เกมและกิจกรรมเล่นกับลูกวัย 7 สัปดาห์: 6 ไอเดียกระตุ้นพัฒนาการอย่างอ่อนโยน

เกมและกิจกรรมเล่นกับลูกวัย 7 สัปดาห์

เมื่อลูกอายุราว 7 สัปดาห์ ชีวิตประจำวันไม่ได้มีแค่กิน นอน และมองเพดานอีกต่อไปแล้ว ลูกเริ่มตอบสนองกับคนรอบตัวในแบบเล็ก ๆ น่ารัก ๆ เช่น จ้องหน้านานขึ้น ส่งเสียงอ้อแอ้เบา ๆ หรือกำมือนิ้วของคุณไว้นานกว่าก่อน ช่วงเวลานี้จึงเหมาะมากสำหรับการเล่นและสื่อสารกันอย่างอ่อนโยน

กิจกรรมสำหรับทารก 7 สัปดาห์ที่ดีไม่จำเป็นต้องยุ่งยาก หรือใช้ของเล่นทารกมากมาย แค่ใบหน้าของพ่อแม่ น้ำเสียงอบอุ่น ผ้าสะอาดนุ่ม ๆ หรือลูกบอลสีสดหนึ่งลูก ก็เพียงพอให้ลูกได้เรียนรู้แล้ว

การเล่นกับทารกในวัยนี้คือการชวนให้เขาสังเกตโลกทีละนิด พร้อมเรียนรู้ว่าการอยู่ใกล้พ่อแม่เป็นเรื่องปลอดภัย สนุก และสบายใจ

พัฒนาการลูก 7 สัปดาห์ มีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง?

เด็กแต่ละคนมีจังหวะพัฒนาการทารกของตัวเอง จึงไม่ต้องกังวลหากลูกยังทำบางอย่างไม่ได้ในทันที แต่โดยทั่วไป พัฒนาการลูก 7 สัปดาห์ที่อาจเริ่มเห็นได้ มีดังนี้

• ตื่นตัวและสนใจคนรอบข้างมากขึ้นในช่วงที่ตื่นสบาย ๆ
• มองตามใบหน้าหรือของเล่นได้ต่อเนื่องขึ้น
• แบมือบ่อยขึ้น ไม่กำหมัดแน่นตลอดเวลา
• ส่งเสียงอ้อแอ้ คราง หรือเปล่งเสียงคล้ายสระได้หลากหลายขึ้น
• สนใจใบหน้าและภาพหรือวัตถุที่มีสีตัดกันชัดเจน
• มีช่วงตื่นระหว่างมื้อและการนอนยาวขึ้นเล็กน้อย
• ยกศีรษะได้สูงขึ้นบ้างเมื่อนอนคว่ำฝึกคอ

โดยมาก เด็กวัย 7 สัปดาห์จะตื่นต่อเนื่องประมาณ 45-60 นาที นับตั้งแต่ตื่นจนถึงเวลาเข้านอนรอบถัดไป ซึ่งรวมเวลาดูดนม เปลี่ยนผ้าอ้อม อุ้มกอด และเล่นแล้ว ดังนั้นการทำกิจกรรมกับลูกเพียงไม่กี่นาทีก็เพียงพอ ควรหยุดก่อนที่ลูกจะง่วงหรือหงุดหงิดเกินไป

สังเกตสัญญาณง่วง เช่น ลูกเหม่อมอง หันหน้าหนี ขยี้หน้า เริ่มงอแง หรือหมดความสนใจแม้คุณจะร้องเพลงโปรดให้ฟังอยู่ก็ตาม

1. ชวนลูกดูสีสดและสีตัดกัน

การมองเห็นสียังพัฒนาอยู่ แต่เด็กหลายคนเริ่มสนใจสีสด สีเข้ม และสีที่ตัดกับพื้นหลังชัดเจนเมื่อเข้าสู่วัยนี้ การเลือกสีสำหรับทารกแรกเกิดอย่างเหมาะสมจึงเป็นกิจกรรมง่าย ๆ ที่ช่วยกระตุ้นสายตาได้ โดยไม่ทำให้ลูกได้รับสิ่งเร้ามากเกินไป

วิธีเล่น

เลือกวัตถุสีสดเพียง 1 ชิ้น เช่น

• ลูกบอลสีแดง
• เป็ดยางสีเหลือง
• บล็อกผ้านุ่มสีฟ้า
• ผ้าสี่เหลี่ยมสีเขียว

วางของชิ้นนั้นบนพื้นหลังสีขาวหรือสีอ่อน ถือไว้ห่างจากหน้าลูกประมาณ 20-30 เซนติเมตร ซึ่งเป็นระยะใกล้เคียงกับระยะระหว่างใบหน้าของแม่กับลูกขณะให้นม

