กิจกรรมและเกมสำหรับทารกวัย 11 สัปดาห์ - ไอเดียเล่นสั้นๆ กระตุ้นพัฒนาการและความผูกพัน
เมื่ออายุ 11 สัปดาห์ ลูกน้อยเริ่มสังเกตเห็นว่า ร่างกายของตัวเองสามารถทำให้บางอย่างเกิดขึ้นได้ ขยับแขนแล้วมีเสียงกรุ๊งกริ๊ง นิ้วมือแตะกัน หรือถีบขาแล้วของเล่นขยับ การค้นพบเล็ก ๆ เหล่านี้คือหัวใจของการเล่นในช่วงสัปดาห์นี้
เกมและกิจกรรมสำหรับทารกวัย 11 สัปดาห์
ลูกอาจยังนอนหลับเป็นเวลานาน แต่ช่วงที่ตื่นจะเริ่มสนใจคนรอบตัวและสิ่งต่าง ๆ มากขึ้น ลองจัด กิจกรรมทารก ให้สั้น ๆ และเต็มไปด้วยความสนุก วันละไม่กี่นาที แต่ทำซ้ำได้หลายครั้ง มักเหมาะกว่าการพยายามเล่นติดต่อกันเป็นเวลานาน
เลือกช่วงที่ลูกอิ่ม นอนพอ และกำลังตื่นตัว ใช้ไอเดียต่อไปนี้เป็นแนวทาง ไม่จำเป็นต้องทำตามตารางอย่างเคร่งครัด บางวันลูกอาจชอบตุ๊กตานิ้วมากเป็นพิเศษ แต่บางวันกิจกรรมที่ดีที่สุดอาจเป็นเพียงการนอนเล่นบนพื้นด้วยกัน สบตา และพูดคุยเบา ๆ
เล่นมือ ให้มือน้อย ๆ ได้สำรวจ
ช่วงนี้เหมาะกับ เล่นมือทารก เป็นอย่างมาก ลูกวัย 11 สัปดาห์เริ่มมองมือของตัวเอง ขยับแขนไปมา และนำมือเข้าหากึ่งกลางลำตัว ลองมอบสิ่งน่าสนใจให้ลูกได้สำรวจผ่านการเคลื่อนไหวเหล่านั้น
ของเล่นติดข้อมือ เสียงที่เกิดจากการขยับ
เลือก ของเล่นติดข้อมือทารก ที่ทำจากวัสดุนุ่มและติดแน่นด้วยแถบเวลโคร สวมให้พอดีกับข้อมือ ไม่แน่นจนเกินไป โดยควรสอดนิ้วเข้าไปใต้สายได้อย่างสบาย
จากนั้นรอดูปฏิกิริยาของลูก
เมื่อลูกขยับแขนแล้วได้ยินเสียงกรุ๊งกริ๊ง ลูกจะเริ่มเชื่อมโยงได้ว่า การเคลื่อนไหวของตัวเองทำให้เกิดเสียง คุณอาจยิ้มและพูดว่า “หนูทำเสียงได้แล้วนะ” เพื่อชวนให้ลูกสนใจมากขึ้น ควรให้ลูกสวมของเล่นเฉพาะตอนที่มีผู้ใหญ่อยู่ดูแลใกล้ ๆ และถอดออกทุกครั้งก่อนนอน หลีกเลี่ยงของเล่นที่มีชิ้นส่วนหลุดง่าย ขอบแข็ง หรือสายยาว
เริ่มจากข้อมือข้างเดียวก่อน เมื่อลูกได้ลองเล่นสักพัก ค่อยสลับไปอีกข้าง เพื่อให้ลูกสังเกตว่าเสียงเกิดขึ้นจากตำแหน่งใหม่ได้เช่นกัน
มองตุ๊กตานิ้ว
สวมตุ๊กตานิ้วขนาดเล็ก สีสันสดใส บนนิ้วมือของคุณ เลือกแบบที่มีใบหน้าเรียบง่ายหรือใช้สีตัดกันชัดเจน ถือไว้ห่างจากใบหน้าลูกประมาณ 20-30 เซนติเมตร ซึ่งเป็นระยะที่ลูกมองได้สบาย
