Ano ang Dahilan ng Dilaw na Nana sa Mata ng Sanggol at Paano Ito Gamutin

Kakapalit mo lang ng lampin, buhat-buhat mo ang baby para mag-cuddle, tapos napansin mo: may dikit-dikit na dilaw na parang nana sa pilik-mata niya. Biglang kabog ang dibdib. Impeksyon ba ito? Pink eye ba sa sanggol? Kailangan na bang dalhin sa ER?

Huminga muna nang malalim. Karaniwan ang sticky na mata ng sanggol sa unang mga buwan, at kadalasan mas mukhang nakakaalarma kaysa sa totoong lagay nito. Ang mahalaga ay alam mo alin ang normal, alin ang puwedeng gamutin sa bahay, at kailan dapat tumawag sa doktor o dalhin sa ospital.

Sa gabay na ito, pag-uusapan natin ang mga pangunahing sanhi ng pus o nana sa mata ng sanggol, paano alagaan ang baradong luha ng sanggol, kung ano ang itsura ng konjunktivitis sa sanggol (neonatal conjunctivitis o pink eye sanggol), at ang mga babalang senyales na nangangailangan ng agarang atensyong medikal sa konteksto ng Pilipinas.

Bakit nagiging malagkit ang mata ng bagong panganak

Ang sticky o may nana sa mata ng bagong panganak ay puwedeng manggaling sa iba-ibang dahilan. Tatlo ang pinaka-madalas:

1. Baradong luha ng sanggol (dacryostenosis) - ito ang pinakakaraniwan.
2. Neonatal conjunctivitis - kasama na rito ang pink eye sanggol mula sa iritasyon, bakterya, o virus.
3. Mas malalang impeksyon sa mata ng sanggol - kapag mukhang sobrang namamaga at namumula ang talukap at mismong mata, at halatang hindi maganda ang pakiramdam ng baby.

Bago lahat, isang mahalagang punto: kung hindi pula ang puti ng mata at parang komportable naman ang baby, kadalasan baradong luha lang ito at hindi seryosong impeksyon.

1. Baradong luha ng sanggol (dacryostenosis): pinakakaraniwang dahilan

Ano ang baradong tear duct sa baby?

Ang baradong luha ng sanggol o dacryostenosis sa sanggol ay nangyayari kapag ang maliliit na tubo na dinadaluyan ng luha mula sa mata papunta sa ilong ay makitid pa o hindi pa lubusang bukas. Sobran itong karaniwan sa mga bagong panganak - tinatayang hanggang 1 sa bawat 5 sanggol.

Madalas mong maririnig sa ibang magulang: kailangan daw nilang i-«unblock» o i-masahe ang tear duct ng baby. Iyon mismo ang matututunan mong gawin dito.

Karaniwang senyales ng baradong tear duct

Ang nana o dilaw na discharge sa mata ng sanggol dahil sa baradong luha ay may tipikal na itsura:

• Puwedeng maapektuhan ang isang mata lang o pareho.
• May dilaw, malagkit na discharge o crust, kadalasang mas grabe:
  • Pagkagising mula sa tulog o nap.
  • Sa umaga pagkabangon.
• Ang puti ng mata ay hindi pula.
• Ang talukap ng mata ay kadalasang hindi masyadong namamaga o mukhang galit.
• Ang baby ay mukhang masaya at hindi nasasaktan.
• Kapag marahang pinisil ang sulok sa loob ng mata, puwedeng may lumabas pang tubig o malapot na mucus.

Madalas itanong ng mga magulang: «Normal ba ang discharge sa mata ng sanggol?»
Kung maputi at kalmado ang mismong mata, at tugma sa mga senyales sa taas, oo, ang ganitong uri ng dilaw na discharge sa mata ng sanggol ay kadalasang harmless na baradong tear duct.

Gaano katagal ito tumatagal?

Sa maraming sanggol, ang baradong luha:

• Nagsisimula sa unang ilang linggo ng buhay.
• Unti-unting gumiginhawa habang lumalaki ang baby.
• Kusang nawawala sa edad na 6 hanggang 12 buwan sa karamihan ng sanggol.

Paminsan-minsan lang, kung hindi pa rin nawawala, may ire-rekomenda ang eye specialist na simpleng probing procedure para buksan ang bara, kadalasan pagkatapos mag-1 taon ang bata.

2. Paano gamutin ang baradong luha ng sanggol sa bahay

Puwede mong alagaan at gamutin sa bahay ang mata ng sanggol na may discharge dahil sa baradong luha, basta hindi pula ang puti ng mata at maayos naman ang kilos ng baby.