ให้ลูกมองวัตถุนั้นราว 20-30 วินาที จากนั้นค่อย ๆ ขยับไปทางซ้ายและขวาอย่างช้า ๆ หยุดเป็นระยะเมื่อลูกเริ่มมองตาม แล้วพูดบอกเขาด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล เช่น “นี่ลูกบอลสีแดงนะ แดงจ้ะ”

กิจกรรมนี้เป็นการฝึกติดตามสายตาทารกที่ทำได้ง่ายในชีวิตประจำวัน การขยับช้า ๆ ช่วยให้ลูกมีเวลาฝึกมองตาม ส่วนพื้นหลังเรียบจะทำให้วัตถุเด่นชัดขึ้น

เล่นทีละชิ้นจะดีที่สุด เพราะของเล่นหลายชิ้นวางรวมกันอาจทำให้ลูกวัยนี้รู้สึกสับสนมากกว่าสนุก ของเล่นฝึกการมองทารกไม่จำเป็นต้องซับซ้อน ขอแค่ปลอดภัยและมองเห็นชัดก็พอ

2. ชวนลูกฝึกจับของเบา ๆ

มือน้อย ๆ ของลูกเริ่มแบออกมากขึ้น แม้บางเวลาจะยังเห็นกำปั้นแน่น ๆ อยู่ใต้คาง แต่ถ้าสังเกตว่าฝ่ามือลูกเปิด ลองชวนเขาฝึกจับของทารกอย่างอ่อนโยนได้

วิธีเล่น

วางของเล่นน้ำหนักเบา เช่น กรอบแกรบผ้า ห่วงผ้านุ่ม หรือห่วงยางกัดที่สะอาดและเหมาะกับวัย ลงบนฝ่ามือของลูก ปฏิกิริยากำมืออัตโนมัติอาจทำให้ลูกจับไว้ได้ไม่กี่วินาที

แค่นั้นก็นับว่าเก่งมากแล้ว

ปล่อยให้ลูกสัมผัสและนำของเข้าปากตามธรรมชาติ ภายใต้การดูแลใกล้ชิด การเอาของเข้าปากในวัยนี้ไม่ใช่นิสัยเสีย และไม่ได้หมายความว่าลูกกำลังจะฟันขึ้นเสมอไป แต่เป็นวิธีที่ทารกใช้สำรวจพื้นผิว รูปร่าง และน้ำหนักของสิ่งของ

ลองพูดกับลูกระหว่างเล่น เช่น

• “หนูจับกรอบแกรบไว้แล้ว”
• “ผิวมันนุ่ม ๆ ใช่ไหม”
• “ได้ยินเสียงเบา ๆ ไหมเอ่ย”
• “จับไว้แน่นเลย เก่งจัง”

พ่อแม่อาจรู้สึกเขินที่ต้องพูดกับทารกตัวเล็ก ๆ แต่การบรรยายสิ่งที่เกิดขึ้น สีหน้า และน้ำเสียงของคุณ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมเสริมพัฒนาการทารก 7 สัปดาห์

3. เล่นตามหาแหล่งกำเนิดเสียง

เด็กวัยนี้เริ่มรับรู้ว่าเสียงมาจากทิศทางต่าง ๆ แม้จะยังหันหาแหล่งกำเนิดเสียงไม่แม่นนัก เกมนี้ช่วยให้ลูกฝึกฟังโดยแทบไม่ต้องออกแรงเลย เหมาะกับวันสบาย ๆ มาก

วิธีเล่น

เลือกของเล่นที่มีเสียงนุ่มนวล เช่น ของเล่นดนตรีเสียงเบา กระดิ่งผ้า หรือกรอบแกรบ วางไว้ใกล้ตัวลูกค่อนไปทางซ้ายหรือขวาเล็กน้อย แล้วคลุมหลวม ๆ ด้วยผ้ามัสลินบาง

เขย่าของเล่นเบา ๆ หรือเปิดเสียงสั้น ๆ

สังเกตว่าลูกชะงัก ฟัง ลืมตากว้างขึ้น กลอกตามอง หรือพยายามหันศีรษะไปทางเสียงหรือไม่ ลูกอาจยังหาไม่เจอทุกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องปกติมาก

ลองพูดว่า “เสียงมาจากไหนนะ หนูได้ยินไหม” แล้วค่อยเปิดผ้าออกให้ลูกเห็นของเล่นต้นเสียง

นี่คือกิจกรรมเล่นกับทารกที่ใช้ประสาทสัมผัสหลายด้าน ทั้งการฟัง การมอง และการรอคอย ควรเลือกเสียงที่นุ่ม ไม่ดังแหลม หรือเปิดของเล่นอิเล็กทรอนิกส์ชิดหูลูก เพราะเสียงที่ดังเกินไปอาจทำให้ลูกตกใจและไม่สบายตัว

