Ο πρώτος μήνας με ένα νεογέννητο μοιάζει σαν να μπαίνεις σε έναν άλλο κόσμο. Οι μέρες μπερδεύονται με τις νύχτες, το κινητό γεμίζει φωτογραφίες και κάπως καταφέρνεις να είσαι ταυτόχρονα ενθουσιασμένος και διαλυμένος από την κούραση. Για μια νέα μαμά, αυτές οι πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό μπορεί να είναι σωματικά επίπονες, συναισθηματικά έντονες και, παρά την παρουσία του μωρού, απρόσμενα μοναχικές.
Εκεί αποκτά τεράστια δύναμη ο ρόλος του πατέρα. Ειδικά για έναν νέος μπαμπάς, αυτή η περίοδος είναι η ευκαιρία να δείξει τι σημαίνει πραγματική στήριξη. Δεν μπορείς να θηλάσεις (εκτός αν δίνεις μπιμπερό), δεν μπορείς να γιατρέψεις τις τομές ή τα ράμματά της, αλλά μπορείς να επηρεάσεις ολόκληρο το κλίμα αυτού του πρώτου μήνα. Μπορείς να κάνεις τη διαφορά ανάμεσα στο «την παλεύουμε ίσα που αναπνέουμε» και στο «είναι δύσκολο, αλλά το περνάμε μαζί».
Αυτός ο οδηγός είναι για σένα αν σκέφτεσαι: «Θέλω να βοηθήσω, αλλά ειλικρινά δεν ξέρω πώς». Ή αν είσαι νέα μαμά και στέλνεις „τυχαία“ αυτό το κείμενο στον σύντροφό σου ως διακριτική υπενθύμιση. Καλή κίνηση.
Το σώμα της μόλις έκανε κάτι τεράστιο. Οι ορμόνες κάνουν «τραμπάλα», ο ύπνος έχει διαλυθεί, και η αίσθηση του εαυτού της μοιάζει σαν να αποδομήθηκε και να ξαναχτίστηκε μέσα σε ένα βράδυ.
Ο ρόλος σου: να είσαι το ασφαλές της καταφύγιο.
Όταν σου λέει
«Είμαι τόσο κουρασμένη που θέλω να κλάψω»
η σωστή απάντηση δεν είναι:
„Έλα μωρέ, θα περάσει“ ή „Όλες τα έχουν περάσει αυτά“.
Δοκίμασε φράσεις όπως:
Η επιβεβαίωση φαίνεται λεπτομέρεια. Δεν είναι. Της λέει: Σε βλέπω, είμαι με το μέρος σου.
Δεν είναι „απλά κουρασμένη“. Η ανάρρωση μετά τον τοκετό είναι κανονική ιατρική ανάρρωση. Μπορεί να αντιμετωπίζει:
Αν σου έρθει να πεις „Κουρασμένος είμαι κι εγώ“, κράτα το λίγο. Μπορεί να είναι αλήθεια, και έχει αξία και η δική σου κούραση, αλλά διάλεξε σωστή στιγμή. Αν εκείνη κλαίει ή προσπαθεί να βάλει το μωρό στο στήθος και πονάει, εκείνη τη στιγμή η σκηνή αφορά αυτήν.
Μπορείτε να είστε και οι δύο πτώματα. Εκείνη όμως χρειάζεται να νιώσει ότι δεν κάνετε διαγωνισμό ποιος υποφέρει περισσότερο.
Πολλοί σύντροφοι μπαίνουν κατευθείαν σε „mode λύσης“:
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ξέρει ήδη τις πρακτικές επιλογές. Αυτό που χρειάζεται είναι να ξεθυμάνει χωρίς να νιώσει ότι την κρίνουν ή ότι πρέπει να αμυνθεί.
Δοκίμασε αυτό το μοτίβο:
Αυτή η μία ερώτηση γλιτώνει πάρα πολλούς καυγάδες.
Αν αναρωτιέσαι πώς να βοηθήσω τη σύντροφο μου με συγκεκριμένους τρόπους, εδώ είναι η ουσία. Η πρακτική βοήθεια μετά τον τοκετό κάνει την ανάρρωσή της πιο γρήγορη και δυναμώνει και τον δικό σου δεσμό με το μωρό.
Σκέψου ότι για λίγο γίνεσαι εσύ „διευθυντής σπιτιού“. Όχι βοηθός, διευθυντής.
Οι αόριστες προσφορές τύπου „Πες μου αν χρειαστείς κάτι“ καταλήγουν συνήθως να κάνει πάλι η μαμά τα περισσότερα. Αντί γι’ αυτό, πάρε πάνω σου ξεκάθαρες ευθύνες.