ค่อย ๆ ขยับตุ๊กตาจากซ้ายไปขวา หยุดตรงกลางเป็นระยะ เพื่อให้ลูกมีเวลามองตาม ใช้น้ำเสียงนุ่ม ๆ เช่น
“กระต่ายมาแล้วจ้ะ อยู่นี่เอง”
ตุ๊กตานิ้วสำหรับทารก ไม่ได้มีไว้เพื่อเล่านิทานซับซ้อนในวัยนี้ ลูกกำลังฝึกมองตามสิ่งของ จดจ่อ และสร้างความสัมพันธ์ผ่านใบหน้าและเสียงของคุณ หากลูกละสายตาจากตุ๊กตา ให้หยุดขยับและรอจนกว่าลูกจะมองหาเจออีกครั้ง
เกมประสานมือ
ค่อย ๆ นำมือทั้งสองข้างของลูกมาแตะกันตรงกลางลำตัว ให้ฝ่ามือและนิ้วสัมผัสกัน คุณอาจปรบมือของลูกเบา ๆ หนึ่งครั้งแล้วหยุด หรือถูฝ่ามือข้างหนึ่งกับอีกข้างพร้อมพูดว่า “มือหนูมาเจอกันแล้วนะ”
อย่าฝืนขยับมือของลูก หากลูกเหยียดแขนเกร็งหรือดึงมือหนี ให้ปล่อยทันที เกมง่าย ๆ นี้ช่วยให้ลูกเริ่มรับรู้ร่างกาย และรู้สึกว่ามือทั้งสองข้างเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายเดียวกัน
ลองให้ลูกถือของเล่นมีเสียง
วางของเล่นน้ำหนักเบาลงบนฝ่ามือของลูก เพื่อให้ลูกสัมผัสรูปทรงและผิวสัมผัส ในวัยนี้ลูกอาจกำของเล่นไว้ได้เพียงครู่เดียว และส่วนใหญ่เป็นการกำโดยอัตโนมัติ ถือเป็นเรื่องปกติ
ช่วยประคองของเล่นไว้ถ้าจำเป็น แล้วปล่อยให้ลูกสัมผัสน้ำหนักและพื้นผิวของมัน สังเกตช่วงที่นิ้วของลูกค่อย ๆ กำรอบของเล่น พร้อมพูดว่า “หนูกำไว้ได้แล้ว” นำของเล่นออกทันทีเมื่อลูกทำหล่น และอย่าวางของชิ้นเล็กไว้ใกล้มือโดยไม่มีผู้ใหญ่คอยดูแล
เริ่มเรียนรู้เรื่องเหตุและผล
ลูกกำลังเริ่มเข้าใจบทเรียนที่น่าตื่นเต้นว่า “เมื่อกี้เราทำอะไรบางอย่าง แล้วก็มีบางอย่างเกิดขึ้น” นี่คือจุดเริ่มต้นของการเล่นเพื่อเรียนรู้เหตุและผล
ของเล่นมีเสียงบีบและเสียงกรอบแกรบ
เลือกของเล่นนุ่ม ๆ ที่มีเสียงเมื่อบีบหรือขยำ วางไว้ในมือลูก แล้วช่วยกดนิ้วของลูกเบา ๆ ให้ของเล่นเกิดเสียง เมื่อได้ยินเสียง ให้หยุดและยิ้มให้ลูก
ไม่จำเป็นต้องเป็นฝ่ายบีบของเล่นให้ลูกตลอด จุดสำคัญคือการเปิดโอกาสให้ลูกสังเกตความสัมพันธ์ระหว่างการสัมผัสกับเสียง หลังจากลองหลายครั้ง ลูกอาจเริ่มบีบ ตบ หรือถีบของเล่นด้วยตัวเอง
