Gabay sa Baradong Ilong ng Sanggol: Sanhi, Pag-aalaga at Simpleng Lunas sa Bahay

Maaaring mas malakas pakinggan ang sipon ng sanggol kaysa sa tunay nitong kalagayan. Karaniwan ang pagsisinghot, pag-ungol, at maingay na paghinga sa mga unang linggo, lalo na kapag sumususo o natutulog sa gabi. Pero para sa bagong magulang, nakababahala pa rin marinig na tila hirap huminga ang isang sanggol na may baradong ilong ng sanggol. Mabuting balita, karamihan sa ganitong kaso ay banayad lamang, panandalian, at puwedeng maalagaan sa bahay.

Sipon sa Sanggol: Mga Sanhi at Paano Makakatulong

Bakit madaling barahan ang ilong ng sanggol

Kung lagi mong iniisip, “Bakit barado ang ilong ng sanggol?”, madalas ay dahil ito sa liit ng kanilang ilong.

Napakakitid ng daanan ng hangin sa ilong ng sanggol. Kahit kaunting tuyong sipon, bahagyang pamamaga dahil sa tuyong hangin, o patak ng gatas na umakyat sa ilong ay puwedeng magmukhang malubhang bara. Hindi pa sila marunong suminga tulad ng matatanda, kaya kailangan nila ng tulong sa paglilinis ng ilong.

Sa unang mga buwan, halos obligadong huminga sa ilong ang sanggol, lalo na habang sumususo. Nakakatulong ito para makasuso at makahinga sila nang sabay. Ngunit dahil dito, kahit banayad na sipon ng sanggol ay maaaring magpahirap sa pagsuso at magpaingay sa paghinga habang natutulog.

Mas kapansin-pansin ang baradong ilong sa gabi dahil nakahiga ang sanggol at maaaring maipon ang sipon sa ilong o lalamunan. Kung maayos naman siyang sumususo, nagigising gaya ng dati, at komportable ang paghinga sa pagitan ng mga singhot, kadalasan ay wala itong seryosong dahilan.

Mga karaniwang sanhi ng sipon sa sanggol

1. Karaniwang pagbabara ng ilong sa bagong silang

Ang normal na baradong ilong ng bagong silang ay madalas walang dapat ikabahala. Sa mga unang araw at linggo matapos ipanganak, maaaring may natitirang mucus at kaunting amniotic fluid sa ilong ng sanggol o daanan ng hangin. Dahil makitid ang ilong nila, mas malakas ang tunog ng bawat hinga.

Maaaring mapansin ang mga sumusunod:

• Pagsinghot, paghilik, o tunog na parang ungol
• Paminsan-minsang maingay na paghinga habang tulog
• Pagsinghot habang sumususo
• Tunog na parang barado ang ilong kahit walang nakikitang sipon

Madalas ay kusa itong bumubuti. Kung mahusay sumuso ang sanggol, regular ang pag-ihi at pagpapalit ng diaper, maayos ang tulog, at hindi mukhang nahihirapan, hindi kailangang gamutin ang bawat singhot.

Kaya kung ang tanong ay kung normal ba ang baradong ilong ng bagong silang, ang sagot ay madalas oo.

2. Tuyong hangin

Ang aircon, electric fan, o matagal na paggamit ng heater sa malamig na lugar ay maaaring magpatuyo sa loob ng ilong ng sanggol. Kapag tuyo ang hangin, nagiging malapot ang sipon at mas madaling dumikit sa ilong. Maaari mong mapansing mas barado ang ilong niya pagkagising o sa madaling-araw.

Makakatulong ang humidifier para sa sanggol kung tuyong-tuyo ang silid. Piliin ang cool-mist humidifier kaysa steam humidifier upang maiwasan ang paso. Magandang panatilihin ang halumigmig ng silid sa humigit-kumulang 40% hanggang 60%.