Dalawang bahagi ang mahalaga:

1. Pagmamasahe ng luha ng sanggol (lacrimal duct massage) para matulungan mabuksan ang bara.
2. Maingat na paglilinis para matanggal nang ligtas ang nana sa mata ng sanggol.

Step-by-step: Tamang pagmamasahe ng tear duct

Ang pagmamasahe na ito ay tumutulong dahan-dahang itulak ang likido sa baradong daanan ng luha at puwedeng magpabilis ng paggaling.

Gawin ito ng 2 hanggang 3 beses sa isang araw.

1. Hugasan nang mabuti ang kamay
   Gumamit ng sabon at tubig, tapos punasan gamit ang malinis na tuwalya. Importante ito para hindi makapagdagdag ng bagong mikrobyo sa mata.

2. Hanapin ang tamang puwesto

   • Paupuin nang bahagya ang baby, naka-sandal sa’yo o nakahiga sa hita mo.
   • Tignan ang pinakaloob na sulok ng mata, malapit sa tulay ng ilong.
   • Iyong maliit na parte kung saan nagtatagpo ang talukap at ilong, diyan nagsisimula ang tear duct.

3. Iposisyon nang tama ang daliri

   • Gumamit ng malinis na hintuturo.
   • Ilagay sa tabi ng sulok ng mata sa bandang ilong, hindi sa eyeball.
   • Sa may tear sac ka pumipisil, hindi sa mismong mata.

4. Marahang idiin at i-stroke pababa

   • Pindutin nang marahan pero may diin. Hindi dapat masakit sa baby. Isipin na parang lakas ng «mahigpit na yakap», hindi turok.
   • Igalaw ang daliri pababa sa gilid ng ilong sa tuwid na linya.
   • Gawin ito ng 5 hanggang 10 ulit sa bawat session.

5. Ulitin nang regular

   • Targetin ang 2 hanggang 3 session bawat araw.
   • Pinakamadaling isingit:
     • Pagkatapos maligo.
     • Habang nagpapalit ng lampin.
     • Kapag busog at kalmado ang baby.

Kung hindi ka sigurado sa diin, puwede kang magpaturo sa iyong pediatrician, barangay health worker, o sa lying-in / health center nurse.

Paano ligtas linisin ang mata ng sanggol na may discharge

Kahit barado ang tear duct, gusto nating laging malinis ang paligid ng mata. Nababawasan nito ang tsansang magka-totoong impeksyon sa mata ng sanggol sa ibabaw ng bara.

Gamitin ang paraang ito sa paglilinis ng mata ng sanggol sa bahay:

1. Ihanda ang mga gagamitin

   • Pinalamig na sterile saline mula sa botika, o pinakuluang tubig sa gripo na pinalamig muna kung walang saline.
   • Cotton pads o bulak (cotton balls).
   • Malinis na tuwalya.

2. Hugasan ang kamay
   Laging bago at pagkatapos hawakan ang mata ng baby.

3. Basain ang cotton pad ng saline o pinakuluang tubig
   Dapat mamasa-masa lang, hindi tumutulo.

4. Punasan mula loob palabas

   • Magsimula sa pinakaloob na sulok malapit sa ilong.
   • Dahan-dahang punasan palabas papunta sa tenga.
   • Gamit ang isang diretsong stroke lang, huwag ida-daan pabalik-balik.

5. Bagong cotton sa bawat punas

   • Kung may natira pang nana o crust, gumamit ng panibagong cotton pad.
   • Laging hiwalay na cotton para sa bawat mata para hindi magkahawaan kung may impeksyon.

6. Patuyuin nang marahan

   • Dahan-dahang tapik-tapikin ng malinis na sulok ng tuwalya ang balat sa paligid ng mata.

Ulitin ito tuwing kailangan sa maghapon, lalo na pagkatapos magising ang baby.

3. Neonatal conjunctivitis: kapag ang “pink eye” ay hindi lang baradong luha

Hindi lahat ng nana o pus sa mata ng sanggol ay galing sa baradong tear duct. Minsan ito ay konjunktivitis sa sanggol, o tinatawag na pink eye.

Ang conjunctivitis ay pamamaga ng malinaw na lamad na bumabalot sa puti ng mata at loob ng talukap. Kapag nangyari ito sa unang buwan ng buhay, tinatawag itong neonatal conjunctivitis.

Puwede itong:

• Chemical - mula sa iritasyon, kadalasan dahil sa eye drops na ibinigay pagkatapos ipanganak.
• Bacterial - mula sa mikrobyo sa birth canal o sa paligid.
• Viral - kadalasang kasabay ng viral infection, halimbawa sipon.