หนังสือผ้าที่มีเสียงกรอบแกรบก็ใช้ได้ดี วางไว้ข้างตัวลูกระหว่างเล่นบนพื้น โดยมีผู้ใหญ่ดูแล แล้วค่อย ๆ นำมือของลูกไปใกล้หน้าหนังสือ เสียงที่เกิดขึ้นจะช่วยให้ลูกเรียนรู้ว่า แม้ขยับโดยบังเอิญก็ทำให้เกิดผลลัพธ์ได้
ยิมของเล่นแขวนเหนือศีรษะ
วางลูกนอนหงายใต้ยิมของเล่น โดยให้ของเล่นที่แขวนอยู่ห่างพอให้ลูกมองและเอื้อมถึง แต่ไม่ใกล้จนสัมผัสใบหน้าตลอดเวลา ปล่อยให้ลูกมอง ขยับแขน และค่อย ๆ ตีของเล่นตามจังหวะของตัวเอง
เลือกยิมที่มีชิ้นส่วนทำจากวัสดุนุ่มและติดแน่น หากของเล่นชิ้นใดดึงหลุดได้ ควรถอดออก ลูกไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ที่ซับซ้อน ของเล่นแขวนเพียงหนึ่งหรือสองชิ้น เสียงกรุ๊งกริ๊งเบา ๆ และพื้นที่ให้ขยับตัวก็เพียงพอแล้ว
นี่เป็นหนึ่งใน เกมพัฒนาการทารก 3 เดือน ที่เหมาะกับลูกวัย 2 เดือนปลาย ๆ เช่นกัน ควรอยู่ใกล้ลูกเสมอ โดยเฉพาะเมื่อลูกเริ่มแข็งแรงและขยับตัวมากขึ้น
กิจกรรมฝึกนอนคว่ำ
ตั้งเป้าให้ลูกนอนคว่ำรวมประมาณ 15-20 นาทีต่อวัน โดยแบ่งเป็นช่วงสั้น ๆ หลายครั้ง ลูกวัย 11 สัปดาห์บางคนอาจทำได้เพียงครั้งละ 2-3 นาทีเท่านั้น ซึ่งก็นับว่าเพียงพอแล้ว
เลือกช่วงที่ลูกตื่นและอารมณ์ดี หลีกเลี่ยงการฝึกทันทีหลังดื่มนมหรือกินนมอิ่มใหม่ ๆ
ชวนให้เอื้อมมือ
วางของเล่นนุ่ม ๆ ที่น่าสนใจไว้ไกลเกินมือเพียงเล็กน้อย อย่าวางไกลจนลูกมองเห็นแต่รู้สึกว่าเอื้อมไม่ถึง ลูกควรมองของเล่นได้ชัด และรู้สึกว่าถ้าออกแรงอีกนิดอาจแตะถึง
นอนลงในระดับเดียวกับลูกและพูดให้กำลังใจ เช่น “หนูแตะลูกบอลสีฟ้าได้ไหม” ลูกอาจยืดตัว ดิ้น หรือถีบขา ยังไม่จำเป็นต้องคาดหวังให้ลูกคลานหรือเคลื่อนตัวไปข้างหน้า ความพยายามเหล่านี้ช่วยฝึกกล้ามเนื้อและการประสานงานของร่างกาย
ในการเล่นครั้งต่อไป ลองขยับของเล่นไปด้านข้างเล็กน้อย อย่าปล่อยให้ลูกพยายามจนหงุดหงิด เป้าหมายคือการได้ออกแรงพร้อมกับรู้สึกสนุก
เปลี่ยนพื้นผิวและท่าเล่น
การเปลี่ยนท่าหรือพื้นผิวอาจทำให้การนอนคว่ำไม่น่าเบื่อเกินไป
- วางลูกบนหมอนที่มีความแน่นและมั่นคง โดยให้มือของคุณอยู่ใกล้ ๆ เพื่อช่วยประคองตลอดเวลา