Linisin ito araw-araw. Alisan ng tubig, patuyuin, at sundin ang gabay ng gumawa para sa regular na paglilinis. Kapag marumi ang humidifier, maaari itong pamugaran ng amag at mikrobyo na lalo lamang makaiirita sa paghinga ng bata.

3. Mga bagay na nakakairita sa paligid

Sensitibo ang ilong ng sanggol. Ang alikabok, balahibo ng alagang hayop, usok ng sigarilyo, vape, aerosol spray, mababangong kandila, insenso, panlinis, at matapang na pabango ay maaaring magdulot o magpalala ng sipon.

Subukan ang mga praktikal na hakbang na ito:

• Huwag manigarilyo o mag-vape sa bahay, sasakyan, o malapit sa sanggol.
• Maglinis at magpunas ng alikabok nang regular, lalo na sa silid kung saan natutulog ang bata.
• Labhan nang madalas ang kumot at sapin ng higaan kung may alagang hayop sa bahay.
• Iwasan ang room spray, scented candle, diffuser, at insenso sa kuwarto ng sanggol.
• Gumamit ng walang pabangong detergent at fabric conditioner kung maaari.
• Huwag mag-spray ng pabango, deodorant, o dry shampoo malapit sa bata.

May mga pagkakataong simple lang ang sanhi. Halimbawa, maaaring mas sumisinghot ang sanggol tuwing gabi dahil sa alikabok sa kuwarto o mabangong kandilang sinisindihan sa sala.

4. Viral na sipon

Karaniwang dahilan ng sipon sa sanggol ang viral infection. Mas tumataas ang posibilidad nito pagkalipas ng ilang linggo, lalo na kung may nakatatandang kapatid na nag-aaral, may bumibisita sa bahay, o madalas sumasama ang pamilya sa matataong lugar.

Bukod sa baradong ilong, maaaring may kasama itong:

• Malabnaw na sipon na karaniwang malinaw sa umpisa
• Bahing
• Bahagyang lagnat
• Pagiging iritable o mas malambing kaysa dati
• Hindi mahimbing na tulog
• Mas maikli ngunit mas madalas na pagsuso
• Banayad na ubo dahil sa sipong tumutulo sa lalamunan

Karamihan sa viral na sipon ay humuhupa sa loob ng 7 hanggang 10 araw. Ang pangunahing layunin ay mapanatiling komportable, sapat ang inom ng gatas, at hindi nahihirapang huminga ang sanggol. Hindi nakagagamot ang antibiotic sa karaniwang sipon na dulot ng virus.

5. Banayad na sintomas matapos ang bakuna

May ilang sanggol na nagiging antukin, iritable, o nilalagnat nang bahagya matapos mabakunahan. Bagama’t hindi pangkaraniwang epekto ang sipon mismo, maaaring magkasabay ito sa panahon ng pagbabakuna o mapansin ng magulang bilang bahagi ng pansamantalang pagbabago sa pakiramdam ng bata.

Kung may bahagyang pagbabara ng ilong kasabay ng pagiging antukin o mababang lagnat, obserbahan muna at alukin ng gatas nang mas madalas. Karaniwan itong humuhupa sa loob ng 1 hanggang 2 araw.

Sundin ang payo ng pediatrician, health center, o barangay health worker tungkol sa lagnat at gamot. Kung mukhang malubha ang sintomas, tumatagal, o may anumang bumabagabag sa iyo, magpatingin agad sa doktor.

Paano maibsan ang baradong ilong ng sanggol sa bahay

Ang lunas sa bahay para sa baradong ilong ng sanggol ay kadalasang simple lang. Hindi kailangan ng maraming produkto. Madalas, sapat na ang saline, maingat na pagsipsip ng sipon kung kailangan, malinis na hangin, at madalas na pagpapasuso.

Gumamit ng saline drops

Ang sterile saline drops o patak ng tubig-alat para sa sanggol ay ligtas na paraan upang palambutin ang tuyong sipon. Nakakatulong ito para mas madali silang huminga at sumuso.