Καλές ιδέες:
Όλες οι νυχτερινές αλλαγές πάνας
Αποφασίστε ότι οι αλλαγές πάνας τη νύχτα είναι „δουλειά του μπαμπά“. Το μωρό κλαίει, η μαμά θηλάζει, εσύ:
„Αρχηγός“ στο μπάνιο του μωρού
Γέμισε τη μπεμπέ μπανιέρα, τσέκαρε τη θερμοκρασία του νερού στον καρπό, ετοίμασε πετσέτα, φορμάκι, πάνα, και κάνε όλη τη διαδικασία. Η μαμά μπορεί να είναι δίπλα ή να ξαπλώσει λίγο.
Μαγείρεμα και οργάνωση φαγητού
Δεν χρειάζεται να είσαι σεφ. Εστίασε σε:
Αν πραγματικά δεν το ‘χεις με το μαγείρεμα, παράγγειλε κάτι της προκοπής, γέμισε την κατάψυξη με έτοιμα φαγητά ή ζήτα από γονείς/πεθερικά/φίλους να φέρνουν σπιτικό φαγητό.
Ψώνια σούπερ μάρκετ
Έχε το νου σου στα βασικά: γάλα, ψωμί, φρούτα, πάνες, μωρομάντιλα, σερβιέτες λοχείας. Βοηθάει μια κοινή λίστα σε εφαρμογή, για να προσθέτει κι εκείνη πράγματα χωρίς να πρέπει να σου το λέει κάθε φορά.
Βασικό συμμάζεμα και καθαριότητα
Όχι, δεν χρειάζεται γενική. Στόχευσε στο:
Φροντίδα για μεγαλύτερα παιδιά
Αν υπάρχουν ήδη παιδάκια, προσπάθησε να γίνεις για λίγο ο κύριος άνθρωπός τους:
Έτσι δίνεις στη μαμά χρόνο με το νεογέννητο ή, ακόμη καλύτερα, χρόνο να κοιμηθεί.
Ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που μπορείς να κάνεις: σταμάτα να περιμένεις οδηγίες.
Κοίτα γύρω σου:
Ένας απλός νοητικός έλεγχος:
Αν πιάσεις τον εαυτό σου να πηγαίνει να πει „Πες μου τι να κάνω“, σταμάτα. Αντί γι’ αυτό, ρώτα: «Τι προτιμάς, να αναλάβω εγώ το πλυντήριο ή να μαγειρέψω σήμερα;» Δίνεις δύο επιλογές, και οι δύο χρήσιμες.
Δεν „βοηθάς με το δικό της μωρό“. Είναι και δικό σου παιδί. Αυτή η αλλαγή στη σκέψη κάνει τεράστια διαφορά.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι πώς μπορεί ο μπαμπάς να βοηθήσει τον πρώτο μήνα και ταυτόχρονα να χτίσει δική του σχέση με το μωρό.
Η επαφή δέρμα με δέρμα δεν είναι μόνο για τη μαμά. Η επαφή δέρμα με δέρμα μπαμπάς – μωρό ρίχνει τον δικό σου ρυθμό καρδιάς, ηρεμεί το μωρό και ανεβάζει την αυτοπεποίθησή σου ως γονιός.
Πώς:
Μπορείς να το κάνεις:
Είναι πολύ όμορφος τρόπος δέσιμο με το μωρό μπαμπάς, χωρίς άγχος και „πρέπει“.
Τα μωρά αναγνωρίζουν φωνές πολύ γρήγορα. Μίλα του σαν να είναι κανονικός άνθρωπος:
Μπορεί να νιώθεις αστεία. Δεν πειράζει. Στο μωρό αρέσει η φωνή σου όπως κι αν ακούγεται.
Τραγούδα ό,τι σου αρέσει, όχι μόνο παιδικά. Τραγούδια από ομάδες, ροκ, μπαλάντες. Το μωρό δεν καταλαβαίνει στίχους, μόνο ρυθμό και χροιά.
Ένας καλός μαρσιπός για μπαμπά μπορεί να σου αλλάξει την καθημερινότητα. Με το baby-wearing μπορείς:
Πολλοί νέοι μπαμπάδες λένε ότι εκεί αρχίζουν να νιώθουν „το ‘χω“. Δες τις βασικές οδηγίες ασφάλειας (π.χ. από τον ΕΟΔΥ, τις μαίες ή ομάδες θηλασμού – ασφάλεια αναπνοής, σωστή θέση κεφαλιού και πλάτης) και δοκίμασε τον μαρσιπό σε ήρεμη φάση, όχι την πρώτη φορά που το μωρό τσιρίζει.
Αν η μαμά θηλάζει, πάλι μπορείς να παίξεις πολύ ενεργό ρόλο στο τάισμα.
Πώς να στηρίξω τη σύντροφό μου μετά τη γέννα στον θηλασμό:
Αν αντλεί γάλα ή χρησιμοποιείτε φόρμουλα:
Το τάισμα είναι φροντίδα. Η φροντίδα χτίζει δεσμό. Αξιοποίησέ το.
Οι νύχτες με νεογέννητο λυγίζουν κόσμο. Λίγη οργάνωση βοηθά πολύ. Το πώς θα το στήσετε εξαρτάται από το αν το μωρό θηλάζει αποκλειστικά, είναι σε μικτή διατροφή ή μόνο με φόρμουλα.