- ใช้ผ้าขนหนูม้วนแน่นรองใต้ช่วงอก ให้แขนของลูกอยู่ด้านหน้าและไม่มีสิ่งใดปิดทับ วิธีนี้อาจช่วยให้ลูกยกศีรษะได้ง่ายขึ้น
- เอนตัวนั่งแล้ววางลูกนอนคว่ำบนหน้าอก พูดคุยแบบสบตากัน เพื่อชวนให้ลูกยกศีรษะขึ้น
- ลองฝึกบนเบาะรองเล่นหรือผ้าห่มผืนหนาที่วางบนพื้นแข็งและเรียบ
ใช้เฉพาะพื้นที่ที่มั่นคงและอยู่ติดกับลูกตลอดเวลา หมอนหรือผ้าขนหนูใช้สำหรับเล่นโดยมีผู้ใหญ่ดูแลเท่านั้น ไม่ควรใช้เป็นที่นอน
เพิ่มกระจก
วางกระจกสำหรับทารกที่ปลอดภัยในระดับพื้นตรงหน้าลูกระหว่างนอนคว่ำ การได้เห็นใบหน้าของตัวเองอาจช่วยกระตุ้นให้ลูกสนใจมากขึ้น คุณอาจเห็นลูกยกศีรษะ อ้าปาก ยิ้ม หรือส่งเสียงคุยกับเงาสะท้อน
ขยับตัวเข้าไปใกล้พอให้ใบหน้าของคุณปรากฏอยู่ข้างเงาสะท้อนของลูก แล้วพูดว่า “อยู่นี่เอง แม่เห็นหนูนะ” ช่วงเวลานี้จึงเป็นทั้งการฝึกนอนคว่ำ การมอง และการพูดคุยไปพร้อมกัน
อ่านหนังสือให้ลูกฟัง
การอ่านเป็นหนึ่งใน กิจกรรมสำหรับทารก ที่ทำได้ง่ายและแทรกเข้าไปในชีวิตประจำวัน เลือกหนังสือกระดาษแข็งหรือหนังสือผ้าที่มีภาพขนาดใหญ่ สีตัดกันชัดเจน และรูปไม่ซับซ้อน เช่น ลายขาวดำ สัตว์ตัวใหญ่ หรือใบหน้าคน
ถือหนังสือให้อยู่ในระยะที่ลูกมองเห็น ชี้ภาพทีละภาพและเรียกชื่อช้า ๆ เช่น
“ลูกบอลสีแดง กลม ๆ จ้ะ”
ลูกยังไม่เข้าใจความหมายของคำทั้งหมดก็ไม่เป็นไร สิ่งที่ลูกกำลังได้ฝึกคือระดับเสียง จังหวะการพูด และท่วงทำนองของภาษา ประสบการณ์การฟังตั้งแต่เล็กช่วยวางพื้นฐานด้านการสื่อสาร
ลองอ่านวันละ 1-2 ครั้ง ครั้งละ 5-10 นาที ไม่จำเป็นต้องอ่านจนจบเล่ม พลิกหน้าเมื่อลูกหันหนี หยุดมอง หรือดูเหมือนพร้อมจะเปลี่ยนภาพ การอ่านระหว่างอุ้มกอดยังทำให้ลูกรู้สึกอบอุ่นจากกลิ่น เสียง และการอยู่ใกล้ชิดของคุณ
เกมสร้างความสัมพันธ์ บทสนทนาเล็ก ๆ
ใบหน้าและเสียงของคุณยังคงเป็นความบันเทิงที่ลูกชื่นชอบที่สุด
เลียนเสียง เว้นจังหวะ แล้วรอตอบ
เมื่อลูกส่งเสียง ลองเลียนแบบเสียงนั้น หากลูกออกเสียง “อา” คุณก็ตอบกลับด้วย “อา” แล้วหยุดรอ ให้เวลาลูกส่งเสียงกลับมา
ช่วงที่หยุดรอนี้มีความหมาย เพราะช่วยให้ลูกเริ่มเรียนรู้รูปแบบแรกของการสนทนา คนหนึ่งส่งเสียง อีกคนฟัง แล้วจึงตอบกลับ ทำสีหน้าให้มีชีวิตชีวาได้ แต่ไม่ต้องรีบพูดเติมทุกช่วงเงียบ ลูกควรมีโอกาสได้ผลัดกันสื่อสารบ้าง