Narito ang paraan ng paggamit:

1. Ihiga ang sanggol nang nakatihaya at bahagyang iharap ang ulo sa isang tabi.
2. Magpatak ng 1 hanggang 2 patak ng saline sa butas ng ilong na nasa itaas.
3. Maghintay nang ilang segundo.
4. Ihilig ang ulo sa kabilang panig at ulitin.
5. Hayaang kusang lumabas ang sipon, o gumamit ng banayad na suction kung kinakailangan.

Puwedeng gamitin ang saline nang 2 hanggang 3 beses sa isang araw, o bago magpasuso kung hirap siyang sumuso dahil sa bara. Maaari rin itong gawin bago matulog kung mas maingay ang paghinga niya sa gabi.

Huwag isuksok nang malalim ang dulo ng bote sa ilong. Ilapat lamang ito sa bungad ng butas ng ilong.

Gumamit ng nasal aspirator o bulb syringe

Makakatulong ang nasal aspirator o bulb syringe para sa sanggol upang maalis ang sipon matapos itong palambutin ng saline. Parehong maaaring gamitin ang bulb syringe at manual aspirator, basta marahan at hindi sobra.

Narito ang gabay sa paano linisin ilong ng sanggol gamit ang bulb syringe:

1. Pisilin muna ang bilog na bahagi ng syringe bago ilapit sa ilong.
2. Ilagay lamang ang dulo sa bungad ng butas ng ilong, huwag isuksok nang malalim.
3. Dahan-dahang bitawan ang bulb upang masipsip ang sipon.
4. Alisin ito sa ilong, saka pisilin ang laman sa tissue.
5. Hugasan at patuyuin nang mabuti ang gamit pagkatapos.

Huwag sobrahan ang suction dahil maaaring mamaga o mairita ang loob ng ilong. Limitahan ito sa 3 hanggang 4 na beses sa isang araw, at gawin lamang kung talagang nakahahadlang ang sipon sa pagsuso o paghinga.

Hindi kailangang sipsipin ang ilong sa bawat maliit na singhot.

Umupo sandali sa maalinsangang banyo

Kung malapot at matigas alisin ang sipon, makakatulong ang mamasa-masang hangin. Magpaagos ng mainit na shower habang sarado ang pinto ng banyo, saka umupo roon kasama ang ganap na bihis na sanggol nang mga 10 minuto.

Huwag ilapit ang sanggol sa mainit na tubig, huwag isama sa ilalim ng shower, at huwag itapat sa bugso ng singaw. Dapat komportable lang ang init ng silid. Kung naiinitan ka na nang sobra, malamang ay naiinitan na rin ang sanggol.

Maaari itong gawin bago magpasuso o bago patulugin, lalo na kung iniisip mo kung paano tanggalin sipon sa sanggol nang hindi paulit-ulit na gumagamit ng aspirator.

Panatilihing ligtas at patag ang higaan

Kapag barado ang ilong, maaaring tila mas nahihirapang huminga ang sanggol kapag nakahiga. Gayunman, para sa ligtas na pagtulog, ang sanggol ay dapat laging ihiga nang nakatihaya sa matigas, patag, at walang laman na kutson.

Huwag maglagay ng unan, tuwalya, wedge, stuffed toy, kumot na nakaluwag, o anumang pang-angat sa loob o ilalim ng higaan. Maaari itong magdulot ng panganib na madulas o mahirapang huminga ang sanggol. Kung mas barado siya kapag nakahiga, alalayan siyang maging upright habang gising at pagkatapos dumede, ngunit ibalik siya sa patag na higaan kapag oras na ng tulog.

Magpasuso nang mas madalas

Malaking tulong ang pagpapasuso kapag may sipon ang sanggol. Bukod sa likido, may taglay na antibodies ang gatas ng ina. Ang mas tuwid na posisyon habang sumususo ay maaari ring makatulong para hindi maipon ang sipon.

