Γιατί το μωρό έχει αέρια; Συμπτώματα, διαφορές με κολικό και απλές θεραπείες στο σπίτι

Έχεις καταφέρει επιτέλους να κοιμίσεις το μωρό. Το ακουμπάς στο κρεβατάκι, φεύγεις στις μύτες, και σε 10 λεπτά είναι κατακόκκινο, σφίγγεται, μαζεύει τα ποδαράκια, φαίνεται ταλαιπωρημένο. Αν πιάνεις συνεχώς τον εαυτό σου να σκέφτεται «Γιατί το μωρό μου έχει συνέχεια αέρια;», πίστεψέ με, δεν είσαι η μόνη ούτε ο μόνος.

Τα αέρια μωρού είναι πολύ συχνό φαινόμενο. Μπορεί να είναι θορυβώδη, να προκαλούν φούσκωμα μωρού και αναστάτωση, αλλά τις περισσότερες φορές είναι κάτι εντελώς φυσιολογικό και ακίνδυνο. Το καλό είναι ότι υπάρχουν απλές, πρακτικές κινήσεις που μπορείς να κάνεις στο σπίτι για να το βοηθήσεις.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις με απλά λόγια γιατί τα μωρά έχουν αέρια, ποια είναι τα βασικά συμπτώματα αερίων μωρού, ποια η διαφορά «αέρια ή κολικός μωρού» και ποιες είναι οι πιο χρήσιμες τεχνικές για αέρια μωρού και σπιτικές θεραπείες για αέρια μωρού που μπορείς να δοκιμάσεις από σήμερα.

Γιατί τα μωρά έχουν τόσα πολλά αέρια

Οι ενήλικες βγάζουμε αέρια χωρίς να το πολυσκεφτόμαστε. Στα μωρά όμως, το σώμα «μαθαίνει» ακόμα πώς να δουλεύει.

1. Άωρο, ανώριμο πεπτικό σύστημα

Τους πρώτους μήνες ζωής, το πεπτικό σύστημα του μωρού ακόμη ωριμάζει. Οι μύες που σπρώχνουν το γάλα μέσα στο έντερο δεν συντονίζονται πάντα καλά, ενώ και η χλωρίδα του εντέρου (τα «καλά» βακτήρια) αλλάζει συνεχώς.

Ο συνδυασμός αυτός συχνά οδηγεί σε:

• αυξημένη παραγωγή αερίων
• αέρια που «παγιδεύονται» και προκαλούν πίεση και φούσκωμα μωρού
• συσπάσεις, σφίξιμο, γκρίνια καθώς προσπαθεί να τα αποβάλει

Τα αέρια στα νεογέννητα είναι πιο έντονα τις πρώτες 10–12 εβδομάδες, που είναι και η περίοδος όπου συνήθως κορυφώνεται και το κλάμα.

2. Κατάποση αέρα στο τάισμα ή στο κλάμα

Κάθε φορά που το μωρό τρώει ή κλαίει έντονα, καταπίνει και λίγο αέρα. Όσο περισσότερος αέρας γεμίζει την κοιλίτσα, τόσο περισσότερα αέρια μετά.

Το μωρό μπορεί να καταπίνει περισσότερο αέρα όταν:

• δεν «πιάνει» σωστά το στήθος ή τη θηλή του μπιμπερό
• η θηλή του μπιμπερό έχει πολύ γρήγορη ή πολύ αργή ροή
• θηλάζει ή πίνει γάλα σχεδόν ξαπλωμένο
• κλαίει για πολλή ώρα και με ένταση

Γι’ αυτό το ρέψιμο μωρού κατά τη διάρκεια και μετά το γεύμα μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Βοηθάς τον αέρα να βγει νωρίτερα, πριν κατέβει χαμηλά στο έντερο.

3. Τροφές μητέρας που προκαλούν αέρια (σπανιότερα απ’ όσο νομίζουμε)

Πολλές μητέρες που θηλάζουν ανησυχούν για τις τροφές μητέρας που προκαλούν αέρια στο μωρό.
«Ήταν το μπρόκολο; Τα όσπρια; Το σκόρδο;»

Για τα περισσότερα μωρά, η διατροφή της μαμάς δεν είναι ο βασικός λόγος για τα αέρια μωρού. Τροφές που φουσκώνουν εμάς, όπως λάχανο, κρεμμύδι ή φασόλια, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκαλέσουν τα ίδια αέρια στο μωρό μέσω του θηλασμού.

