ลูกน้อยอายุ 5 สัปดาห์แล้วค่ะ จากวันที่งง ๆ มึน ๆ ช่วงแรกเกิด ตอนนี้หลายบ้านเริ่มตั้งหลักได้มากขึ้นนิดหนึ่ง คุณพ่อคุณแม่เริ่มจับจังหวะได้ ลูกก็ดูตื่นตัวขึ้นแบบเห็นได้ชัด ช่วงเวลาตื่นสั้น ๆ ที่เมื่อก่อนมีแต่ร้อง กับกิน เริ่มกลายเป็นช่วงที่เราจะเผลอคิดว่า «แล้วเราควรเล่นอะไรกับลูกดีนะ»
คำตอบคือ ไม่ต้องมีกิจกรรมอะไรซับซ้อนเลย แค่หน้าเรา เสียงเรา สองมือของเรา และ กิจกรรมกับทารก ง่าย ๆ ที่ทำได้ในชีวิตประจำวัน ก็เพียงพอสำหรับ ลูก 5 สัปดาห์ แล้ว
มาดูเลยว่าช่วงประมาณ 5 สัปดาห์นี้ ลูกเปลี่ยนไปอย่างไรบ้าง แล้วค่อยไล่ดูไอเดีย กิจกรรมสำหรับทารก 5 สัปดาห์ ที่ทำได้จริงในทุกวัน
ช่วงประมาณ 5 สัปดาห์ คุณพ่อคุณแม่มักจะรู้สึกได้ว่าลูกเปลี่ยนไปแบบชัดเจนขึ้น ถึงแม้บางวันจะยังงอแง กระหายเต้า หรือดูหิวง่ายเพราะกำลังโตแบบก้าวกระโดด แต่ก็มักจะเห็นสิ่งเหล่านี้เพิ่มขึ้น
ช่วงตื่นตัวของทารกยาวขึ้น
จากเมื่อก่อนตื่นมากินแล้วก็หลับต่อภายใน 5–10 นาที ตอนนี้ลูกอาจตื่นแบบสงบ ๆ ได้นานขึ้นเป็นประมาณ 20–30 นาที ต่อรอบ ตรงนี้แหละคือช่วงเวลาทองของการทำ กิจกรรมกับทารก ถ้าเคยสงสัยว่า ช่วงตื่นตัวของทารก นานแค่ไหน สำหรับ ทารก 1 เดือน ส่วนใหญ่มักจะมีช่วงตื่นที่ยาวขึ้นวันละหลายรอบ
ตอบสนองมากขึ้น
ลูกอาจจ้องหน้าเราอย่างตั้งใจมากขึ้น เงียบลงเมื่อได้ยินเสียงแม่หรือพ่อ หรือขยับแขนขาเยอะขึ้นเมื่อเราพูดคุยหรือร้องเพลงให้ฟัง นี่แหละคือจุดเริ่มต้นของการ กระตุ้นพัฒนาการทารก ด้วยปฏิสัมพันธ์ง่าย ๆ ระหว่างกัน
เริ่มมีรอยยิ้มแรกทารกแบบสังคม
ไม่ใช่แค่ยิ้มเพราะลมในท้องเหมือนช่วงแรกเกิดแล้ว แต่เป็นรอยยิ้มที่มาพร้อมการสบตาเหมือนบอกว่า «รู้จักกันนะ» ถ้ากำลังคิดว่า จะชวนลูกยิ้มยังไงดี ช่วงนี้เป็นจังหวะเหมาะมากที่จะฝึก ยิ้มโต้ตอบกับทารก ด้วยการเล่นแบบเผชิญหน้า
เริ่มมีการอ้อแอ้ทารก
เสียง «อู่ว์» «อาาา» เบา ๆ เริ่มดังให้ได้ยิน ถ้ากำลังสงสัยว่า การอ้อแอ้ทารก เริ่มเมื่อไหร่ หลายคนจะเริ่มช่วงประมาณ 5–8 สัปดาห์ เสียงนิดเดียวก็มีความหมายมาก เพราะนี่คือพื้นฐานแรก ๆ ของการใช้ภาษาในอนาคต
เบื้องหลังทั้งหมดนี้ สมองของลูกกำลังทำงานหนักมาก เชื่อมต่อเส้นใยประสาทอย่างรวดเร็ว ทุกการสัมผัสเบา ๆ ทุกสีหน้าท่าทางของเรา ทุกครั้งที่เราโต้ตอบเสียงของลูก คือการสอนให้เขารู้จักโลก และรู้จักเราไปพร้อมกัน
