Μπέιμπι μπλουζ, άγχος ή μεταγεννητική κατάθλιψη - Πώς να τα ξεχωρίσεις και πότε να ζητήσεις βοήθεια
Μόλις γέννησες, η ζωή σου έχει γυρίσει τούμπα, κι όλοι γύρω σου επαναλαμβάνουν ότι «αυτές είναι οι πιο ευτυχισμένες μέρες της ζωής σου».
Κι όμως, μπορεί να κλαις στο ντους, να ξεσπάς στον σύντροφό σου, ή να είσαι ξύπνια στις 3 τα ξημερώματα ενώ το μωρό επιτέλους κοιμάται, σκεπτόμενη: «Τι δεν πάει καλά μαζί μου;».
Αν αυτό σου θυμίζει κάτι, δεν είσαι χαλασμένη, δεν είσαι κακή μαμά και σίγουρα δεν είσαι η μόνη.
Σε αυτό το κείμενο θα δεις ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα μπέιμπι μπλουζ και τη μεταγεννητική κατάθλιψη, πώς μοιάζει το άγχος μετά τον τοκετό και πώς να ξεχωρίσεις πότε πρόκειται για ένα «φυσιολογικό» ορμονικό ξεφούσκωμα και πότε χρειάζεσαι επιπλέον βοήθεια. Αν έστω και μία φράση σε αγγίξει, συνέχισε να διαβάζεις. Για κάποιες γυναίκες αυτές οι πληροφορίες είναι κυριολεκτικά σωτήριες.
Μπέιμπι μπλουζ: τι θεωρείται «φυσιολογικό» συναισθηματικό χάος μετά τον τοκετό;
Σχεδόν κάθε μαία ή γυναικολόγος στην Ελλάδα θα σου αναφέρει τα μπέιμπι μπλουζ. Μετά τον τοκετό, γυρίζεις σπίτι και ξαφνικά καταλαβαίνεις πολύ καλά τι εννοούσαν.
Πόσο συχνά είναι τα μπέιμπι μπλουζ;
Τα μπέιμπι μπλουζ εμφανίζονται σε έως και 80% των νέων μητέρων. Δηλαδή περίπου 8 στις 10 γυναίκες θα τα βιώσουν σε κάποιο βαθμό.
Σχετίζονται κυρίως με:
- Απότομη πτώση των ορμονών της εγκυμοσύνης (οιστρογόνα και προγεστερόνη)
- Έντονη στέρηση ύπνου
- Σωματική ανάρρωση από τον φυσιολογικό τοκετό ή την καισαρική
- Το σοκ του ότι ξαφνικά είσαι υπεύθυνη 24 ώρες το 24ωρο για έναν τόσο μικρό άνθρωπο
Δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Είναι το σώμα και ο εγκέφαλός σου που προσπαθούν να προσαρμοστούν σε τεράστιες αλλαγές μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Πότε ξεκινούν τα μπέιμπι μπλουζ και πόσο κρατούν;
Οι περισσότερες μαμάδες παρατηρούν τις συναισθηματικές μεταπτώσεις πολύ νωρίς.
-
Πότε ξεκινάνε τα μπέιμπι μπλουζ;
Συνήθως τη 2η ή 3η μέρα μετά τον τοκετό
(πολλές φορές μόλις γυρίσεις από το μαιευτήριο ή όταν «πέσει» η αδρεναλίνη). -
Πότε κορυφώνονται;
Συχνά γύρω στην 5η μέρα. Πολλές γυναίκες περιγράφουν την 5η μέρα σαν «η μέρα του μεγάλου κλάματος». -
Πόσο κρατούν τα μπέιμπι μπλουζ;
Συνήθως υποχωρούν μέσα σε 2 εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Μπορεί να συνεχίσεις να νιώθεις κουρασμένη και ευσυγκίνητη, αλλά οι έντονες και απρόβλεπτες μεταπτώσεις ηρεμούν.
