พัฒนาการทารก 10 สัปดาห์: สิ่งที่ลูกจะทำได้ ทั้งร่างกาย อารมณ์ สังคม และการสื่อสาร

เมื่ออายุครบ 10 สัปดาห์ ลูกน้อยอาจดูตื่นตัวและสนใจโลกรอบตัวมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากทารกแรกเกิดที่เคยมองผ่านหน้าเราไปเฉย ๆ ตอนนี้เริ่มมองสบตา ตอบสนองต่อเสียงเรียก และพยายามควบคุมแขนขาที่ยังไม่ค่อยมั่นคง การเปลี่ยนแปลงบางอย่างอาจสังเกตเห็นทีละเล็กทีละน้อย แต่พอผ่านไปหนึ่งสัปดาห์ คุณพ่อคุณแม่อาจรู้สึกได้เลยว่าลูกโตขึ้นมาก

บทความนี้รวบรวมเรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ พัฒนาการทารก 10 สัปดาห์ ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม การมองเห็น การเคลื่อนไหว และการสื่อสาร พร้อมคำแนะนำว่าพฤติกรรมแบบใดถือเป็นเรื่องปกติ

ทารกแต่ละคนมีจังหวะการเติบโตไม่เหมือนกัน บางคนทำสิ่งต่าง ๆ ในกลุ่ม พัฒนาการทารก 2 เดือน ได้เร็วกว่าเกณฑ์หนึ่งหรือสองสัปดาห์ ขณะที่บางคนอาจใช้เวลานานกว่านั้นเล็กน้อย พัฒนาการไม่ใช่การแข่งขัน และการที่ลูกดูเงียบหรือยังไม่แสดงทักษะใหม่ในบางสัปดาห์ ไม่ได้หมายความว่าผิดปกติเสมอไป

พัฒนาการด้านร่างกาย: คอเริ่มแข็งและร่างกายมีกำลังมากขึ้น

การเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดอย่างหนึ่งในช่วง พัฒนาการลูก 2 เดือน คือกล้ามเนื้อคอเริ่มแข็งแรงขึ้น เมื่อลูกอยู่ในท่าอุ้มพาดอก หรือมีคนช่วยประคองให้อยู่ในท่านั่ง ศีรษะอาจตั้งได้นานขึ้นและส่ายไปมาน้อยลง แม้ยังต้องประคองอยู่ โดยเฉพาะเวลาที่ลูกเหนื่อย แต่คุณอาจรู้สึกว่าไม่ต้องช่วยรับน้ำหนักศีรษะทั้งหมดเหมือนก่อน

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักสงสัยว่า ลูกยกหัวได้เมื่อไหร่ จริง ๆ แล้วการควบคุมศีรษะจะค่อย ๆ พัฒนาขึ้น ไม่ได้เกิดขึ้นในวันเดียว เมื่ออายุ 10 สัปดาห์ เด็กหลายคนยกศีรษะได้นานขึ้นตอนอุ้มตัวตรง และยกศีรษะระหว่างฝึกนอนคว่ำได้ แต่การควบคุมศีรษะได้อย่างมั่นคงโดยไม่ต้องช่วย มักเกิดขึ้นในช่วงหลังจากนี้

ระหว่างให้ลูกเล่นบนพื้น คุณอาจเห็นลูกทำสิ่งต่าง ๆ เช่น

• ยกศีรษะและหน้าอกได้สูงกว่าเดิม
• หันศีรษะไปทางเสียงหรือของเล่น
• ใช้ท่อนแขนดันพื้น
• ดันตัวขึ้นด้วยมือได้ชั่วครู่ คล้ายท่าวิดพื้นขนาดเล็ก
• ค้างอยู่ในท่านั้นสักพัก ก่อนจะวางตัวลง

การดันตัวขึ้นแต่ละครั้งใช้แรงไม่น้อย ควรให้ลูกฝึกครั้งละสั้น ๆ แต่ทำบ่อยได้ เช่น ครั้งละไม่กี่นาที และต้องมีผู้ใหญ่คอยดูตลอดเวลาที่ลูกตื่นและนอนคว่ำ หากลูกไม่สบายตัว อาจใช้ผ้าขนหนูม้วนรองบริเวณหน้าอกเพื่อช่วยให้ท่าเล่นสบายขึ้น แต่ควรใช้เฉพาะช่วงเล่นที่มีผู้ใหญ่เฝ้าดูเท่านั้น

