Αλλεργία στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος στα βρέφη - συμπτώματα, διάγνωση και αντιμετώπιση
Ένα μωρό που κλαίει μετά από σχεδόν κάθε γεύμα, βγάζει συχνά γάλα ή εμφανίζει ένα επίμονο εξάνθημα μπορεί να κάνει κάθε γονιό να ψάχνει απαντήσεις μέσα στη νύχτα. Η αλλεργία στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος, γνωστή και ως CMPA, είναι μία πιθανή αιτία. Συχνά όμως συγχέεται με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, τους κολικούς, το έκζεμα ή τη δυσανεξία στη λακτόζη.
Το ενθαρρυντικό είναι ότι η αλλεργία στο γάλα αγελάδας αντιμετωπίζεται και τα περισσότερα παιδιά την ξεπερνούν με την ηλικία. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσετε τα πιθανά σημάδια και να ζητήσετε βοήθεια από τον παιδίατρο, αλλεργιολόγο ή παιδογαστρεντερολόγο.
Τι είναι η αλλεργία στην πρωτεΐνη του αγελαδινού γάλακτος;
Η αλλεργία στην πρωτεΐνη του γάλακτος είναι αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στις πρωτεΐνες που περιέχει το αγελαδινό γάλα. Ο οργανισμός του βρέφους τις αναγνωρίζει λανθασμένα ως απειλή και μπορεί να εκδηλώσει συμπτώματα από το δέρμα, το πεπτικό, το αναπνευστικό ή από περισσότερα συστήματα μαζί.
Η αλλεργία γάλακτος εκτιμάται ότι αφορά περίπου το 2% έως 3% των βρεφών και αποτελεί τη συχνότερη τροφική αλλεργία στα πρώτα χρόνια της ζωής. Μπορεί να εμφανιστεί από τις πρώτες εβδομάδες ή όταν το βρέφος αρχίσει να λαμβάνει ξένο γάλα, συμπλήρωμα φόρμουλας, τροφές με γαλακτοκομικά ή μικτή διατροφή.
Η ονομασία συχνά προκαλεί σύγχυση. Στην αλλεργία στο γάλα, το μωρό αντιδρά στις πρωτεΐνες του γάλακτος και όχι στη λακτόζη, δηλαδή το φυσικό σάκχαρο του γάλακτος. Οι βασικές πρωτεΐνες που ευθύνονται είναι η καζεΐνη και οι πρωτεΐνες του ορού γάλακτος.
Οι πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος υπάρχουν προφανώς στο γάλα, στο γιαούρτι, στο τυρί, στο βούτυρο και στην κρέμα γάλακτος, αλλά και στα περισσότερα βρεφικά γάλατα. Μπορεί όμως να κρύβονται και σε αρτοσκευάσματα, μπισκότα, σάλτσες, έτοιμο πουρέ πατάτας και διάφορα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Οι δύο μορφές αλλεργίας γάλακτος στα βρέφη
Η αλλεργία στο γάλα μωρό δεν εκδηλώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν δύο βασικά μοτίβα αντίδρασης, γεγονός που μερικές φορές δυσκολεύει τη διάγνωση.
IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία γάλακτος: άμεσες αντιδράσεις
Η IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία στο γάλα προκαλεί συμπτώματα γρήγορα μετά την κατανάλωση πρωτεΐνης αγελαδινού γάλακτος, συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά έως δύο ώρες. Η IgE είναι ένα αντίσωμα που συμμετέχει στις άμεσες αλλεργικές αντιδράσεις.
Τα συμπτώματα είναι συχνά ξαφνικά και εύκολα αναγνωρίσιμα. Μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Κνίδωση, δηλαδή υπερυψωμένα κόκκινα εξανθήματα που προκαλούν φαγούρα
- Πρήξιμο στα χείλη, στο πρόσωπο, στα βλέφαρα ή στη γλώσσα
- Κοκκίνισμα γύρω από το στόμα
- Απότομο εμετό αμέσως μετά το γεύμα
- Βήχα, συριγμό, θορυβώδη αναπνοή ή δυσκολία στην αναπνοή
- Ωχρότητα, υποτονία, ασυνήθιστη υπνηλία ή αδυναμία
Σπανιότερα, μια IgE-μεσολαβούμενη αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε αναφυλαξία, μια σοβαρή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Καλέστε αμέσως το 112 ή το 166 αν το μωρό δυσκολεύεται να αναπνεύσει, πρηστεί η γλώσσα ή ο λαιμός του, γίνει πολύ υποτονικό ή δεν ανταποκρίνεται, ή αν εμφανίσει συμπτώματα από περισσότερα από ένα συστήματα μετά το γεύμα.
Οι άμεσες αντιδράσεις είναι τρομακτικές, αλλά δίνουν στον γιατρό πιο σαφή στοιχεία. Αν το παιδί εμφανίζει επανειλημμένα κνίδωση ή κάνει εμετό λίγο μετά από φόρμουλα ή τροφή με γαλακτοκομικά, αναφέρετε με ακρίβεια τον χρόνο εμφάνισης στον παιδίατρο.
Μη IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία στο αγελαδινό γάλα: καθυστερημένα συμπτώματα
Η μη IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία στο αγελαδινό γάλα είναι συχνότερη στα μικρά βρέφη και μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται αμέσως, αλλά ώρες ή ακόμη και ημέρες μετά την έκθεση.