Κάποιες φορές όμως, ορισμένες τροφές μπορεί να επιδεινώνουν τα συμπτώματα, ειδικά αν:

• υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών ή δυσανεξιών
• το μωρό έχει και άλλα σημάδια, όπως αίμα ή βλέννη στα κακά, εκζέματα ή δεν παίρνει καλά βάρος

Αν παρατηρείς πολύ σταθερό μοτίβο - για παράδειγμα, το μωρό είναι πάντα υπερβολικά ανήσυχο μετά από πολύ αγελαδινό γάλα που πίνεις εσύ - μίλα πρώτα με τον παιδίατρο ή την παιδίατρο σου πριν κόψεις βασικές ομάδες τροφών. Θα σε βοηθήσουν να αποκλείσεις αλλεργία, χωρίς άσκοπες στερήσεις.

Τα μωρά που πίνουν ξένο γάλα μπορεί επίσης να έχουν έντονα αέρια. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να φταίει:

• ο τρόπος που ετοιμάζεται ή κρατιέται το μπιμπερό
• ο τύπος της θηλής και η ροή
• κάποια ευαισθησία σε συγκεκριμένο είδος φόρμουλας

Και εδώ είναι καλό να συμβουλευτείς παιδίατρο πριν αλλάζεις συνέχεια γάλα.

Συμπτώματα αερίων μωρού

Τα μωρά κλαίνε για πολλούς λόγους. Πώς καταλαβαίνεις όμως αν τα αέρια είναι μέρος του προβλήματος;

Συνηθισμένα συμπτώματα αερίων μωρού είναι:

• Μαζεύει τα ποδαράκια στο στήθος
  Κλασική εικόνα. Το μωρό κουλουριάζεται, φέρνει τα γόνατα προς την κοιλίτσα και μετά τα τεντώνει.

• Τόξο στην πλάτη
  Μερικά μωρά σκληραίνουν το σώμα και κάνουν «γέφυρα», σαν να προσπαθούν να ξεφύγουν από την ενόχληση.

• Σκληρή, φουσκωμένη κοιλίτσα
  Η κοιλιά μπορεί να φαίνεται πιο φουσκωμένη και σφιχτή από το συνηθισμένο.

• Συνεχές στρίψιμο και κουνήματα
  Ασταμάτητη κίνηση, κλωτσιές, γύρισμα δεξιά - αριστερά, συχνά με γκρίνια ή γρύλισμα.

• Γρύλισμα, σφίξιμο, δυνατά αέρια
  Προσπάθεια, κόκκινο πρόσωπο, σαν να σφίγγεται για να «σπρώξει».

• Κλάμα που ξεκινά απότομα
  Από ήρεμο, ξαφνικό έντονο κλάμα, που μπορεί να σταματήσει μόλις κάνει μια μεγάλη πορδή ή κακά.

Αν μετά από ένα καλό ρέψιμο ή ένα δυνατό αέρειο βλέπεις το μωρό να χαλαρώνει, ακόμη και να χαμογελάει, είναι ένδειξη ότι τα αέρια μωρού ήταν τουλάχιστον μέρος της ενόχλησης.

Αέρια ή κολικός μωρού: ποια η διαφορά;

Πολλοί μπερδεύουν τα αέρια μωρού με τον κολικό μωρού. Μπορεί να συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Τι είναι ο κολικός μωρού

Συνήθως μιλάμε για κολικό όταν:

• το μωρό κλαίει πάνω από 3 ώρες τη μέρα
• για τουλάχιστον 3 μέρες την εβδομάδα
• για τουλάχιστον 3 συνεχόμενες εβδομάδες
• ενώ κατά τα άλλα είναι υγιές και τρέφεται καλά

Το κλάμα στον κολικό είναι δυνατό, συχνά σπαρακτικό, δύσκολα παρηγορείται, και συνήθως χειροτερεύει το απόγευμα και το βράδυ. Η ακριβής αιτία δεν είναι ενιαία και σαφής.