ขาของลูกก็เริ่มเคลื่อนไหวมากขึ้นเช่นกัน เมื่อให้นอนหงาย ทารก 10 สัปดาห์ อาจเตะขาแรงและเป็นจังหวะมากกว่าเดิม การเคลื่อนไหวอาจดูสมดุลขึ้น จากเดิมที่ข้างหนึ่งขยับแต่อีกข้างอยู่นิ่ง ตอนนี้ลูกอาจถีบ เหยียด และขยับขาทั้งสองข้างคล้ายปั่นจักรยาน กล้ามเนื้อทั่วร่างกายกำลังแข็งแรงขึ้น เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการพลิกตัว เอื้อมคว้า และนั่งในช่วงต่อไป

พัฒนาการด้านสังคมและอารมณ์: จากรอยยิ้มสู่เสียงหัวเราะ

ช่วงนี้อาจเป็นเวลาที่คุณได้ยินเสียงหัวเราะจริง ๆ จากลูกเป็นครั้งแรก

เด็กบางคนยังไม่หัวเราะตอนอายุครบ 10 สัปดาห์ และบางคนอาจหัวเราะก่อนหน้านั้นเล็กน้อย เสียงหัวเราะครั้งแรกอาจเป็นเสียงหัวเราะจากท้อง เสียงหัวเราะเบา ๆ คล้ายลมออกจากปาก หรือเสียงสั้น ๆ อย่าง “แฮะ ๆ” ที่เกิดขึ้นเพียงครู่เดียว การเล่นที่มีการเคลื่อนไหวมักช่วยกระตุ้นได้ ลองอุ้มลูกเด้งเบา ๆ บนตัก ทำหน้าตลก หรือจั๊กจี้หน้าท้องเบา ๆ หากลูกชอบการสัมผัส เสียงแปลกใหม่ที่ไม่ดังเกินไปก็อาจทำให้ลูกหัวเราะได้เช่นกัน

แล้วทุกคนในบ้านก็มักจะหยุดรอ เพื่อพยายามทำให้ลูกหัวเราะแบบเดิมอีกครั้ง

ลูกจะเริ่มตอบสนองต่อเสียงของคนคุ้นเคยได้ชัดเจนขึ้น เมื่อคุณพูดกับเขา ลูกอาจแสดงความตื่นเต้นด้วยการ

• เบิกตากว้างและมองอย่างสนใจ
• ยิ้มกว้าง
• ขยับแขนขาเร็วขึ้น
• ยกศีรษะหรือหันตัวไปทางเสียง
• ส่งเสียงอ้อแอ้หรือเสียงแหลมอย่างมีความสุข

ลูกอาจจำเสียงของคนที่พูดคุยด้วยเป็นประจำได้ แม้ยังไม่เข้าใจความหมายของคำพูด ลองพูดกับลูกระหว่างเปลี่ยนผ้าอ้อม ให้นม อาบน้ำ หรือพาออกไปเดินเล่น การเล่าเรื่องธรรมดา ๆ อย่าง “เดี๋ยวเราใส่ถุงเท้ากันนะ” ก็เป็นโอกาสที่ลูกจะได้ฟังภาษาและน้ำเสียงของคุณ

พัฒนาการอีกด้านหนึ่งที่เริ่มเห็นได้ในช่วงนี้คือเสียงร้องแต่ละแบบอาจแตกต่างกัน ลูกยังร้องบ่อยได้เป็นเรื่องปกติ แต่คุณอาจเริ่มจับรูปแบบได้บ้าง เสียงร้องเพราะหิวอาจเริ่มเบาแล้วดังขึ้นเป็นจังหวะ ส่วนเสียงร้องเพราะง่วงอาจฟังดูงอแง หรือเมื่อลูกเบื่อและได้รับสิ่งกระตุ้นมากเกินไป อาจมีทั้งเสียงบ่น เสียงคราง และการหันหน้าหนี คุณอาจยังแยกเสียงร้องไม่ได้ทุกครั้ง เพราะบางครั้งลูกก็ร้องเพียงเพราะวันนี้มีเรื่องให้รับรู้มากเกินไป แต่คุณกำลังค่อย ๆ เรียนรู้ภาษาส่วนตัวของลูกอยู่