Αν όμως τα συμπτώματα παραμένουν έντονα μετά τις 2 εβδομάδες, αυτό είναι σημαντικό καμπανάκι για να μιλήσεις με τον/την γυναικολόγο σου, τον/την ψυχίατρο ή τον/την ψυχολόγο σου για κατάθλιψη μετά τον τοκετό, δηλαδή μεταγεννητική κατάθλιψη.
Τυπικά συμπτώματα μπέιμπι μπλουζ
Τα συμπτώματα μπέιμπι μπλουζ μπορεί να μοιάζουν πολύ μπερδεμένα. Τη μια στιγμή γελάς με μια γκριμάτσα του μωρού κι αμέσως μετά κλαις επειδή κάηκε η φρυγανιά.
Συχνά συμπτώματα μπέιμπι μπλουζ:
-
Ξαφνικές εναλλαγές διάθεσης
Τη μια στιγμή είσαι ήρεμη και την άλλη σε πιάνουν τα κλάματα ή νεύρα. -
Κλάμα
Δάκρυα «χωρίς λόγο». Πολύ συχνά το βράδυ ή μόλις φύγουν οι επισκέπτες. -
Ευερεθιστότητα
Ξεσπάς πιο εύκολα στον σύντροφο ή την οικογένεια, εκνευρίζεσαι με το παραμικρό. -
Άγχος
Περισσότερες ανησυχίες από το συνηθισμένο, ειδικά για το θηλασμό, τον ύπνο ή αν «τα κάνεις όλα σωστά». -
Δυσκολία στον ύπνο, ακόμη κι όταν κοιμάται το μωρό
Είσαι εξαντλημένη, αλλά το μυαλό δεν λέει να κλείσει. -
Αίσθημα ότι σε πλακώνουν όλα
Τα βασικά της ημέρας (θηλασμός ή μπουκάλι, άλλαγμα πάνας, ένα ντους) μοιάζουν με άθλο.
Στα μπέιμπι μπλουζ, παρά όλα αυτά:
- Έχεις έστω κάποιες στιγμές χαράς ή σύνδεσης με το μωρό.
- Καταφέρνεις να λειτουργήσεις, έστω και με δυσκολία και βοήθεια.
- Τα συναισθήματα σιγά σιγά υποχωρούν και γύρω στις 2 εβδομάδες είναι σαφώς πιο ήπια.
Αν αυτό ταιριάζει πάνω κάτω σε όσα ζεις, πιθανότατα βρίσκεσαι στη ζώνη των μπέιμπι μπλουζ. Εκεί βοηθούν πάρα πολύ η ξεκούραση, η στήριξη και η διαβεβαίωση ότι δεν είσαι μόνη.
Τι είναι η μεταγεννητική κατάθλιψη;
Η μεταγεννητική κατάθλιψη, ή κατάθλιψη μετά τον τοκετό, δεν είναι απλώς μπέιμπι μπλουζ που κράτησαν λίγο παραπάνω. Είναι μια ιατρική κατάσταση που αξίζει σοβαρή αντιμετώπιση, ακριβώς όπως και ένα σωματικό πρόβλημα υγείας.
Στην Ευρώπη και την Ελλάδα, εκτιμάται ότι περίπου 10 έως 15% των μητέρων εμφανίζουν μεταγεννητική κατάθλιψη μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό. Δηλαδή τουλάχιστον 1 στις 10 γυναίκες, πιθανόν και περισσότερες, αφού πολλές δεν μιλούν ποτέ ανοιχτά για το πόσο άσχημα νιώθουν.
Πότε μπορεί να ξεκινήσει η μεταγεννητική κατάθλιψη;
Αυτό συχνά προκαλεί σύγχυση.
Η μεταγεννητική κατάθλιψη:
- Μπορεί να ξεκινήσει μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό, μοιάζοντας στην αρχή με μπέιμπι μπλουζ που όμως δεν βελτιώνονται.
- Μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τον τοκετό, ακόμη κι αρκετούς μήνες μετά, ειδικά σε περιόδους επιπλέον στρες ή αν αλλάζει κάτι στον θηλασμό.
Άρα, αν το μωρό είναι 4 ή 9 μηνών και σκέφτεσαι: «Αποκλείεται να είναι τώρα μεταγεννητική κατάθλιψη»,
ναι, γίνεται. Βρισκόμαστε ακόμη μέσα στην περίοδο μετά τον τοκετό.