ทำเสียงตลก ๆ
ลองทำเสียงเป่าปากเบา ๆ เสียงจุ๊บ เสียงคลิกจากลิ้น หรือเสียงสูงนุ่ม ๆ สังเกตสีหน้าของลูกไปด้วย ลูกอาจเบิกตากว้าง ยิ้ม ถีบขา หรือพยายามส่งเสียงเลียนแบบ
ดูการตอบสนองของลูกเป็นหลัก หากเสียงใดทำให้ลูกเกร็งหรือหันหน้าหนี ให้เปลี่ยนเป็นน้ำเสียงสงบ การ เล่นกับลูก ไม่ได้หมายถึงการแสดงให้ลูกดูตลอดเวลา แต่คือการสังเกตว่าลูกชอบและไม่ชอบอะไร
จ๊ะเอ๋ด้วยผ้ามัสลิน
ถือผ้ามัสลินเนื้อบางไว้ด้านหน้าของใบหน้า แล้วลดผ้าลงพร้อมพูดอย่างร่าเริงว่า “จ๊ะเอ๋” ต้องถือผ้าให้ห่างจากใบหน้าของลูก และห้ามนำผ้าคลุมตัวหรือคลุมหน้าลูกโดยเด็ดขาด
วัย 11 สัปดาห์ ลูกยังไม่เข้าใจเรื่องการคงอยู่ของสิ่งของอย่างเต็มที่ และยังไม่รู้แน่ชัดว่าคุณยังอยู่หลังผ้า ความสนุกจึงมาจากจังหวะ เสียงของคุณ และความประหลาดใจเมื่อเห็นใบหน้าคุณกลับมาอีกครั้ง
การเล่นด้วยการเคลื่อนไหว อ่อนโยนและช้า ๆ
การเคลื่อนไหวจะช่วยให้ลูกผ่อนคลายและสนุกได้ หากทำอย่างช้า สม่ำเสมอ และประคองร่างกายอย่างเหมาะสม
อุ้มโยกไปด้านข้าง
อุ้มลูกแนบอกให้มั่นคง แล้วโยกตัวไปทางซ้ายและขวาเบา ๆ พร้อมร้องเพลง ควรเคลื่อนไหวเพียงเล็กน้อย และประคองศีรษะกับต้นคอของลูก โดยเฉพาะขณะเปลี่ยนทิศทาง
คุณอาจใช้เพลงสั้น ๆ เพลงเดิมซ้ำทุกครั้ง จังหวะที่คุ้นเคยมักช่วยให้ลูกสงบลงได้
อุ้มท่าบิน
สำหรับท่าอุ้มเหมือนเครื่องบิน ให้วางลูกคว่ำพาดไปตามท่อนแขนของคุณ โดยให้ศีรษะอยู่ใกล้ข้อศอก มือของคุณรองช่วงอกหรือสะโพกของลูก และใช้มืออีกข้างช่วยประคองให้มั่นคง
ค่อย ๆ เดินไปรอบห้องหรือโยกแขนเบา ๆ ท่านี้อาจช่วยให้ลูกบางคนสบายท้องและผายลมได้ แต่ให้หยุดทันทีหากลูกดูไม่สบาย ห้ามเขย่า เด้งแรง หรือแกว่งเป็นวงกว้างและรวดเร็ว
เต้นรำช้า ๆ
อุ้มลูกในท่าตั้งตรงแนบลำตัว แล้วค่อย ๆ ก้าวเดินไปรอบห้อง ฮัมเพลงหรือร้องเพลงไปด้วย หยุดเป็นระยะเพื่อให้ลูกมองใบหน้าของคุณ
กิจกรรมนี้เหมาะสำหรับช่วงหลังเล่นจนลูกเริ่มเหนื่อย ความใกล้ชิด จังหวะเสียง และการเคลื่อนไหวเบา ๆ ช่วยให้ลูกค่อย ๆ ปรับอารมณ์และสงบลง