Όταν θηλάζει η μαμά, προφανώς πρέπει να συμμετέχει στις νυχτερινές αφυπνίσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάνει τα πάντα.
Ένα απλό σχήμα για νυχτερινές βάρδιες θηλασμός:
Όσο κάνεις αυτά, εκείνη μπορεί ήδη να γλιστρά πάλι στον ύπνο.
Ακόμη κι αν δουλεύεις, μπορείς να αναλάβεις κάποιες ολόκληρες νύχτες (π.χ. Παρασκευή ή Σάββατο), ώστε εκείνη να κάνει επιτέλους έναν πιο συνεχόμενο ύπνο.
Αν το μωρό παίρνει μπιμπερό τη νύχτα, τότε μπορείς να πάρεις πάνω σου ολόκληρη τη βάρδια κάποιες νύχτες. Για παράδειγμα:
Στη δική σου βάρδια:
Αυτό το „πήγαινε - έλα“ στις νυχτερινές βάρδιες βοηθά ώστε να μη φτάσετε και οι δύο στον πάτο ταυτόχρονα.
Οι νέες μαμάδες πολύ γρήγορα νιώθουν „χορτάτες άγγιγμα“, κουβέντα και φασαρία. Μπορείς να λειτουργήσεις σαν φίλτρο ανάμεσα σε εκείνη και τον έξω κόσμο.
Στην Ελλάδα συνήθως υπάρχει πίεση „να περάσουν όλοι να δουν το μωρό“. Τρεις μέρες μετά τον τοκετό και θέλουν να έρθουν θείοι, γιαγιάδες, φίλοι. Μπορεί να είναι όμορφο, μπορεί και βάσανο.
Ο ρόλος σου:
Όταν έρχονται επισκέπτες:
Το κινητό μπορεί να πάρει φωτιά από μηνύματα τύπου „Καμιά φωτογραφία; Πώς πάτε;“. Είναι καλοπροαίρετα, αλλά εξαντλητικά.
Μπορείς:
Το να προστατεύεις τον ύπνο και τον χρόνο της δεν είναι αγένεια, είναι υπευθυνότητα.
Οι περισσότερες νέες μαμάδες είναι πολύ ευσυγκίνητες. Τα κλάματα στην πρώτη εβδομάδα είναι κλασικά „baby blues“ και συνήθως φεύγουν μόνα τους. Δεν σημαίνει πάντα επιλόχειος κατάθλιψη. Παρ’ όλα αυτά, εσύ είσαι σε καλή θέση να καταλάβεις αν κάτι δεν σου κάθεται καλά.
Πρόσεξε:
Αν ανησυχείς:
Η επιλόχειος κατάθλιψη και το επιλόχειο άγχος είναι συχνά και αντιμετωπίζονται. Δεν „δραματοποιείς“ αν το θίξεις, κάνεις το σωστό.
Κάτι που συχνά ξεχνιέται όταν μιλάμε για βοήθεια μετά τον τοκετό: και ο σύντροφος μπορεί να νιώθει πνιγμένος, αγχωμένος ή στο περιθώριο.
Μπορεί να νιώθεις:
Αυτά δεν σε κάνουν αδύναμο. Σε κάνουν άνθρωπο.
Τι μπορείς να κάνεις για σένα:
Η φροντίδα του εαυτού σου δεν είναι εγωισμός. Είναι προϋπόθεση για να είσαι παρών και σταθερός για τη σύντροφό σου και το μωρό.
Θα κάνεις λάθη. Θα βάλεις την πάνα ανάποδα, θα ξεχάσεις το πανάκι ενώ το μωρό φτύνει, θα το δώσεις πίσω στη μαμά μετά από δύο λεπτά κλάμα επειδή σε έπιασε πανικός. Οκ. Μαθαίνεις, αλλάζεις, ξαναπροσπαθείς.
Το να είσαι καλός νέος μπαμπάς και καλός σύντροφος σε αυτή τη φάση δεν σημαίνει να είσαι τέλειος. Σημαίνει:
Ο πρώτος μήνας με το μωρό θα περάσει. Οι συνήθειες όμως που θα χτίσετε τώρα – πώς μοιράζεστε τις δουλειές, πώς μιλάτε ο ένας στον άλλον, πώς αντιμετωπίζετε το άγχος – μπορούν να καθορίσουν τη σχέση σας για χρόνια.
Αν δεν θυμάσαι τίποτα άλλο από όλα αυτά, κράτα αυτό:
Μην ρωτάς „Πώς να βοηθήσω;“ και μετά στέκεσαι ακίνητος. Κοίτα γύρω σου, διάλεξε μια δουλειά και ξεκίνα.
Έτσι, όταν θα ξαπλώνεις δίπλα στη διαλυμένη από την κούραση σύντροφό σου και το μισοκοιμισμένο μωρό, θα ξέρεις ότι δεν είσαι απλά θεατής. Είστε μαζί σε αυτό.