การมองเห็น: มองตามสิ่งที่เคลื่อนไหวได้ไกลขึ้น

เมื่ออายุประมาณ 10 สัปดาห์ การมองตามวัตถุของลูกอาจดูราบรื่นขึ้นมาก ลูกหลายคนสามารถมองตามของเล่นที่เคลื่อนจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่งได้เกือบตลอดช่วงสายตา ลองถือของเล่นสีสดไว้ตรงหน้าลูกแล้วขยับช้า ๆ ให้ลูกใช้สายตามองตาม หากเคลื่อนเร็วเกินไป ลูกอาจมองตามไม่ทัน จึงควรค่อย ๆ ขยับและเว้นจังหวะให้ลูกได้มอง

ลูกอาจเริ่มสนใจสิ่งที่มีรายละเอียดมากกว่ารูปทรงขาวดำ เช่น ลวดลายซับซ้อน ภาพในหนังสือ ใบหน้าคน หรือของเล่นหลากสี ผ้าห่มที่มีลาย ภาพประกอบในหนังสือ หรือกระดุมบนเสื้อของคุณ อาจกลายเป็นสิ่งที่ลูกจ้องมองอยู่นานกว่าที่คิด

การกะระยะใกล้ไกลก็เริ่มพัฒนาขึ้นเช่นกัน แต่ยังไม่ใช่ทักษะที่สมบูรณ์ ลูกกำลังเรียนรู้ว่าสิ่งใดอยู่ใกล้ สิ่งใดอยู่ไกล และวัตถุเปลี่ยนขนาดอย่างไรเมื่อเคลื่อนเข้าหาหรือออกจากตัว คุณอาจเห็นลูกจ้องของเล่นที่ค่อย ๆ ขยับเข้ามาใกล้ หรือมองสลับไปมาระหว่างใบหน้าของคุณกับของที่ถืออยู่

การเล่นเพื่อกระตุ้นสายตาไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ราคาแพง ถือของเล่นเนื้อนุ่มไว้ห่างจากใบหน้าลูกประมาณ 20-30 เซนติเมตร รอสักครู่ให้ลูกมอง แล้วค่อยขยับไปทางซ้ายและขวา หากลูกหันหน้าหนีหรือเริ่มงอแง ควรหยุดพัก การหันหน้าหนีมักเป็นสัญญาณว่าลูกต้องการพัก ไม่ได้แปลว่าไม่สนใจของเล่น

ทักษะการเคลื่อนไหว: เริ่มเอื้อมมือหาและกางมือมากขึ้น

พัฒนาการทารก 10 สัปดาห์ ด้านการเคลื่อนไหวจะเริ่มดูมีจุดหมายมากขึ้น ช่วงแรก ๆ ลูกอาจเหวี่ยงแขนไปโดนของเล่นที่แขวนอยู่โดยบังเอิญ แต่ตอนนี้อาจเริ่มเห็นลำดับที่ชัดเจนขึ้น ลูกมองเห็นของเล่น มองตาม เอื้อมแขนไปทางนั้น แล้วจึงสัมผัสหรือปัดโดน

การปัดของเล่นอาจยังไม่แม่นยำ แขนอาจเลยเป้าหรือหยุดก่อนถึงของเล่น ซึ่งเป็นเรื่องปกติ เพราะการประสานงานระหว่างสายตากับมือยังเป็นทักษะใหม่ ลองแขวนของเล่นน้ำหนักเบาไว้ในระยะที่เอื้อมถึงระหว่างการเล่นที่มีผู้ใหญ่ดูแล ให้เวลาลูกมองและขยับตัวเองโดยไม่ต้องรีบช่วย การฝึกซ้ำจะช่วยให้ลูกเชื่อมโยงการมอง การเอื้อม และการสัมผัสเข้าด้วยกัน