Αέρια ή κολικός στην πράξη

Με αέρια μωρού, συνήθως βλέπεις:

• ξεκάθαρη γλώσσα σώματος ενόχλησης (πόδια μαζεμένα, τόξο στην πλάτη, γρύλισμα)
• σφιχτή, φουσκωμένη κοιλίτσα
• κλάμα που ξεκινά και σταματά απότομα
• εμφανή ανακούφιση μετά το ρέψιμο, τα αέρια ή τα κακά

Με κολικό μωρού:

• το κλάμα κρατά πολλή ώρα, χωρίς ξεκάθαρο ερέθισμα
• ακόμα κι αν βγάλει αέρια, η ανακούφιση είναι μικρή ή περαστική
• το μωρό δείχνει απαρηγόρητο, παρότι δοκιμάζεις πολλές τεχνικές

Κάποια μωρά έχουν και τα δύο. Τα αέρια μπορεί να είναι ένα κομμάτι του παζλ του κολικού, όχι όμως ο μοναδικός λόγος.

Αν δεν ξέρεις αν πρόκειται για απλά αέρια ή κολικό μωρού, ή νιώθεις ότι το κλάμα είναι υπερβολικό, μίλα με τον παιδίατρο ή την παιδίατρό σου. Η διαίσθησή σου μετράει.

Απαλοί, ασφαλείς τρόποι για βοήθεια μωρού με αέρια

Ακολουθούν δοκιμασμένες τεχνικές για αέρια μωρού. Μπορείς να τις συνδυάζεις, ειδικά στις δύσκολες ώρες.

1. «Ποδήλατο» με τα ποδαράκια

Απλό και συχνά εντυπωσιακά αποτελεσματικό.

1. Ξάπλωσε το μωρό ανάσκελα, σε σταθερή, ασφαλή επιφάνεια.
2. Πιάσε απαλά και τα δύο του ποδαράκια από τους αστραγάλους.
3. Κάνε με τα πόδια του κίνηση ποδηλάτου, σαν να κάνει μικρές πεταλιές.
4. Κινήσου αργά, παρατήρησε το πρόσωπό του και σταμάτα αν φαίνεται να ενοχλείται.

Η κίνηση αυτή βοηθά τα αέρια μωρού να προχωρήσουν μέσα στο έντερο. Μπορείς να το κάνεις λίγα λεπτά κάθε φορά, αρκετές φορές τη μέρα, ειδικά πριν τον ύπνο ή λίγο μετά το γεύμα.

2. Μασάζ κοιλίτσας για αέρια μωρού

Ένα απαλό μασάζ για τα αέρια μωρού μπορεί να μειώσει την πίεση και να βοηθήσει να κινηθούν τα αέρια.

Μικρά tips:

• Βεβαιώσου ότι ο χώρος είναι ζεστός και τα χέρια σου καθαρά και ζεστά.
• Μπορείς να βάλεις ελάχιστο βρεφικό λάδι ή κρέμα για να γλιστρούν πιο εύκολα τα χέρια.
• Οι κινήσεις να είναι απαλές, χωρίς έντονη πίεση.

Δοκίμασε τα εξής:

• Κύκλοι με τη φορά του ρολογιού
  Φαντάσου ότι η κοιλίτσα είναι ρολόι. Με τα δάχτυλα ή την παλάμη κάνε μικρούς, κυκλικούς, απαλούς γύρους γύρω από τον αφαλό με τη φορά του ρολογιού. Έτσι ακολουθείς τη φυσική πορεία του εντέρου.

• Το μοτίβο «I Love U»

  1. Σχημάτισε μια απαλή κάθετη γραμμή στο αριστερό μέρος της κοιλιάς του μωρού (δεξιά όπως το βλέπεις εσύ). Αυτό είναι το «I».
  2. Μετά σχημάτισε ένα ανάποδο «Γ» - οριζόντια γραμμή στο πάνω μέρος της κοιλιάς από τα δεξιά προς τα αριστερά του μωρού και μετά κάτω.
  3. Τέλος, ένα ανάποδο «Π»: ξεκίνησε από τη δεξιά πλευρά του μωρού, ανέβα, πέρασε πάνω από τον αφαλό και κατέβα από την αριστερή πλευρά.