Βασικά συμπτώματα μεταγεννητικής κατάθλιψης
Η εμπειρία κάθε γυναίκας είναι λίγο διαφορετική, αλλά υπάρχουν κάποια κοινά σημάδια.
Αν παρατηρείς αρκετά από τα παρακάτω τις περισσότερες μέρες για πάνω από 2 εβδομάδες, είναι ώρα να ζητήσεις βοήθεια για μεταγεννητική κατάθλιψη:
-
Επίμονη θλίψη ή αίσθημα κενού
Νιώθεις χαμηλά, «μουδιασμένη» ή απελπισμένη σχεδόν όλη μέρα. -
Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης
Πράγματα που άλλοτε σου άρεσαν (σειρές, βιβλία, χόμπι, ακόμη και οι αγκαλιές με το μωρό) τώρα φαίνονται αδιάφορα ή άσκοπα. -
Μειωμένο ενδιαφέρον για το μωρό
Καλύπτεις τις βασικές του ανάγκες, αλλά νιώθεις απόσταση, εκνευρισμό ή αδιαφορία. -
Έντονο άγχος ή κρίσεις πανικού
Πολύ δυνατός φόβος, ταχυπαλμία, τρέμουλο, αίσθηση ότι θα λιποθυμήσεις ή θα χάσεις τον έλεγχο. -
Δυσκολία στο «δέσιμο» με το μωρό
Δεν νιώθεις αυτό το περίφημο «ξέσπασμα αγάπης» που περιγράφουν οι άλλοι. Ίσως να μη νιώθεις τίποτα ή ακόμη και θυμό. -
Δυσκολία να λειτουργήσεις
Τα καθημερινά πράγματα μοιάζουν αδύνατα. Το να ντυθείς, να κάνεις μπάνιο ή να απαντήσεις σε ένα μήνυμα φαίνονται υπερβολικά. -
Απόσυρση από οικογένεια και φίλους
Δεν σηκώνεις τηλέφωνα, ακυρώνεις συναντήσεις, θέλεις να είσαι μόνη ή νιώθεις ότι κανείς δεν σε καταλαβαίνει. -
Αλλαγές στον ύπνο
Αϋπνία (το μυαλό τρέχει, δεν μπορείς να κοιμηθείς παρότι το μωρό κοιμάται) ή αντίθετα υπερβολική υπνηλία. -
Αλλαγές στην όρεξη
Τρως ελάχιστα ή τρως υπερβολικά, για παρηγοριά. -
Ενοχές, αίσθημα αναξιότητας ή ότι είσαι «κακή μαμά»
Πολύ σκληρή κριτική προς τον εαυτό σου, που δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα. -
Σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό
Από ανεπιθύμητες, τρομακτικές εικόνες που σου έρχονται στο μυαλό μέχρι πιο συγκεκριμένα σχέδια.
Ειδικά για τα δύο τελευταία χρειάζεται να ακουστεί καθαρά:
Το ότι σου περνούν από το μυαλό σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό δεν σε κάνει «τέρας». Είναι ένδειξη του πόσο πολύ έχεις εξαντληθεί ψυχικά. Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια, όχι ντροπή.
Τι γίνεται με το άγχος μετά τον τοκετό;
Δεν νιώθουν όλες οι γυναίκες κυρίως θλίψη. Κάποιες νιώθουν περισσότερο φόβο.
Μπορεί να είσαι συνεχώς «στην τσίτα», με την καρδιά να χτυπά σαν τρελή, να ελέγχεις κάθε λίγο αν αναπνέει το μωρό, να γκουγκλάρεις κάθε σπυράκι στις 2 το πρωί.
Αυτό μπορεί να είναι άγχος μετά τον τοκετό (postpartum anxiety), που μπορεί να εμφανιστεί μόνο του ή μαζί με τη μεταγεννητική κατάθλιψη.