ก่อนจะลงรายละเอียด กิจกรรมกับทารก อยากให้จำไว้อย่างหนึ่งว่า เวลาเล่น ลูกคือคนกำหนดจังหวะ ไม่ใช่เรา
ถ้า ลูก 5 สัปดาห์ ของคุณ
มักจะเป็นสัญญาณของ การกระตุ้นมากเกินไป ควรหยุดพัก อุ้มกอด ป้อนนม หรือให้เขาได้พักสายตาแทน การเล่นแบบสั้น ๆ แล้วลูกยังอารมณ์ดี ดีกว่าฝืนเล่นยาว ๆ แล้วจบด้วยการร้องลั่นบ้าน
ไม่จำเป็นต้องทำทุกกิจกรรมในบทความนี้ทุกวัน คิดว่าเป็นเมนู กิจกรรมสำหรับทารก 1 เดือน เอาไว้สลับเลือก ทำวันละ 1–2 อย่างตามจังหวะและพลังของทั้งลูกและเรา
กิจกรรมพื้นฐานที่สุดสำหรับ ทารก 1 เดือน คือการเล่นแบบเผชิญหน้า ตัวต่อตัวง่าย ๆ แต่มหัศจรรย์มากสำหรับลูกในวัยนี้
การคุยด้วยรอยยิ้มช่วยให้ลูกเรียนรู้ว่า
ถ้ากำลังมองหาไอเดีย ยิ้มโต้ตอบกับทารก หรืออยากกระตุ้น รอยยิ้มแรกทารก กิจกรรมนี้คือพระเอกเลย
ขยับหน้าเราเข้าใกล้ลูก
อุ้มลูกกึ่งนั่งกึ่งนอนในอ้อมแขน หรือหนุนหมอนนอนข้าง ๆ กัน แล้วเอาหน้าเราเข้าไปใกล้ ๆ ห่างจากหน้าลูกประมาณ 25–30 เซนติเมตร ราว ๆ ช่วงความยาวปลายมือถึงข้อศอก ระยะนี้สายตาเด็กช่วงแรกเกิดเห็นชัดที่สุด
ยิ้มกว้าง ๆ ให้ลูก
ยิ้มแบบส่งความอบอุ่น ชัดเจน แต่หน้าผ่อนคลาย ไม่ต้องเกร็ง ทำสีหน้าชัด ๆ หน่อย เด็กเล็กชอบสีหน้าแบบเว่อร์ ๆ นิดหนึ่ง
ใช้เสียงสูงนุ่ม ๆ
พูดกับลูกด้วยเสียงสูงกว่าเสียงปกตินิดหน่อย น้ำเสียงนุ่ม ลากยาวคล้ายทำนองเพลง อาจพูดว่า
หยุดรอดูปฏิกิริยา
ตรงนี้หลายคนจะรู้สึกแปลก ๆ เพราะต้องเงียบ รอสักพักหลังจากพูด ลูกอาจจะ
ทั้งหมดนี้คือการ «คุยตอบ» ในแบบของลูก เป็นจังหวะการโต้ตอบสื่อสารแรก ๆ ในชีวิต
ตอบกลับเหมือนคุยจริง ๆ
พอลูกขยับหรือมีเสียงอ้อแอ้ ให้เราตอบกลับเลย เช่น
กิจกรรม «คุยด้วยรอยยิ้ม» ง่ายมาก ทำได้บนโซฟา บนเตียง ระหว่างเปลี่ยนผ้าอ้อม แต่ช่วยวางพื้นฐานด้าน การสื่อสารทางสังคม ให้ลูกได้อย่างดีเยี่ยม เป็นหนึ่งใน กิจกรรมสำหรับทารก 5 สัปดาห์ ที่ทำบ่อยแค่ไหนก็ได้ ประโยชน์ล้วน ๆ
หลายบ้านเริ่มจับลูก ท้องคว่ำทารก กันมาบ้างแล้ว หรือบางบ้านอาจยังไม่กล้า เพราะลูกงอแงทุกครั้งที่ลองพลิกตัว นี่เป็นเรื่องธรรมดามาก สำหรับ ท้องคว่ำทารก 5 สัปดาห์ เราเอาแบบสั้น ๆ แต่ทำบ่อย ๆ พอ
ตั้งเป้ารวมทั้งวันประมาณ 15–20 นาที แต่แบ่งเป็นช่วงสั้น ๆ 1–3 นาทีหลาย ๆ รอบ นับรวมได้หมด แม้แต่ 30 วินาทีก็ถือว่ามีส่วนช่วย