Κάνε μασάζ για λίγα λεπτά, μέχρι μερικές φορές τη μέρα. Αν το μωρό κλαίει περισσότερο ή δείχνει να ενοχλείται, σταμάτα.

3. Χρόνος μπρούμυτα (tummy time)

Το tummy time δεν βοηθά μόνο στον έλεγχο του κεφαλιού. Μπορεί να είναι χρήσιμο και για τα αέρια μωρού.

Όταν το μωρό είναι μπρούμυτα:

• η ήπια πίεση στην κοιλίτσα βοηθά τα αέρια να κινηθούν
• οι φυσικές του κινήσεις, τα κλοτσήματα και οι στριφογυριστές κινήσεις διευκολύνουν την έξοδο των αερίων

Ξεκίνα με πολύ μικρά διαστήματα, 1–2 λεπτά κάθε φορά, αρκετές φορές τη μέρα, πάντα με επίβλεψη. Μπορείς να το βάλεις μπρούμυτα σε χαλάκι ή πάνω στο στήθος σου, όσο εσύ είσαι μισοξαπλωμένη ή μισοξαπλωμένος. Αν είναι πολύ ταλαιπωρημένο από τα αέρια, λίγο tummy time μετά την αλλαγή πάνας μπορεί να το ανακουφίσει.

4. Στάσεις για ρέψιμο μωρού που δουλεύουν

Το σωστό πώς να κάνω ρέψιμο μωρού είναι από τα πιο βασικά πράγματα που μειώνουν τα αέρια πριν γίνουν πρόβλημα.

Δοκίμασε και τις τρεις στάσεις, για να βρεις τι του ταιριάζει καλύτερα:

1. Στον ώμο

   • Κράτα το μωρό όρθιο πάνω στο στήθος σου.
   • Στήριξε καλά κεφάλι και αυχένα με το ένα χέρι.
   • Με το άλλο χέρι χτύπα πολύ απαλά ή τρίβε την πλάτη του.

2. Καθιστό στα γόνατά σου

   • Βάλε το μωρό καθιστό στο γόνατό σου, να κοιτάει πλάγια ή μπροστά.
   • Στήριξε θώρακα και κεφάλι κρατώντας το πηγουνάκι με την παλάμη (χωρίς πίεση στον λαιμό).
   • Γείρε το ελαφρά μπροστά και χάιδευε ή χτύπα απαλά την πλάτη.

3. Ξαπλωμένο μπρούμυτα στα πόδια σου

   • Βάλε το μωρό μπρούμυτα, οριζόντια πάνω στα γόνατά σου.
   • Στήριξε το κεφάλι ώστε να είναι λίγο πιο ψηλά από το στήθος.
   • Τρίψε ή χτύπα απαλά την πλάτη.

Κάποια μωρά ρεύονται σε λίγα δευτερόλεπτα, άλλα θέλουν μερικά λεπτά. Δοκίμασε να το βάζεις να ρευτεί και στη μέση του γεύματος και στο τέλος, όχι μόνο στο τέλος.

5. Ζεστή κομπρέσα

Μια ζεστή (ποτέ καυτή) κομπρέσα μπορεί να χαλαρώσει τους μυς της κοιλίτσας.

Πώς να το κάνεις με ασφάλεια:

• Πάρε μια καθαρή γάζα, πανάκι ή μικρή πετσέτα.
• Βούτηξέ τη σε ζεστό νερό, στύψ’ τη καλά να μην στάζει.
• Δοκίμασε τη θερμοκρασία στο εσωτερικό του καρπού σου, πρέπει να είναι ευχάριστα ζεστή, όχι καυτή.
• Τοποθέτησέ τη απαλά πάνω από τα ρουχαλάκια στην κοιλιά του μωρού για λίγα λεπτά.

Μείνε δίπλα στο μωρό όλη την ώρα και βγάλ’ τη αν δείχνει να ενοχλείται ή αν κρυώσει.

6. Η στάση του κολικού

Η γνωστή στάση κολικού βοηθά συχνά τόσο σε κολικό μωρού όσο και σε αέρια.