สำรวจประสาทสัมผัส
สำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่กำลังมองหา กิจกรรมสำหรับทารก 3 เดือน เพื่อกระตุ้นประสาทสัมผัส ไม่จำเป็นต้องเตรียมอุปกรณ์มากมาย เลือกให้ลูกสัมผัสทีละอย่างก็เพียงพอ
เล่นน้ำอุ่น
เติมน้ำอุ่นลงในกะละมังตื้น ๆ ลองใช้ข้อศอกทดสอบอุณหภูมิก่อน น้ำควรอุ่นสบาย ไม่ร้อน นั่งบนพื้น ประคองตัวลูกให้มั่นคง แล้วปล่อยให้ลูกเตะหรือใช้มือแตะน้ำเบา ๆ
คุณอาจจุ่มปลายเท้าของลูกลงในน้ำ แล้วยกขึ้นพร้อมพูดว่า “น้ำอุ่นนะ เท้าเปียกแล้ว” ให้ลูกมองระลอกน้ำและสัมผัสการเคลื่อนไหวของน้ำรอบนิ้วมือ
ต้องอยู่ในระยะเอื้อมถึงลูกตลอดเวลา ห้ามปล่อยลูกไว้ตามลำพังในน้ำหรือใกล้ภาชนะใส่น้ำแม้เพียงชั่วครู่ เทน้ำทิ้งทันทีเมื่อเล่นเสร็จ
สัมผัสผ้าหลากชนิด
ให้ลูกลองสัมผัสผ้าทีละชนิด เช่น ผ้าเนื้อเรียบ ผ้าขนหนู ผ้าสำลีเนื้อนุ่ม และผ้าลูกฟูก แตะผ้าเบา ๆ ที่มือหรือเท้าของลูก แล้วเปิดโอกาสให้ลูกใช้นิ้วสัมผัสต่อเอง
พูดบรรยายสิ่งที่ลูกกำลังสัมผัส เช่น
“เรียบและลื่นจัง”
“นุ่มเหมือนสำลีเลย”
“ผ้าลูกฟูกเป็นร่อง ๆ นะ”
ใช้ผ้าผืนใหญ่ สะอาด และไม่มีด้ายรุ่ย กระดุม หรือลูกปัด ห้ามนำผ้าปิดหน้าเด็ก และหยุดกิจกรรมหากลูกดูหงุดหงิดหรือรับสิ่งเร้ามากเกินไป
สังเกตสัญญาณจากลูก
ไม่ว่าจะเป็น กิจกรรมสำหรับทารก 11 สัปดาห์, ไอเดียเล่นกับลูก 3 เดือน หรือการ เล่นกับทารก 11 สัปดาห์ กิจกรรมที่เหมาะสมล้วนเริ่มจากการสังเกตสัญญาณของลูก
หากลูกหันหน้าหนี แอ่นหลัง หลับตา เกร็ง หาว หรือเริ่มงอแง นั่นอาจหมายความว่าลูกต้องการพัก ให้หยุดกิจกรรม ลดเสียงและการเคลื่อนไหวลง แล้วอุ้มกอดลูกแทน
ช่วงเวลาเล่นที่สั้นแต่ลูกมีความสุขถือว่าประสบความสำเร็จแล้ว ลูกกำลังเรียนรู้ผ่านการขยับตัว เสียง การสัมผัส และความใกล้ชิดกับคุณ ทีละการค้นพบเล็ก ๆ ในทุกวัน
เราในฐานะนักพัฒนาแอป Erby ขอปฏิเสธความรับผิดชอบต่อการตัดสินใจใด ๆ ที่คุณทำโดยอาศัยข้อมูลนี้ ซึ่งจัดทำขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้นและไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ส่วนบุคคล