Σημάδια άγχους μετά τον τοκετό
Λίγη ανησυχία είναι απόλυτα φυσιολογική. Το πρόβλημα αρχίζει όταν:
-
Υπάρχει υπερβολικό άγχος που δεν «κλείνει»
Οι σκέψεις γυροφέρνουν στο κεφάλι σου διαρκώς, χωρίς να μπορείς να καθησυχάσεις τον εαυτό σου. -
Έχεις αγχώδεις, «καταιγιστικές» σκέψεις
Το μυαλό πηδά από το ένα «κι αν...» στο άλλο, και στο τέλος νιώθεις εξαντλημένη. -
Συνεχές τσεκάρισμα ή αναζήτηση επιβεβαίωσης
Ελέγχεις συνεχώς την αναπνοή του μωρού, ζητάς από τους άλλους να σου πουν ξανά και ξανά ότι «είναι όλα καλά». -
Σωματικά συμπτώματα
Σφίξιμο στο στήθος, ταχυκαρδία, ζαλάδα, ιδρώτας, αίσθηση ότι «κάτι κακό θα συμβεί». -
Αδυναμία να χαλαρώσεις
Ακόμη κι όταν το μωρό είναι ασφαλές και κοιμάται, το σώμα σου είναι σε συναγερμό. -
Αποφυγή
Αποφεύγεις τον ύπνο, τις βόλτες, ή να κρατήσει άλλος το μωρό, λόγω φόβου για το τι μπορεί να συμβεί.
Πολλές γυναίκες με άγχος μετά τον τοκετό δεν νιώθουν τόσο πεσμένη διάθεση, οπότε θεωρούν ότι «δεν μπορεί να είναι κατάθλιψη». Στην πραγματικότητα, η ψυχική υγεία μετά τον τοκετό συχνά μπλέκει τα χαρτιά: μπορεί να υπάρχει κατάθλιψη, άγχος ή και τα δύο μαζί.
Μπέιμπι μπλουζ vs μεταγεννητική κατάθλιψη: οι βασικές διαφορές
Βοηθά να τα βάλουμε δίπλα δίπλα. Διαβάζοντας, προσπάθησε με καλοσύνη προς τον εαυτό σου να δεις σε ποια περιγραφή ταιριάζεις περισσότερο.
1. Χρονική στιγμή
-
Μπέιμπι μπλουζ
- Έναρξη: συνήθως τη 2η ή 3η μέρα μετά τον τοκετό
- Κορύφωση: γύρω στην 5η μέρα
- Βελτίωση: μέχρι τις 2 εβδομάδες μετά τον τοκετό
-
Μεταγεννητική κατάθλιψη
- Μπορεί να ξεκινήσει: οποιαδήποτε στιγμή μέσα στον πρώτο χρόνο
- Μπορεί να ακολουθήσει μπέιμπι μπλουζ που δεν υποχωρούν
- Μπορεί να εμφανιστεί αργότερα, όταν νομίζεις ότι «όλα πήραν τον δρόμο τους»
Αν τα έντονα συμπτώματα ξεκινούν ή συνεχίζουν μετά το όριο των 2 εβδομάδων, σκέψου σοβαρά τη διαφορά μπέιμπι μπλουζ και μεταγεννητικής κατάθλιψης.
2. Ένταση
-
Μπέιμπι μπλουζ
- Μπορεί να κλαις συχνά, να νιώθεις πολύ φορτισμένη και κουρασμένη.
- Όμως υπάρχουν ακόμη στιγμές που νιώθεις χαρά ή ηρεμία.
- Τα βασικά της καθημερινότητας τα καταφέρνεις, ειδικά με λίγη βοήθεια.
-
Μεταγεννητική κατάθλιψη
- Τα συναισθήματα είναι πιο βαριά, σταθερά, συχνά περιγράφονται σαν «μαύρο σύννεφο» ή «σαν να είσαι κάτω από το νερό».
- Η ευχαρίστηση σπανίζει ή λείπει εντελώς.
- Το να βγάλεις τη μέρα μοιάζει σχεδόν αδύνατο.
- Οι σκέψεις γίνονται πολύ σκοτεινές, μπορεί να σκεφτείς ότι δεν θέλεις να υπάρχεις ή να μετανιώνεις που έκανες παιδί.