• Τοποθέτησε το μωρό μπρούμυτα πάνω στο αντιβράχιο σου, έτσι ώστε η κοιλιά του να ακουμπά στον πήχη σου.
• Το κεφάλι να είναι κοντά στον αγκώνα, καλά στηριγμένο, και λίγο πιο ψηλά από το υπόλοιπο σώμα.
• Με το άλλο χέρι στήριξε τον ποπό ή την πλάτη του.

Μπορείς να περπατάς αργά, να κουνιέσαι ρυθμικά ή να κάνεις μικρές κινήσεις. Η απαλή πίεση στην κοιλιά μαζί με την κίνηση βοηθούν να βγουν παγιδευμένα αέρια μωρού και συχνά ηρεμούν το κλάμα.

Μικρές αλλαγές στο τάισμα που μειώνουν τα αέρια

Πολλές φορές η βοήθεια μωρού με αέρια έρχεται πιο εύκολα αν ρυθμίσουμε το πώς ταΐζουμε, όχι τόσο το τι τρώει.

Για μωρά που θηλάζουν

• Έλεγξε το πιάσιμο (latch)
  Το βαθύ, σωστό πιάσιμο μειώνει τον αέρα που καταπίνει το μωρό. Αν ακούς πολλά «κλικ» ή τρέχει συνεχώς γάλα από τις γωνίες του στόματος, ζήτα από παιδίατρο, μαία ή σύμβουλο θηλασμού να παρακολουθήσει έναν θηλασμό.

• Πειραματίσου με στάσεις θηλασμού
  Σε κάποια μωρά βοηθά να είναι πιο όρθια, σε άλλα το ξαπλωτό ή το «χαλαρό» θήλασμα, με τη μαμά μισοξαπλωμένη και το μωρό πάνω της.

• Ρέψιμο στη μέση του γεύματος
  Αν το μωρό είναι πολύ «φουσκωτό», κάνε μια μικρή παύση στη μέση, βοήθησέ το να ρευτεί και μετά πρόσφερέ του ξανά το στήθος.

Για μωρά με φόρμουλα (ξένο γάλα)

• Σωστή ροή θηλής
  Αν η ροή είναι πολύ γρήγορη, το μωρό ρουφά με βιασύνη και καταπίνει αέρα. Αν είναι πολύ αργή, κουράζεται και ρουφά πιο δυνατά, πάλι με αέρα. Θέλει λίγο πειραματισμό μέχρι να βρεις τη ροή που του ταιριάζει ανάλογα με την ηλικία και το ρυθμό του.

• Κράτα το μπιμπερό σωστά
  Η θηλή να είναι πάντα γεμάτη γάλα, όχι μισή γάλα, μισή αέρα.

• Paced bottle feeding
  Προσπάθησε να ταΐζεις το μωρό σε ελαφρώς όρθια στάση, κρατώντας το μπιμπερό σχεδόν οριζόντιο και κάνοντας μικρά διαλείμματα. Μιμείται κάπως τον ρυθμό του θηλασμού και μειώνει τα αέρια.

• Ρέψιμο κατά τη διάρκεια και μετά
  Κάνε παύση στη μέση για ρέψιμο και ξανά στο τέλος.

Το ελαφρώς όρθιο τάισμα, είτε με στήθος είτε με μπιμπερό, βοηθά και σε παλινδρόμηση, που πολλές φορές πάει «πακέτο» με τα αέρια μωρού.

Σταγόνες, προβιοτικά και πότε να μιλήσεις με γιατρό

Κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα στην αγορά για βοήθεια μωρού με αέρια και κολικό. Άλλα βοηθούν κάποια μωρά, άλλα λιγότερο, και οι μελέτες δεν δείχνουν πάντα τα ίδια αποτελέσματα.

Σταγόνες με σιμεθικόνη για αέρια μωρού

Η σιμεθικόνη είναι η δραστική ουσία σε πολλές σταγόνες για αέρια μωρού. Δρα διαλύοντας τις φυσαλίδες αερίου στο στομάχι και στο έντερο, ώστε να βγαίνουν πιο εύκολα.

