, ανοίξτε ένα παράθυρο ή κάντε έναν μικρό περίπατο.
• Ελέγξτε τα απλά: πάνα, θερμοκρασία, ρούχα, ρέψιμο, πείνα και κούραση.
• Μειώστε τα ερεθίσματα το βράδυ. Λιγότερα έντονα φώτα και λιγότερες αγκαλιές από πολλά διαφορετικά άτομα μπορούν να κάνουν διαφορά.

Μερικά μωρά ηρεμούν μόνο στην αγκαλιά. Άλλα ανταποκρίνονται περισσότερο στην κίνηση. Κάποιο μπορεί να χαλαρώνει στον μάρσιπο, ενώ ένα άλλο να διαμαρτύρεται μέχρι να βγει έξω. Δεν υπάρχει μία καθολική απάντηση στο πώς να ηρεμήσω το μωρό. Επιτρέπεται να δοκιμάζετε διαφορετικά πράγματα.

Χρειάζεστε φροντίδα κι εσείς

Ένα μωρό που κλαίει ασταμάτητα μπορεί να δοκιμάσει τα όρια ακόμη και του πιο υπομονετικού γονέα. Αν νιώθετε θυμό, πανικό, δάκρυα ή μούδιασμα, δεν σημαίνει ότι είστε κακός γονιός. Σημαίνει ότι χρειάζεστε υποστήριξη.

Κάντε ένα σχέδιο προτού φτάσετε στα όριά σας:

1. Μοιραστείτε τις βάρδιες με τον σύντροφό σας, έναν συγγενή ή έναν άνθρωπο που εμπιστεύεστε. Ακόμη και 30 λεπτά χωρίς διακοπή μπορούν να σας βοηθήσουν να συνέλθετε.
2. Μιλήστε σε κάποιον. Ένας φίλος, ο παιδίατρος, η μαία ή μια τοπική υπηρεσία υποστήριξης νέων γονέων μπορεί να γίνει πραγματικό στήριγμα σε μια δύσκολη ημέρα.
3. Χρησιμοποιήστε ωτοασπίδες που μειώνουν τον ήχο, ενώ κρατάτε με ασφάλεια το μωρό. Θα συνεχίσετε να το ακούτε και να ανταποκρίνεστε, αλλά ο ήχος θα είναι λιγότερο οξύς.
4. Βάλτε το μωρό με ασφάλεια στο κρεβατάκι ή στο λίκνο του και απομακρυνθείτε για λίγο αν νιώθετε ότι κατακλύζεστε. Πιείτε νερό, πάρτε αργές αναπνοές και σταθείτε για ένα λεπτό σε άλλο δωμάτιο.
5. Μην ταρακουνάτε ποτέ ένα μωρό. Αν φοβάστε τη δική σας αντίδραση, αφήστε το μωρό σε ασφαλές σημείο και ζητήστε άμεσα βοήθεια.

Αν χρειάζεστε επείγουσα βοήθεια στην Ελλάδα, καλέστε το 112 ή το 166 για το ΕΚΑΒ. Καλέστε αμέσως αν το μωρό δυσκολεύεται να αναπνεύσει, γίνεται μπλε ή γκρι, είναι πολύ υποτονικό ή δεν ανταποκρίνεται, κάνει σπασμούς ή πιστεύετε ότι χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα.

Πότε να ζητήσετε ιατρική συμβουλή για το κλάμα του μωρού

Το περισσότερο κλάμα νεογέννητου είναι φυσιολογικό. Ωστόσο, επικοινωνήστε με τον παιδίατρό σας, το Κέντρο Υγείας ή το νοσοκομείο αν το κλάμα σάς φαίνεται διαφορετικό ή αν ανησυχείτε.

Ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή αν το μωρό έχει:

• Πυρετό 38°C ή περισσότερο, όταν είναι κάτω των 3 μηνών
• Δυσκολία στην αναπνοή, μπλε ή γκρι χείλη ή ασυνήθιστη χαλαρότητα
• Επαναλαμβανόμενους έντονους εμετούς, πράσινο εμετό ή αίμα σε εμετό ή κόπρανα
• Δυσκολία στο τάισμα ή αισθητά λιγότερες βρεγμένες πάνες
• Πολύ οξύ, αδύναμο ή ασυνήθιστο κλάμα
• Πρησμένη κοιλιά, εξάνθημα ή σημάδια τραυματισμού
• Κλάμα που ξαφνικά είναι πολύ πιο έντονο από ό,τι συνήθως

Δεν χρειάζεται ποτέ να «κάνετε υπομονή» μόνο και μόνο επειδή κάποιος το απέδωσε σε κολικούς. Η καθησύχαση είναι χρήσιμη, αλλά εξίσου σημαντικό είναι να σας ακούσουν όταν ανησυχείτε.

Παρακολουθήστε την πορεία, όχι μόνο τη δύσκολη ημέρα

Σε μια δύσκολη εβδομάδα, είναι εύκολο να πιστέψετε ότι τίποτα δεν αλλάζει. Η καταγραφή γευμάτων, ύπνου και κλάματος στην εφαρμογή Erby μπορεί να σας δώσει μια πιο καθαρή συνολική εικόνα. Σημειώστε πότε αρχίζει το κλάμα, πόσο κρατά, τι δοκιμάσατε και αν παρατηρείτε κάποιο μοτίβο σε σχέση με το βράδυ, το τάισμα ή τους υπνάκους.

Μετά από δύο ή τρεις εβδομάδες, πολλοί γονείς εντοπίζουν μικρές αλλαγές που δεν είχαν προσέξει: το κλάμα αρχίζει αργότερα, το μεγαλύτερο επεισόδιο διαρκεί λιγότερο ή υπάρχουν περισσότερες ήρεμες στιγμές μέσα στην ημέρα. Αυτές οι ενδείξεις μπορούν να είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικές όταν αναρωτιέστε πότε θα κλαίει λιγότερο το μωρό.

Το μωρό σας δεν σας βάζει σε μια δοκιμασία που αποτυγχάνετε. Περνά μια δύσκολη στιγμή με ένα ολοκαίνουργιο νευρικό σύστημα, κι εσείς είστε το ασφαλές του καταφύγιο.

Αυτή η φάση είναι προσωρινή. Το μωρό σας θα κλαίει λιγότερο. Δεν θα νιώθετε πάντα τόσο κουρασμένοι. Και τα πηγαίνετε πολύ καλύτερα απ’ όσο νομίζετε.