3. Διάρκεια
-
Μπέιμπι μπλουζ
- Κρατούν λίγο, συνήθως λιγότερο από 2 εβδομάδες.
- Σταδιακά μειώνονται, δεν επιδεινώνονται.
-
Μεταγεννητική κατάθλιψη
- Διαρκεί πάνω από 2 εβδομάδες και χωρίς βοήθεια μπορεί να συνεχίζεται για μήνες.
- Συχνά χειροτερεύει με τον καιρό, δεν βελτιώνεται από μόνη της.
Αν αναρωτιέσαι: «Πότε περνάει το μπέιμπι μπλουζ, γιατί έχουν περάσει 4 εβδομάδες και νιώθω ακόμα χάλια;»
αυτό είναι σοβαρό σημάδι ότι ίσως πρόκειται για κατάθλιψη μετά τον τοκετό και χρειάζεται να μιλήσεις με ειδικό.
«Είμαι απλώς κουρασμένη ή είναι κάτι παραπάνω;»
Η έλλειψη ύπνου κάνει τα πάντα πιο δύσκολα. Μερικές ερωτήσεις όμως βοηθούν να ξεκαθαρίσει η εικόνα:
-
Αν κατάφερνες μαγικά να κοιμηθείς καλά για μία εβδομάδα, πιστεύεις ότι θα ένιωθες περίπου πάλι ο εαυτός σου;
Ή νιώθεις τόσο πεσμένη ή αγχωμένη που ούτε η ιδέα της ξεκούρασης δεν αλλάζει τίποτα μέσα σου; -
Υπάρχουν ακόμα στιγμές μέσα στην ημέρα που νιώθεις κάπως καλά, έστω για λίγο;
Ή είναι βαρύ και μουντό από το πρωί μέχρι το βράδυ; -
Σου λένε φίλοι ή οικογένεια ότι «δεν είσαι ο εαυτός σου» ή ότι δείχνεις «πολύ πεσμένη»;
Μετράει κι αυτό που λέει το ένστικτό σου. Αν μια μικρή φωνή μέσα σου ψιθυρίζει «νομίζω ότι χρειάζομαι βοήθεια», άκουσέ την. Συνήθως έχει δίκιο.
Πότε να ζητήσω βοήθεια μετά τον τοκετό: δεν είναι αδυναμία
Πολλές μαμάδες καθυστερούν να ζητήσουν βοήθεια για μεταγεννητική κατάθλιψη επειδή νιώθουν ντροπή ή σκέφτονται «υπάρχουν άλλοι σε χειρότερη θέση, εγώ πρέπει να τα βγάλω πέρα μόνη μου».
Δεν χρειάζεται να φτάσεις στον πάτο για να «δικαιούσαι» στήριξη.
Καλό είναι να μιλήσεις σε κάποιον αν:
- Η πεσμένη διάθεση ή το έντονο άγχος συνεχίζουν πάνω από 2 εβδομάδες μετά τον τοκετό.
- Δεν μπορείς να κοιμηθείς ακόμη κι όταν κοιμάται το μωρό, γιατί το μυαλό τρέχει.
- Νιώθεις αποσυνδεδεμένη από το μωρό ή ότι δεν νιώθεις τίποτα γι’ αυτό.
- Δυσκολεύεσαι να κάνεις τα βασικά της ημέρας.
- Αποφεύγεις τον κόσμο ή λες ψέματα για το πώς νιώθεις.
- Έχεις τρομακτικές σκέψεις που φοβάσαι να μοιραστείς.
Πρέπει να ζητήσεις άμεση βοήθεια αν:
- Έχεις σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή να βάλεις τέλος στη ζωή σου.
- Έχεις σκέψεις να βλάψεις το μωρό σου, ειδικά αν φοβάσαι ότι μπορεί να τις πραγματοποιήσεις.
- Νιώθεις ότι χάνεις την επαφή με την πραγματικότητα, ακούς ή βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουν, ή νιώθεις υπερβολικά ταραγμένη, σαν να μην είσαι «στο σώμα σου».