Maaaring mas maikli ang bawat pagsuso dahil nakakapagod huminga at sumuso nang sabay. Ayos lang ito. Mag-alok ng suso nang mas madalas, hayaan siyang magpahinga sa pagitan, at gumamit muna ng saline kung halatang barado ang ilong.

Para sa mga sanggol na naka-formula o bote, magbigay rin ng mas kaunti ngunit mas madalas na gatas. Bantayan ang dami ng basang diaper dahil isa ito sa pinakamahalagang palatandaan na sapat ang kanyang naiinom.

Mga hindi dapat gawin kapag may sipon ang sanggol

Kapag naririnig mong barado ang ilong ng anak mo, madaling matuksong gamitin ang anumang nakaginhawa sa iyo noong may sipon ka. Ngunit iba ang pangangalaga sa sanggol.

Huwag gumamit ng:

• Menthol, eucalyptus rub, essential oil, o vapor product sa o malapit sa sanggol. Maaari nitong mairita ang sensitibong daanan ng hangin.
• Nasal decongestant spray na para sa matatanda o mas malalaking bata, maliban kung nireseta mismo ng doktor.
• Cotton buds sa loob ng ilong. Maaari nitong itulak paloob ang sipon, magasgas ang loob ng ilong, o magdulot ng pagdurugo.
• Sobrang paggamit ng nasal aspirator o suction.
• Over-the-counter na gamot sa ubo at sipon. Huwag magbigay ng gamot sa sipon ng sanggol kung walang malinaw na reseta o payo mula sa pediatrician.

Mas ligtas ang plain saline, malinis na paligid, sapat na gatas, at pahinga kaysa mga produktong may gamot.

Kailan kailangang magpatingin agad sa doktor

Kadalasan ay kusang nawawala ang sipon ng sanggol. Pero puwedeng mabilis lumala ang kondisyon ng maliliit na bata, kaya mahalagang pagtiwalaan ang iyong obserbasyon. Magpatingin agad o dalhin sa pinakamalapit na emergency room kung may senyales ng hirap sa paghinga, gaya ng:

• Paglawak ng butas ng ilong sa bawat hinga
• Paglubog ng balat sa pagitan o ilalim ng mga tadyang habang humihinga
• Mabilis na paghinga, pag-ungol, o halatang pagpupumilit sa bawat hinga
• Pagiging kulay asul, abo, o sobrang maputla ng labi at balat
• Paghinto-hinto ng paghinga

Makipag-ugnayan din agad sa doktor kung ayaw dumede ng sanggol, mas kaunti nang malaki ang basang diaper, sobrang antukin, o mahirap gisingin.

Ang lagnat na 38°C o mas mataas sa sanggol na wala pang 3 buwan ay nangangailangan ng agarang pagpapasuri. Sa Pilipinas, tumawag sa 911 o magtungo sa pinakamalapit na emergency room kung hirap siyang huminga, nangingitim o nagiging abuhin ang kulay, o mukhang malubha ang kalagayan.

Magpatingin sa pediatrician kung lampas 10 araw na ang sipon, lumalala matapos tila gumaling, o may makapal na berdeng sipon na may kasabay na patuloy na sintomas. Hindi laging ibig sabihin ng berdeng sipon ay bacterial infection, ngunit nararapat itong masuri kung hindi nawawala.

Nakakakaba ang maingay na paghinga ng sanggol, lalo na sa kalagitnaan ng gabi. Sa tanong na paano tulungan ang sanggol na may baradong ilong, manatili sa banayad na paraan: saline, wastong halumigmig ng silid, maingat na suction kung kailangan, at madalas na pagpapadede. Sa karamihan ng pagkakataon, babalik din siya sa kanyang normal na mahimbing at paminsan-minsang pagsinghot.