Σημαντικά σημεία:

• θεωρείται γενικά ασφαλής όταν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες
• αρκετοί γονείς παρατηρούν βελτίωση στο φούσκωμα μωρού και στην ενόχληση
• οι επιστημονικές μελέτες είναι αντικρουόμενες, δεν είναι «μαγική λύση»

Πάντα να ακολουθείς τη δοσολογία του φυλλαδίου και να συμβουλεύεσαι παιδίατρο ή φαρμακοποιό πριν δώσεις οποιοδήποτε φάρμακο, κυρίως σε πολύ μικρά ή πρόωρα μωρά.

Προβιοτικά και αέρια ή κολικός

Πολλοί γονείς ρωτούν για προβιοτικά σε κολικό μωρού και αέρια μωρού.

• Ορισμένα στελέχη, ειδικά το Lactobacillus reuteri (L. reuteri), έχουν δείξει σε μελέτες βελτίωση σε κολικούς σε θηλάζοντα βρέφη.
• Τα δεδομένα είναι πιο ενθαρρυντικά για τον κολικό μωρού παρά για απλά αέρια, και φαίνεται να βοηθούν κάποια μωρά περισσότερο από άλλα.

Αν σκέφτεσαι να δοκιμάσεις προβιοτικά:

• μίλα πρώτα με τον παιδίατρο σου
• διάλεξε σκεύασμα ειδικά για βρέφη
• δώσε το καθημερινά για μερικές εβδομάδες πριν κρίνεις αν υπάρχει διαφορά

Πότε να ανησυχώ για αέρια μωρού

Τα αέρια μωρού είναι συνήθως ακίνδυνα, παρ’ όλα αυτά επικοινώνησε άμεσα με γιατρό αν το μωρό:

• έχει πολύ πρησμένη, σκληρή και φανερά επώδυνη κοιλιά
• κάνει εμετό πράσινο ή έντονο κίτρινο, ή εμετό με μεγάλη δύναμη (σαν «βελάκι»)
• έχει αίμα στα κακά
• έχει πυρετό, είναι ασυνήθιστα νωθρό ή «χαλαρό»
• τρώει πολύ λιγότερο, βρέχει πολύ λιγότερες πάνες ή δείχνει γενικά καταβεβλημένο

Αν κάτι «δεν σου κάθεται καλά», επικοινώνησε με τον/την παιδίατρο, με εφημερεύον νοσοκομείο ή κάλεσε το 166 / 112 σε επείγουσα ανάγκη. Καλύτερα μια «υπερβολική» ερώτηση, παρά μια καθυστέρηση.

Τελικές σκέψεις: δεν φταις εσύ

Τα αέρια μωρού μπορούν να κάνουν τις νύχτες ατελείωτες. Τα γρυλίσματα, το σφίξιμο, τα πόδια που ανεβοκατεβαίνουν, το κλάμα από το πουθενά, όλα μοιάζουν δραματικά και εύκολα κλονίζουν την αυτοπεποίθηση ενός νέου γονιού.

Δεν σημαίνουν ότι:

• το γάλα σου είναι «κακό»
• διάλεξες «λάθος» φόρμουλα
• ταΐζεις «λάθος» το μωρό σου

Στις περισσότερες περιπτώσεις, σημαίνει απλώς ότι έχεις έναν πολύ μικρό άνθρωπο με ένα ανώριμο ακόμα πεπτικό σύστημα, που χρειάζεται λίγο έξτρα βοήθεια.

Δοκίμασε συνδυαστικά:

• ποδηλατάκι με τα ποδαράκια και μασάζ στην κοιλίτσα
• tummy time και τη στάση του κολικού
• διαφορετικές στάσεις για ρέψιμο μωρού
• μικρές προσαρμογές στον τρόπο που το ταΐζεις

Αν παρ’ όλα αυτά νιώθεις ότι η κατάσταση σε ξεπερνά ή δεν ξέρεις αν πρόκειται για αέρια ή κολικό μωρού, δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνη ή μόνος. Μίλα με τον παιδίατρο, τη μαία ή τον/την επισκέπτη υγείας και ζήτα εξατομικευμένη καθοδήγηση.

Αυτή η φάση πράγματι περνά. Το έντερο ωριμάζει, τα αέρια μειώνονται, και κάποια στιγμή θα συνειδητοποιήσεις ότι έχεις καιρό να κάνεις «ποδήλατο» στα ποδαράκια στις 3 τα ξημερώματα.