Στην Ελλάδα:
- Αν βρίσκεσαι σε άμεσο κίνδυνο ή φοβάσαι ότι μπορεί να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό, κάλεσε 166 ή 112 αμέσως ή πήγαινε σε εφημερεύον νοσοκομείο.
- Μπορείς να απευθυνθείς στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών μεγάλων δημόσιων νοσοκομείων με ψυχιατρική κλινική.
- Για άμεση ψυχολογική στήριξη μπορείς να καλέσεις τη Γραμμή 10306 (γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης), διαθέσιμη όλο το 24ωρο.
Το ότι ζητάς βοήθεια δεν σημαίνει ότι θα σου πάρουν το μωρό. Οι επαγγελματίες υγείας θέλουν να κρατήσουν εσένα και το παιδί σου μαζί και ασφαλείς. Η θεραπεία στοχεύει να σου ξαναδώσει τη δύναμή σου, όχι να σε τιμωρήσει.
Με ποιον να μιλήσεις και τι να πεις
Δεν χρειάζεται να μπεις στο ιατρείο και να τα εξηγήσεις όλα τέλεια. Αρκεί να ξεκινήσεις τη συζήτηση.
Μίλα πρώτα σε έναν δικό σου άνθρωπο
Αν μπορείς, δοκίμασε να μιλήσεις έστω σε ένα άτομο που εμπιστεύεσαι:
- Τον/τη σύντροφό σου
- Μια καλή φίλη
- Τη μαμά, την αδερφή ή κάποιο άλλο κοντινό μέλος της οικογένειας
Μπορείς να πεις, για παράδειγμα:
- «Δεν τα καταφέρνω τόσο καλά όσο νόμιζα».
- «Νιώθω χαμηλά και αγχωμένη σχεδόν συνέχεια, δεν είναι μόνο κούραση».
- «Φοβάμαι μερικές από τις σκέψεις που κάνω».
Μερικές φορές βοηθά να τυπώσεις ένα άρθρο σαν αυτό ή να το έχεις στο κινητό και να τους το δείξεις, για να εξηγήσεις καλύτερα.
Μίλα σε επαγγελματία υγείας
Στην Ελλάδα μπορείς να απευθυνθείς:
- Στον/στη γυναικολόγο σου
- Στον/στη παιδίατρο (πολλοί είναι ενημερωμένοι και για θέματα ψυχικής υγείας γονέων)
- Σε έναν/μία ψυχίατρο ή ψυχολόγο
- Σε δημόσιες δομές ψυχικής υγείας (Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Το.Ψ.Υ. κ.ά.)
- Σε ιδιώτη επαγγελματία ψυχικής υγείας με εμπειρία σε θέματα εγκυμοσύνης και λοχείας
Μπορείς να ξεκινήσεις απλά:
«Από τότε που γέννησα νιώθω πολύ πεσμένη και αγχωμένη. Κρατάει πάνω από δύο εβδομάδες και φοβάμαι μήπως έχω μεταγεννητική κατάθλιψη.»
Ανέφερε συγκεκριμένα συμπτώματα μετά τον τοκετό που έχεις παρατηρήσει: δυσκολία στο δέσιμο με το μωρό, κρίσεις πανικού, αίσθημα απελπισίας, ενοχές, τρομακτικές σκέψεις.
Αξίζεις να σε πάρουν στα σοβαρά. Αν νιώσεις ότι σε υποτίμησαν, έχεις κάθε δικαίωμα να επιμείνεις ή να ζητήσεις δεύτερη γνώμη από άλλον γιατρό.
Πώς αξιολογούν οι ειδικοί τη μεταγεννητική κατάθλιψη: η κλίμακα του Εδιμβούργου
Πολλοί γιατροί, μαίες και επαγγελματίες ψυχικής υγείας χρησιμοποιούν ένα σύντομο ερωτηματολόγιο που ονομάζεται Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) - Κλίμακα Μεταγεννητικής Κατάθλιψης του Εδιμβούργου.