4. เพิ่มความสนุกให้ช่วงนอนคว่ำฝึกคอ

การนอนคว่ำฝึกคอ หรือ tummy time สำหรับเด็กวัย 7 สัปดาห์อาจมีทั้งวันที่ลูกยอมเล่นและวันที่ร้องประท้วงภายในไม่กี่วินาที ทั้งสองแบบเป็นเรื่องธรรมดา

การทำครั้งละสั้น ๆ แต่ทำบ่อยในแต่ละวัน มักได้ผลดีกว่าการพยายามให้ลูกนอนคว่ำนาน ๆ ครั้งเดียว

วิธีเล่น

ใช้หมอนรองให้นมเนื้อแน่นหรือหมอนทรงโค้งสำหรับเด็ก วางรองช่วงอกและแขนของลูกให้ยกสูงขึ้นเล็กน้อย โดยใบหน้าของลูกต้องไม่จมอยู่กับหมอน และผู้ใหญ่ต้องอยู่ดูแลข้างตัวตลอดเวลา

วางภาพขาวดำ ของเล่นสีสด หรือวัตถุที่น่าสนใจไว้ด้านหน้าระดับสายตา จากนั้นลงไปนอนหรือคุกเข่าให้หน้าอยู่ใกล้ระดับเดียวกับลูก เพราะสำหรับทารกวัยนี้ ใบหน้าพ่อแม่มักเป็นสิ่งที่น่าสนใจกว่าของเล่นทุกชิ้น

อาจชวนลูกด้วยประโยคง่าย ๆ เช่น

• “แม่อยู่นี่จ้ะ”
• “ลองยกหัวมองแม่นะ”
• “เก่งมากเลย”
• “ดูเป็ดสีเหลืองสิ”

ท่านอนคว่ำที่มีการรองรับเล็กน้อยช่วยให้ลูกสบายตัวขึ้น และมีแรงจูงใจในการเงยหน้ามอง ส่งผลดีต่อกล้ามเนื้อคอ ไหล่ และลำตัวส่วนบน

ทำได้ครั้งละไม่กี่นาทีก็ดีแล้ว แม้บางวันทำได้เพียง 1 นาที ก็ยังนับว่าเป็นกิจกรรมสำหรับทารกที่มีประโยชน์

5. เล่นเครื่องบินน้อยอย่างนุ่มนวล

เกมกับทารก 7 สัปดาห์นี้เหมาะกับลูกที่ตื่นสบาย อารมณ์ดี และชอบการเคลื่อนไหวเบา ๆ หลายคนชอบเพราะได้สบตาพ่อแม่ใกล้ ๆ

วิธีเล่น

นอนหงายบนพื้นหรือที่นอนแข็งพอสมควร งอเข่าขึ้น แล้วอุ้มลูกนอนคว่ำพาดบนหน้าแข้งหรือบนเข่าที่งอไว้ ใช้มือทั้งสองข้างประคองลำตัวลูกอย่างมั่นคง โดยต้องรองรับศีรษะและคอให้ดีเสมอ

ส่งเสียงเบา ๆ เช่น “วื้ดดด” หรือ “บรื้น ๆ” แล้วขยับขาขึ้นลงเพียงเล็กน้อย การเคลื่อนไหวควรช้า นุ่ม และไม่กระแทก

“เครื่องบินน้อยบินผ่านโซฟาแล้ว” “เตรียมลงจอดไปกอดแม่” “วื้ดดด บินแล้วจ้ะ”

การเคลื่อนไหวแบบนี้ช่วยให้ลูกได้สัมผัสการเปลี่ยนท่าทางของร่างกาย และใช้กล้ามเนื้อแกนลำตัวที่กำลังพัฒนาอยู่ ควรเล่นสั้น ๆ โดยเฉพาะหลังดูดนม เพราะคงไม่มีใครอยากให้เครื่องบินลงจอดพร้อมนมแหวะ

หากลูกเพิ่งกินนม งอแง หรือไม่ชอบนอนคว่ำ ให้ข้ามกิจกรรมนี้ไปได้เลย เด็กบางคนชอบมาก แต่บางคนก็แสดงความเห็นชัดเจนว่าไม่เอา

6. สำรวจพื้นผิวสัมผัสรอบตัว

กิจกรรมสัมผัสไม่ต้องเตรียมกล่องเซนซอรี ไม่ต้องซื้ออุปกรณ์มากมาย หรือจัดมุมถ่ายรูปให้อลังการ สำหรับเด็กวัย 7 สัปดาห์ ผ้าปลอดภัยไม่กี่ชนิดก็น่าสนใจมากพอแล้ว

วิธีเล่น

ในช่วงที่ลูกตื่นและอารมณ์ดี ใช้ผ้าหรือวัสดุที่สะอาดและปลอดภัยแตะหรือไล้เบา ๆ ที่มือ เท้า หรือแขนของลูก หากลูกสนใจ ก็ให้เขาลองสัมผัสด้วยตัวเอง