Chemical conjunctivitis

Sa ibang ospital sa Pilipinas, hindi na rin lahat ng baby binibigyan ng routine antibiotic eye drops pagkatapos ipanganak, pero may mga sitwasyon pa ring ginagamitan nito.

Ang iritasyong kemikal mula sa drops ay puwedeng magdulot ng:

• Banayad na pamumula ng mata.
• Kaunting pamamaga ng talukap.
• Tubig-tubig o bahagyang malabnaw na discharge.

Kadalasan, itong uri ng pink eye sa sanggol ay:

• Lumalabas sa unang 24 oras pagkatapos ipanganak.
• Nawawala sa loob ng 48 oras kahit walang espesyal na gamot.
• Hindi sobrang naninilaw o malapot ang nana, at hindi mukhang sobrang naiirita ang baby.

Bacterial conjunctivitis sa bagong panganak

Mas nakakaalarma ang bacterial conjunctivitis dahil puwede itong maging malala kung pababayaan.

Mga posibleng senyales:

• Pulang-pula o pink ang mata - mukhang namamaga ang puti ng mata.
• Nakangangapal na pamamaga ng talukap.
• Maraming nana - makapal na dilaw o berdeng discharge na paulit-ulit bumabalik kahit linisin.
• Puwedeng dumikit at magsara ang mata, lalo na pagkatapos matulog.
• Puwedeng maging irritable ang baby, iyakin, o parang naiilawan.

Galing ito sa:

• Bakterya sa birth canal habang ipinapanganak.
• Mikrobyo mula sa kamay, tuwalya, o ibang bagay na dumikit sa mata ng sanggol pagkatapos ipanganak.

Viral conjunctivitis

Mas hindi ganoon ka-karaniwan ang viral pink eye sa bagong panganak sa unang araw, pero puwedeng lumabas habang lumalaki, kadalasan kasabay ng sipon.

Makikita mo:

• Tubig-tubig na discharge na puwedeng maging bahagyang malagkit.
• Pulang o mukhang iritadong mata.
• Sabay na may sipon, ubo, o baradong ilong.

Paggamot ng neonatal conjunctivitis

Kapag may pamumula ng mismong eyeball plus discharge sa bagong panganak, kailangang ipakonsulta. Huwag gumamit ng lumang eye drops o herbal na patak sa bahay.

Para sa bacterial conjunctivitis, puwedeng gawin ng pediatrician o ophthalmologist:

• Suriing mabuti ang mata ng sanggol.
• Minsan kumuha ng swab mula sa nana para matukoy ang mikrobyo.
• Magreseta ng antibiotic eye drops o ointment na ligtas para sa bagong panganak.

Ang viral conjunctivitis naman ay kadalasang gumagaling nang kusa. Pero lalo na kung sanggol pa at sobrang bata, kadalasan gugustuhin pa rin ng doktor na makita ang baby para masigurong walang mas malalang impeksyon sa mata ng sanggol.

Habang naghihintay na makapagpatingin:

• Ituloy ang maingat na paglilinis tulad ng nasa itaas.
• Sundin ang mga patakaran sa kalinisan sa ibaba para hindi kumalat ang impeksyon sa iba o sa kabilang mata.

4. Mga senyales ng impeksyon na kailangan ng agarang atensyon

Karamihan sa «sticky eyes» ay hindi delikado. Pero may ilan na dapat seryosohin.

Makipag-ugnayan sa iyong pediatrician o dalhin sa pinakamalapit na ER / ospital sa parehong araw kung mapansin mo na:

• Namamaga at pula ang talukap na hindi lang simpleng puffiness.
• May makapal na berdeng nana na mabilis bumabalik pagkatapos mong linisin.
• Hindi maimulat nang maayos ng baby ang mata o umiiyak kapag nahahawakan sa paligid ng mata.
• Ang puti ng mata ay mukhang pula at iritado, hindi malinaw o maputi.
• Mukhang hindi maganda ang pakiramdam ng baby:
  • May lagnat (temperaturang 38°C o mas mataas sa baby na mas bata sa 3 buwan ay itinuturing na emergency - ipatingin agad sa ER).
  • Sobrang antukin o hirap gisingin.
  • Ayaw dumede o mahina ang pagsuso.

Ang mga senyales na ito ay puwedeng magpahiwatig ng mas malalang impeksyon sa mata ng sanggol o impeksyong kumakalat na sa paligid ng mata, na nangangailangan ng agarang antibiotic o ibang gamutan.