การให้ลูกท้องคว่ำเป็นหนึ่งใน กิจกรรมกับทารก ที่สำคัญเพราะช่วย
วิธีนี้มักง่ายที่สุด โดยเฉพาะสำหรับ ลูก 5 สัปดาห์ ที่ยังไม่ชอบคว่ำบนพื้น
ไม่จำเป็นต้องยกหัวสูง แค่กระดกหัวโยกไปมา นิด ๆ หน่อย ๆ ก็ถือว่าได้ออกกำลังกล้ามเนื้อแล้ว
ช่วงที่ลูกอารมณ์ดี ตื่นแต่ยังไม่หิว
เริ่มจากครั้งละ 1–2 นาที ถ้าลูกเริ่มบ่นหรือร้อง ให้รีบอุ้มกอดปลอบ แล้วค่อยลองอีกครั้งในช่วงตื่นรอบถัดไป ทำไปเรื่อย ๆ เดี๋ยวจำนวนรวมทั้งวันก็จะถึง 15–20 นาทีเอง
ช่วงอายุประมาณนี้ การกลอกตาของลูกจะลื่นไหลขึ้น เขาเริ่มมองตามสิ่งของได้ดีกว่าตอน 2 สัปดาห์มาก เหมาะมากสำหรับการเล่น เกมส์กับทารก 5 สัปดาห์ แบบเบา ๆ เพื่อช่วย ฝึกสายตาทารก 1 เดือน
ส่วนใหญ่เรามักขยับของเล่นจากซ้ายไปขวา ลองเพิ่มแบบ
ลูกอาจยังมองตามขึ้น–ลงไม่ได้เป๊ะ แต่การได้ลองแบบเบา ๆ ช่วยให้ระบบการมองเห็นพัฒนาไปทีละนิด
เล่นแค่ 1–2 นาทีก็พอ ถ้าลูกเบือนหน้าหนี หลับตา หรือเริ่มงอแงให้หยุดทันที ไม่ต้องฝืน
ลูกได้ยินเสียงเรามาตั้งแต่ตอนอยู่ในท้อง แต่ตอนนี้เขาเพิ่งเริ่มเรียนรู้ว่า เสียงมาจากทางไหน กิจกรรม ฝึกการหาแหล่งที่มาของเสียง แบบง่าย ๆ จะช่วยพัฒนาการได้ดี
วางลูกนอนหงายบนเสื่อ หรืออุ้มพิงอกเราให้หัวตั้ง
ให้ลูกเห็นของเล่นมีเสียงก่อนสักหน่อย จะได้ไม่ตกใจ
ขยับของเล่นไปด้านซ้ายของหัวลูกให้อยู่พอพ้นมุมสายตา ระยะห่างประมาณ 20–30 เซนติเมตร
เขย่าเบา ๆ 1–2 ครั้งแล้วหยุด
ดูว่าลูกมีอาการ
ทำซ้ำด้านขวา
เด็กวัย ลูก 5 สัปดาห์ หลายคนอาจหันหัวได้เพียงเล็กน้อย หรือแค่ขยับลูกกะตาไปทางเสียง ก็ถือว่าดีแล้ว เป้าหมายไม่ใช่ทำให้เป๊ะ แต่ให้สมองได้ลองเชื่อมโยงเสียงกับทิศทาง
เล่นแบบสบาย ๆ อย่าทำเหมือนทดสอบ ถ้าลูกสะดุ้งง่าย ลองใช้เสียงเบาลง หรือขยับของเล่นให้ห่างขึ้น
เด็กเล็กหลงรักใบหน้ามนุษย์มาก ๆ รวมถึงหน้าตัวเองด้วย ถึงเขายังไม่รู้หรอกว่าเป็นตัวเขา แต่การได้เห็นการเคลื่อนไหวและความแตกต่างของแสงเงา ทำให้สนใจได้นาน เล่นหน้ากระจก จึงเป็นคำตอบที่ดีมากเวลาคิดไม่ออกว่าจะ เล่นกับลูก ยังไงดีในช่วงตื่นสั้น ๆ
ใช้ กระจกที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก เช่น กระจกพลาสติกสำหรับเด็กเล็ก หรือกระจกที่ติดแน่นหนากับผนัง ไม่เสี่ยงหล่นแตก