Περιλαμβάνει 10 ερωτήσεις για το πώς ένιωσες τις τελευταίες 7 μέρες, όπως:
- Πόσο συχνά νιώθεις θλίψη ή άγχος
- Αν μπορείς να γελάσεις ή να ανυπομονείς για ευχάριστα πράγματα
- Πώς είναι ο ύπνος σου
- Αν σου έχουν περάσει από το μυαλό σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου
Απαντάς με επιλογές τύπου «Ναι, τις περισσότερες φορές», «Σπάνια», «Καθόλου».
Οι απαντήσεις δίνουν μια βαθμολογία που βοηθά τον/την επαγγελματία να δει αν υπάρχουν πρώιμα σημάδια μεταγεννητικής κατάθλιψης ή αν χρειάζεσαι περισσότερη στήριξη.
Η κλίμακα EPDS δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση, είναι όμως ένα χρήσιμο εργαλείο αξιολόγησης που καθοδηγεί τα επόμενα βήματα.
Αν ανησυχείς, μπορείς να αναζητήσεις την κλίμακα του Εδιμβούργου στο διαδίκτυο, να τη συμπληρώσεις μόνη σου πριν το ραντεβού και να πας με το αποτέλεσμα εκτυπωμένο ή στο κινητό σου.
Επιλογές θεραπείας: αξίζεις να νιώσεις καλύτερα
Η μεταγεννητική κατάθλιψη και το άγχος μετά τον τοκετό αντιμετωπίζονται. Πολλές γυναίκες αναρρώνουν πλήρως με τη σωστή στήριξη. Δεν χρειάζεται να «το περάσεις μόνη σου» μέχρι να μεγαλώσει το μωρό.
1. Ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική
Συχνές επιλογές:
-
Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT)
Σε βοηθά να αναγνωρίσεις μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς που σε ρίχνουν, και να τα αντικαταστήσεις με πιο ρεαλιστικά και υποστηρικτικά. -
Συμβουλευτική ή ψυχοθεραπεία
Δίνει χώρο να μιλήσεις για την εμπειρία του τοκετού, τις αλλαγές στην ταυτότητά σου, τις σχέσεις σου και τα συναισθήματά σου, με ασφάλεια.
Υπάρχουν δημόσιες δομές ψυχικής υγείας, πανεπιστημιακές κλινικές αλλά και ιδιώτες ψυχοθεραπευτές. Σε κάποιες πόλεις λειτουργούν και εξειδικευμένες υπηρεσίες για την περίοδο εγκυμοσύνης και λοχείας ή ομάδες στήριξης γονέων.
2. Φαρμακευτική αγωγή
Μερικές φορές η ψυχοθεραπεία από μόνη της δεν επαρκεί, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι έντονα.
Ο/η ψυχίατρος ή ο/η γιατρός σου μπορεί να προτείνει αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Πολλές γυναίκες ανησυχούν γι’ αυτό, ιδίως αν θηλάζουν. Εκεί χρειάζεται σωστή ενημέρωση.
Σημαντικά σημεία:
- Πολλά αντικαταθλιπτικά έχουν μελετηθεί επαρκώς στον θηλασμό.
- Συχνά προτιμώνται σκευάσματα όπως η σερτραλίνη, που θεωρείται κατάλληλη για πολλές γυναίκες που θηλάζουν.
- Η απόφαση είναι πάντα εξατομικευμένη, λαμβάνοντας υπόψη τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους για εσένα και το μωρό.
Η αθεράπευτη μεταγεννητική κατάθλιψη έχει επίσης κινδύνους: για τη δική σου υγεία, την ικανότητά σου να φροντίσεις το μωρό και τη σχέση μαζί του στο μέλλον. Το να φροντίσεις εσένα είναι ταυτόχρονα φροντίδα για το παιδί σου.
Μην ξεκινάς ή διακόπτεις φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Ρώτα τον/την γιατρό ή ψυχίατρό σου, μίλα για τους φόβους σου και ζήτησε να σου εξηγήσουν με απλά λόγια.
3. Πρακτική και κοινωνική στήριξη
Κανένα χάπι και καμία θεραπεία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την καθημερινή βοήθεια.