มือของลูกก็เริ่มเปลี่ยนไปด้วย เวลาที่ผ่อนคลาย นิ้วมืออาจกางออกบ่อยขึ้น ไม่กำแน่นตลอดเวลา ลูกอาจปัดโดนเสื้อผ้าของคุณ แตะใบหน้าตัวเอง หรือกำมือรอบนิ้วของคุณได้ชั่วครู่ การคว้าของอย่างตั้งใจจะค่อย ๆ พัฒนาขึ้นในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า แต่ช่วงที่ลูกกางมือได้เองถือเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมความพร้อม

คุณช่วยส่งเสริมช่วงนี้ได้ด้วยการให้ลูกสัมผัสสิ่งต่าง ๆ เช่น

• ผ้านุ่มสะอาดสำหรับให้ลูกแตะ
• ของเล่นเขย่าที่น้ำหนักเบา วางไว้ใกล้มือโดยไม่ยัดใส่มือ
• นิ้วมือที่สะอาดของคุณ ให้ลูกกำไว้ครู่สั้น ๆ
• เสื้อผ้าที่ไม่รัดแน่น เพื่อให้ลูกขยับแขนขาได้อย่างอิสระ

ตรวจดูของเล่นให้แน่ใจว่าแข็งแรง ไม่มีชิ้นส่วนหลุดง่าย และมีขนาดใหญ่พอที่จะไม่เสี่ยงต่อการสำลัก หลีกเลี่ยงเชือก สายคล้อง และชิ้นส่วนขนาดเล็ก

การสื่อสาร: เริ่มมีบทสนทนาโต้ตอบ

เสียงอ้อแอ้ของลูกมักมีความหลากหลายมากขึ้นในวัยนี้ จากเดิมที่อาจมีเพียงเสียงสระยาว ๆ ตอนนี้ลูกอาจลองทำเสียง “อา” “อู” และ “เอะ” รวมถึงเสียงที่คล้ายพยัญชนะ เช่น “กู” หรือ “คู” เสียงเหล่านี้ยังไม่ใช่คำพูด แต่ลูกกำลังเรียนรู้วิธีใช้ปาก ลิ้น และเสียงให้ทำงานร่วมกัน

คุณอาจสังเกตเห็นจุดเริ่มต้นของการพูดโต้ตอบ ลองพูดกับลูกแล้วเว้นจังหวะรอ ลูกอาจส่งเสียงตอบกลับมา จากนั้นคุณตอบอีกครั้งแล้วหยุดรอเหมือนเดิม การโต้ตอบอาจเกิดขึ้นเพียงไม่กี่รอบ แต่ถือเป็นรูปแบบการสื่อสารทางสังคมที่สำคัญ คุณพูด ลูกตอบ และต่างฝ่ายต่างรอคิวกัน

ลองเลียนเสียงที่ลูกทำ แล้วเติมเสียงใหม่ที่แตกต่างออกไปเล็กน้อย อุ้มลูกไว้ใกล้พอให้เขามองเห็นปากของคุณ ใช้น้ำเสียงอบอุ่นและมีชีวิตชีวา การร้องเพลงก็ช่วยได้ โดยเฉพาะเพลงที่มีท่อนซ้ำ ๆ ไม่จำเป็นต้องสอนลูกอย่างเป็นทางการ เพราะลูกเรียนรู้จากการได้ยินคุณพูดคุยในชีวิตประจำวัน

บทสนทนาแรก ๆ อาจเกิดขึ้นระหว่างให้นม หลังตื่นนอน หรือขณะที่คุณอุ้มลูกเดินไปมาในบ้าน เนื้อหาที่พูดไม่สำคัญเท่าน้ำเสียงของคุณที่ลูกได้ยิน

การนอนและกิจวัตรประจำวันเมื่ออายุ 10 สัปดาห์

แม้พัฒนาการในช่วงกลางวันจะก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว แต่การนอนของลูกยังเปลี่ยนแปลงได้มาก ทารก 10 สัปดาห์ ทำอะไรได้บ้าง อาจรวมถึงการนอนกลางวันหลายครั้ง แต่ละครั้งมีระยะเวลาไม่เท่ากัน และนอนกลางคืนต่อเนื่องได้นานขึ้นหนึ่งหรือสองช่วง เด็กบางคนเริ่มมีรูปแบบการนอนที่พอคาดเดาได้ ขณะที่บางคนยังนอนไม่เป็นเวลา