อุ้มลูกหันหน้าเข้าหากระจก หรือถ้ากำลังทำ ท้องคว่ำทารก ก็วางกระจกไว้ตรงหน้าในระยะที่เขาเห็นได้
เอาหน้าเราเข้าไปในกรอบกระจกด้วย ทำท่าทางต่าง ๆ เช่น
พูดเหมือนบรรยายรายการทีวีให้ลูกฟัง เช่น
ลูก 5 สัปดาห์ อาจจะ
ถือเป็นการเล่นแบบ เผชิญหน้าในสไตล์ทารก ที่ช่วยทั้งเรื่องสายตา การสังเกต สีหน้า และการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม โดยแทบไม่ต้องเตรียมอุปกรณ์อะไรเลย
การนวดสัมผัสเป็นหนึ่งใน กิจกรรมสำหรับทารก 1 เดือน ที่ช่วยให้ทั้งแม่และลูกผ่อนคลายขึ้น เหมาะมากในวันที่วุ่น ๆ อยากมีช่วงเวลาสงบ ๆ ร่วมกัน การนวดช่วยให้ลูกเริ่มรู้จักส่วนต่าง ๆ ในร่างกายตัวเอง และยังช่วยให้เขาสงบลงก่อนนอน
ถ้ากำลังหาอะไรที่เป็นการ กระตุ้นพัฒนาการทารก แบบสบาย ๆ ไม่ตื่นเต้นเกินไป การนวดคือคำตอบ
ขาและเท้า
แขนและมือ
หน้าท้อง
แผ่นหลัง
ระหว่างนวดลองฮัมเพลงเบา ๆ หรือพูดคุยกับลูกไปด้วย คอยสังเกตว่าลูกรับไหวไหม ถ้าเริ่มบิดตัว ร้องไห้ หรือเบือนหน้าหนี ให้หยุดแล้วอุ้มกอดแทน เป้าหมายคือให้รู้สึกผ่อนคลาย ไม่ใช่ต้องทำให้ครบทุกขั้นตอนทุกครั้ง
การนวดช่วยให้ความผูกพันแน่นแฟ้นขึ้น และยังช่วยให้ลูกค่อย ๆ รู้สึกถึงแขน ขา ตัวเองได้ดีขึ้น ซึ่งเป็นพื้นฐานของการเคลื่อนไหวในอนาคต
ไม่จำเป็นต้องจัดตารางแน่นเป๊ะเลย ชีวิตกับ ทารก 1 เดือน เป็นอะไรที่คาดเดายากอยู่แล้ว รอบกินนม เปลี่ยนผ้าอ้อม การนอนสั้น ๆ และการร้องแบบไร้เหตุผลชัดเจน จะเป็นตัวกำหนดจังหวะวันของเราเอง
ตัวอย่างว่าวันหนึ่งอาจใส่ กิจกรรมสำหรับทารก 5 สัปดาห์ เข้าไปยังไงได้บ้าง
ช่วงเช้า
สาย ๆ
บ่าย
เย็น
บางวันคุณอาจทำได้แค่กิจกรรมเดียว เพราะลูกงอแงเหนื่อยง่าย หรือเราเองก็ตาลายล้าเต็มที บางวันอาจเล่นได้หลายช่วงสั้น ๆ ทั้งหมดนี้ถือว่าปกติ
ทุกครั้งที่เราอุ้ม กอด พูดกับลูก หรือรีบไปหาเมื่อเขาร้อง สิ่งเหล่านี้ก็คือการ เล่นกับลูก และช่วยพัฒนาการอยู่แล้ว ต่อให้ไม่มีของเล่นพิเศษใด ๆ เลยก็ตาม
ลูกวัย 5 สัปดาห์ไม่ต้องการของเล่นซับซ้อน ตารางชีวิตเป๊ะ ๆ หรือกิจกรรมวุ่นวาย เขาต้องการแค่ คุณ
ใบหน้าของคุณ เสียงของคุณ การสัมผัสกอดกาย และ กิจกรรมสำหรับทารก 5 สัปดาห์ ง่าย ๆ ที่คั่นอยู่ระหว่างการกิน นอน และเปลี่ยนผ้าอ้อมเท่านั้น
เล่นให้สั้น หวาน และดูจังหวะจากลูกเป็นหลัก แค่นี้ก็เพียงพอสำหรับวัยนี้แล้วค่ะ