Πολύ βοηθητικά μπορεί να είναι:
-
Βοήθεια στο σπίτι
Κάποιος να μαγειρέψει, να βάλει πλυντήριο, να κρατήσει το μωρό όσο κάνεις ένα μπάνιο ή κοιμάσαι μισή ώρα. -
Στήριξη για τον ύπνο
Ο/η σύντροφος να αναλάβει μία νυχτερινή σίτιση (με αντλημένο γάλα ή φόρμουλα), ή κάποιος δικός σου να έρθει το πρωί για να κοιμηθείς λίγο. -
Ομάδες γονέων και μαμάδων
Τοπικές ομάδες θηλασμού, ομάδες γονέων σε δήμους ή κέντρα υγείας, ομάδες στο διαδίκτυο όπου οι μαμάδες μιλούν ειλικρινά για τη δυσκολία μετά τον τοκετό. -
Όρια με τον περίγυρο
Λιγότερες επισκέψεις αν σε κουράζουν, «όχι» σε ανθρώπους που σε κρίνουν, ξεκάθαρα αιτήματα για το είδος βοήθειας που πραγματικά χρειάζεσαι (π.χ. «φέρετε φαγητό, όχι ρούχα για το μωρό»).
Αυτά δεν είναι πολυτέλειες. Είναι μέρος της θεραπείας μεταγεννητικής κατάθλιψης και βοηθούν ώστε τα μπέιμπι μπλουζ και τα συμπτώματα μετά τον τοκετό να μη γίνουν κάτι πιο σοβαρό.
Δεν είσαι μόνη και δεν αποτυγχάνεις
Η εικόνα της νέας μητέρας που βλέπουμε συνήθως είναι κουβερτούλες, γαλήνια μωρά και μια μαμά που «λάμπει». Σπάνια δείχνουν τα ξημερώματα στις 4, όταν νιώθεις ξένη μέσα στην ίδια σου τη ζωή.
Αν κρατήσεις μόνο ένα πράγμα από αυτό το κείμενο, ας είναι το εξής:
- Το να είσαι συναισθηματικά φορτισμένη και να νιώθεις ότι «δεν σε χωράει ο τόπος» τις πρώτες 2 εβδομάδες μπορεί να είναι φυσιολογικά μπέιμπι μπλουζ.
- Το να νιώθεις επίμονα θλιμμένη, αγχωμένη ή αποκομμένη από το μωρό για περισσότερο είναι κάτι που δεν χρειάζεται να «σφίξεις τα δόντια και να περάσει». Είναι ζήτημα υγείας και αξίζεις θεραπεία.
Μεταγεννητική κατάθλιψη, κατάθλιψη μετά τον τοκετό, μπέιμπι μπλουζ, άγχος μετά τον τοκετό - όλοι αυτοί οι όροι μπορεί να μπερδεύουν. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι πώς νιώθεις εσύ και πόσο μπορείς να ανταποκριθείς στην καθημερινότητα.
Αν κάπου εδώ σκέφτηκες «αυτό είμαι εγώ», σε παρακαλώ:
- Μίλα σήμερα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι.
- Κλείσε ραντεβού με γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας και πες ότι σε απασχολεί η μεταγεννητική κατάθλιψη.
- Αν έχεις σκέψεις να βλάψεις τον εαυτό σου ή το μωρό, κάλεσε 166 ή 112 ή πήγαινε αμέσως σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Το να ζητήσεις βοήθεια δεν είναι ένδειξη αποτυχίας. Είναι ένδειξη δύναμης. Κάνεις κάτι εξαιρετικά απαιτητικό: κυοφόρησες, γέννησες και φροντίζεις έναν άνθρωπο. Η φροντίδα της δικής σου ψυχικής υγείας είναι κομμάτι του να είσαι η καλή μαμά που ήδη είσαι.
Εμείς ως προγραμματιστές της εφαρμογής Erby αποποιούμαστε κάθε ευθύνη για οποιεσδήποτε αποφάσεις λάβετε βάσει αυτών των πληροφοριών, οι οποίες παρέχονται μόνο για γενικούς ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν την προσωπική ιατρική συμβουλή.