Pakinggan ang kutob mo bilang magulang. Kung sa tingin mo «grabe na ang itsura ng mata», huwag nang maghintay, magpatingin agad.

5. Home care rules para ligtas ang mata ng sanggol

Kung baradong luha lang o banayad na pink eye sanggol ang problema, malaking tulong ang maayos na hygiene.

Sundin ang simpleng patakarang ito:

• Laging punas mula loob palabas
  Magsimula malapit sa ilong, palabas papunta sa tenga, hindi pabalik sa ilong.

• Bawat punas, bagong cotton pad
  Huwag ibabalik sa saline o tubig ang cotton na nagamit na.

• Magkaibang cotton para sa bawat mata
  Para mabawasan ang tsansa na lumipat ang impeksyon mula sa isang mata papunta sa kabila.

• Hugasan ang kamay bago at pagkatapos
  Gumamit ng sabon at tubig, o alcohol-based hand rub kung nasa labas.

• Huwag hayaang dumikit ang dulo ng dropper sa mata
  Kung may reseta na eye drops o ointment:

  • Itutok ang bote nang bahagya sa taas ng mata.
  • Pisilin para mahulog ang patak sa «bulsa» ng ibabang talukap.
  • Kung dumikit ang tip sa pilik-mata o balat, punasan ng malinis na tissue at isara agad.

• Huwag magpahiram ng bimpo, tuwalya, o face towel
  Gumamit ng sariling malinis na tuwalya ng baby para sa mukha at mata niya.

6. Kailan tatawag sa doktor kapag may pus o nana sa mata ng sanggol

Narito ang mabilis na gabay para makapagdesisyon.

Tawagan ang pediatrician, lying-in / health center, o midwife sa loob ng 1 hanggang 2 araw kung:

• Ang puti ng mata ay namumula, hindi lang talukap.
• Ang talukap ay namamaga, lalo na kung isang mata lang ang apektado.
• Hindi gumiginhawa ang discharge matapos ang 2 linggo ng regular na pagmamasahe at paglilinis.
• Mukhang nasasaktan ang baby, umiiyak kapag hinahawakan sa may mata, o ayaw imulat ang isang mata.
• May dilaw o berdeng pus sa mata ng sanggol na paulit-ulit kahit maayos ang paglilinis.

Maghanap ng agarang tulong (pediatrician sa parehong araw, o direktang ER kung malubha) kung:

• May lagnat o mukhang pangkalahatang may sakit ang sanggol.
• May sobrang kapal at berdeng discharge, paulit-ulit na nagdidikit at nagsasara ang mata.
• Ang talukap ay sobrang pula, mainit, at namamaga, lalo na kung kumakalat ang pamamaga sa paligid ng mata.
• Hindi na maiimulat ng baby ang mata o hindi mo na halos makita ang eyeball.
• May kutob kang may mali talaga kahit hindi mo maipaliwanag. Madalas tama ang pakiramdam ng magulang.

Mahahalagang paalala para sa pagod na magulang

Kapag napansin mong may pink eye sanggol o sticky na mata ng bagong panganak na may nana, daanan mo ito sa isip mo:

• Maputi ang eyeball, masaya at kalmado ang baby, dilaw na malagkit na discharge na mas marami kapag bagong gising?
  Malamang ito ay baradong luha ng sanggol (dacryostenosis sa sanggol). Kailangan:

  • Regular na pagmamasahe ng tear duct.
  • Maingat na paglilinis gamit ang saline at cotton pads.
  • Pasensya, dahil kadalasang kusang gumagaling pagdating ng 6 hanggang 12 buwan.

• Pula ang mata, namamaga ang talukap, at sobrang dami ng nana?
  Puwedeng ito ay konjunktivitis sa sanggol o mas seryosong impeksyon sa mata ng sanggol. Kailangan:

  • Maagang pagpapatingin sa doktor.
  • Posibleng antibiotic eye drops o ointment kung bacterial.

• Sobrang pamamaga, sobrang pamumula, may lagnat, o halatang may sakit ang baby?
  Ituring na urgent. Dalhin sa pediatrician o pinakamalapit na ER at huwag mag-atubiling magpasuri.

Sa unang mga linggo, pakiramdam mo kalahati ng araw mo ay nauubos sa paglilinis ng maliit na mata at maliit na puwet. Normal lang iyon. Kapag alam mo anong gagawin kapag may nana sa mata ng sanggol, paano linisin ang mata ng sanggol nang tama, at kailan tatawag sa doktor, mas kampante kang maalagaan ang mata ng iyong baby sa bahay at alam mo kung kailan na oras humingi ng dagdag na tulong.