ช่วงที่โตเร็ว การฝึกทักษะใหม่ และการได้รับสิ่งกระตุ้นมากเกินไป ล้วนส่งผลต่อการนอนได้ ลูกที่ใช้เวลาช่วงบ่ายฝึกยกหัวและปัดของเล่น อาจเหนื่อยเกินไปในช่วงเย็น ลองสังเกตสัญญาณง่วงระยะแรก เช่น หาว เหม่อลอย ขยับตัวกระตุก คิ้วหรือรอบดวงตาแดง และหันหน้าหนี การพาลูกเข้านอนก่อนร้องไห้งอแงหนักอาจช่วยให้สงบได้ง่ายขึ้น แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้ลูกมีตารางนอนที่แน่นอนได้ทันที

ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องการนอนอย่างปลอดภัยของกรมอนามัยและบุคลากรทางการแพทย์ โดยจัดให้ลูกนอนหงายทุกครั้ง ใช้ที่นอนที่แน่นและราบเรียบ และนำผ้าห่มหลวม ๆ หมอน ตุ๊กตา หรือของนุ่มต่าง ๆ ออกจากพื้นที่นอน การนอนคว่ำควรทำเฉพาะช่วงเล่นตอนลูกตื่นและมีผู้ใหญ่เฝ้าดู ไม่ใช่เวลานอน

เมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์

ความแตกต่างระหว่างเด็กแต่ละคนถือเป็นเรื่องปกติของ สัญญาณพัฒนาการทารก 2 เดือน อย่างไรก็ตาม ควรปรึกษากุมารแพทย์ แพทย์ที่โรงพยาบาล หรือคลินิกเด็กดี หากลูกสูญเสียทักษะที่เคยทำได้ ดูตัวอ่อนปวกเปียกหรือเกร็งผิดปกติ ใช้ร่างกายข้างหนึ่งมากกว่าอีกข้างอย่างต่อเนื่อง ไม่สะดุ้งหรือตอบสนองต่อเสียงดัง หรือแทบไม่สบตาและไม่มองตามใบหน้าหรือวัตถุที่เคลื่อนไหว

หากมีเรื่องใดทำให้กังวล คุณไม่จำเป็นต้องรอถึงวันนัดครั้งถัดไป แพทย์สามารถประเมินภาพรวมของลูกได้ ทั้งการกินนม การเติบโต การเคลื่อนไหว การได้ยิน และการมองเห็น

สนุกกับช่วงเวลาที่ลูกเริ่มมีปฏิสัมพันธ์มากขึ้น

หัวใจสำคัญของ ลูก 10 สัปดาห์ ทำอะไรได้บ้าง คือการเริ่มเชื่อมโยงกับคนรอบตัว ลูกไม่ได้แค่ขยับตัวมากขึ้นเท่านั้น แต่ยังเริ่มแสดงให้เห็นว่าเห็นอะไร ได้ยินอะไร ชอบอะไร และต้องการอะไร ศีรษะที่ตั้งได้นานขึ้น การเตะขาที่แรงขึ้น การปัดของเล่นอย่างตั้งใจ หรือเสียง “กู” เล็ก ๆ ที่ตอบกลับมา ล้วนเป็นเหตุการณ์สำคัญสำหรับครอบครัว

ให้ลูกได้เล่นบนพื้น พูดคุย กอดสัมผัส และมองสำรวจสิ่งรอบตัวอย่างปลอดภัย เมื่อเสียงหัวเราะครั้งแรกมาถึงก็ชื่นชมได้เต็มที่ แต่หากยังไม่เกิดขึ้นในสัปดาห์นี้ก็ไม่ต้องกังวล บางคนอาจใช้เวลาอีกหนึ่งหรือสองสัปดาห์ พัฒนาการทารก และ พัฒนาการทารก 10 สัปดาห์ เกิดขึ้นในจังหวะที่แตกต่างกัน สิ่งที่สำคัญที่สุดคือรูปแบบการเติบโตของลูกเอง.