อาจเลือกใช้วัสดุเหล่านี้

• ผ้าซาตินเนื้อเรียบ
• ผ้าขนหนูเนื้อนุ่ม
• ผ้ากำมะหยี่
• ผ้ามัสลินหรือผ้าฝ้าย
• ของเล่นผ้าที่มีเสียงกรอบแกรบสำหรับทารก

พูดบรรยายไปด้วย เช่น “อันนี้นุ่มนะ” “ฟังสิ มีเสียงกรอบแกรบด้วย” หรือ “ผืนนี้ลื่น ๆ” แล้วหยุดรอดูปฏิกิริยาของลูก

การสำรวจพื้นผิวเป็นกิจกรรมเสริมพัฒนาการทารก 7 สัปดาห์ที่เรียบง่าย และยังช่วยให้พ่อแม่รู้ว่าลูกชอบสิ่งเร้าแบบไหน เด็กบางคนอาจจ้องผ้ากรอบแกรบราวกับค้นพบสิ่งมหัศจรรย์ ขณะที่บางคนอาจผ่อนคลายกับผ้ามัสลินนุ่ม ๆ มากกว่า

ชวนลูกอ้อแอ้และเริ่มบทสนทนา

หากสงสัยว่าจะกระตุ้นให้ลูกส่งเสียงอ้อแอ้อย่างไร คำตอบไม่ได้อยู่ที่การสอนคำศัพท์ยาก ๆ แต่อยู่ที่การตอบสนองต่อเสียงเล็ก ๆ ของลูกอย่างตั้งใจ

เมื่อลูกส่งเสียง ให้หยุดฟัง ยิ้ม และตอบกลับ อาจเลียนเสียงเขาบ้าง แล้วเว้นจังหวะรอให้ลูกตอบอีกครั้ง การผลัดกันส่งเสียงเช่นนี้คือจุดเริ่มต้นของการสื่อสาร

คุณอาจพูดว่า “โอ้โห หนูพูดว่า ‘อู้’ เหรอ เล่าอีกสิจ๊ะ” ตอนแรกอาจรู้สึกเหมือนคุยคนเดียว แต่เมื่อเจ้าตัวเล็กตอบกลับด้วยเสียงอีกครั้ง คุณจะรู้สึกเหมือนกำลังคุยกันจริง ๆ

ร้องเพลงง่าย ๆ เล่าให้ลูกฟังว่ากำลังทำอะไร หรือพูดคุยด้วยน้ำเสียงปกติของคุณก็พอ ลูกไม่จำเป็นต้องฟังคนพูดตลอดเวลา แต่ต้องการช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ได้รับความสนใจอย่างอบอุ่น

ข้อควรคำนึงเรื่องความปลอดภัยทุกครั้งที่เล่น

กิจกรรมสำหรับทารกควรอ่อนโยนและอยู่ภายใต้การดูแลของผู้ใหญ่เสมอ เช็กเรื่องพื้นฐานเหล่านี้ก่อนเล่นกับลูก 7 สัปดาห์

• อยู่กับลูกตลอดทุกกิจกรรม โดยเฉพาะช่วงนอนคว่ำและการใช้หมอนรอง
• ตรวจของเล่นทารกเป็นประจำว่ามีชิ้นส่วนหลุด รอยแตก ตะเข็บขาด หรือสีลอกหรือไม่
• หลีกเลี่ยงของชิ้นเล็กที่อาจเข้าปากลูกได้ทั้งชิ้น
• เก็บริบบิ้น เชือก ถุงพลาสติก และผ้าห่มหลวม ๆ ให้ห่างจากพื้นที่เล่น
• หยุดเล่นทันทีเมื่อลูกงอแง ง่วง เหนื่อย ได้รับสิ่งเร้ามากเกินไป หรือหันหน้าหนีซ้ำ ๆ
• เมื่อลูกจะนอน ให้จัดท่านอนหงายเสมอ แม้จะเพิ่งสนุกกับการนอนคว่ำขณะตื่นก็ตาม

เกมที่ดีที่สุดไม่ใช่เกมที่ทำให้ลูกทำพัฒนาการได้เร็วกว่าคนอื่น แต่คือช่วงเวลาเล็ก ๆ ที่ได้อยู่ด้วยกัน เช่น ลูกมองตามลูกบอลสีแดง จับกรอบแกรบได้ครั้งแรก หรือส่งเสียงตอบเมื่อได้ยินเสียงของคุณ นั่นคือหัวใจของการเล่นกับทารกและพัฒนาการลูกในวัยนี้ แค่อยู่ใกล้ ๆ สังเกตเขา และสนุกไปด้วยกันก็เพียงพอแล้ว