Αυτή η μορφή επηρεάζει κυρίως το πεπτικό και το δέρμα. Συχνά συμπτώματα αλλεργίας στο γάλα είναι:
- Έκζεμα που επιμένει παρά τη σωστή ενυδάτωση του δέρματος και την αγωγή που έχει συστήσει γιατρός
- Αίμα ή βλέννα στα κακά
- Χρόνιοι εμετοί ή συχνές, ενοχλητικές γουλιές
- Συμπτώματα που μοιάζουν με παλινδρόμηση και δεν βελτιώνονται όπως αναμένεται
- Επίμονο κλάμα, τέντωμα της πλάτης, αέρια και δυσφορία κατά ή μετά το γεύμα
- Άρνηση στήθους ή μπιμπερό, με εμφανή δυσφορία
- Παρατεταμένη διάρροια ή δυσκοιλιότητα
- Μειωμένη πρόσληψη βάρους ή στασιμότητα στην ανάπτυξη
Πολλά μωρά βγάζουν γουλιές. Πολλά κλαίνε περισσότερο το απόγευμα ή το βράδυ. Και το έκζεμα είναι συχνό στη βρεφική ηλικία. Ένα μόνο σύμπτωμα δεν σημαίνει απαραίτητα αλλεργία βρέφους.
Η υποψία γίνεται ισχυρότερη όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν, αφορούν περισσότερα από ένα συστήματα ή επηρεάζουν το τάισμα και την ανάπτυξη. Ένα μωρό με ήπια παλινδρόμηση που είναι ήρεμο και παίρνει κανονικά βάρος μπορεί να μην έχει αλλεργία. Αντίθετα, ένα μωρό με πόνο στα γεύματα, έκζεμα, βλέννα ή αίμα στην πάνα και συμπτώματα παλινδρόμησης χρειάζεται ολοκληρωμένη αξιολόγηση.
Πώς εκτίθεται ένα βρέφος στην πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος
Η αλλεργία στο γάλα αγελάδας μπορεί να εμφανιστεί είτε το βρέφος πίνει φόρμουλα, είτε θηλάζει αποκλειστικά, είτε ακολουθεί μικτή διατροφή.
Βρέφη που πίνουν φόρμουλα
Τα περισσότερα κοινά βρεφικά γάλατα παρασκευάζονται από αγελαδινό γάλα. Για ένα βρέφος με αλλεργία πρωτεΐνης γάλακτος, η έκθεση είναι άμεση και συστηματική, επομένως τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν αντιληπτά σύντομα μετά την έναρξη της φόρμουλας.
Δεν είναι απαραίτητο να έχει πιει μπιμπερό από τη γέννηση για να εμφανίσει πρόβλημα. Κάποιες οικογένειες παρατηρούν συμπτώματα όταν προσθέτουν συμπλήρωμα μετά τον θηλασμό, αλλάζουν μάρκα γάλακτος ή αυξάνουν τα γεύματα με μπιμπερό.
Θηλασμός και αλλεργία στο γάλα
Στον θηλασμό και την αλλεργία στο γάλα, η κατάσταση είναι λίγο διαφορετική. Μικρές ποσότητες πρωτεϊνών αγελαδινού γάλακτος από τη διατροφή της μητέρας μπορούν να περάσουν στο μητρικό γάλα. Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και ένα μωρό που θηλάζει αποκλειστικά μπορεί να αντιδρά σε γαλακτοκομικά που καταναλώνει η μητέρα.
Τα συμπτώματα στα θηλάζοντα βρέφη συχνά είναι ηπιότερα σε σχέση με όσα πίνουν φόρμουλα, χωρίς αυτό να ισχύει πάντα. Ραβδώσεις αίματος στα κακά, έκζεμα, ανήσυχα γεύματα και επίμονη δυσφορία είναι ενδείξεις που θα συνεκτιμήσει ο παιδίατρος.
Ο θηλασμός συνήθως συνεχίζεται κανονικά μέχρι να υπάρξει ιατρική καθοδήγηση. Το μητρικό γάλα παραμένει πολύτιμη τροφή και πηγή παρηγοριάς για το βρέφος. Αν προταθεί δοκιμή διατροφής χωρίς γαλακτοκομικά για τη μητέρα, πρέπει να γίνει με προσοχή ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες της σε ασβέστιο, ιώδιο, βιταμίνη D, πρωτεΐνη και ενέργεια.
Πώς καταλαβαίνω αλλεργία γάλακτος: συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή
Οι γονείς συχνά αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά, και αξίζει να ακούσουν αυτή την παρατήρηση. Χρήσιμο είναι να κρατήσετε ένα μικρό ημερολόγιο με τα γεύματα, τα συμπτώματα, τις πάνες, τον ύπνο, τυχόν δερματικές αλλαγές και την κατανάλωση φόρμουλας ή γαλακτοκομικών.
Αυτά είναι τα βασικά συμπτώματα αλλεργίας γάλακτος μωρό που αξίζει να συζητηθούν με παιδίατρο, ιδιαίτερα αν διαρκούν ημέρες ή εβδομάδες:
- Επίμονο έκζεμα που δεν βελτιώνεται με τακτική ενυδάτωση και την κατάλληλη θεραπεία
- Αίμα ή βλέννα στα κακά, πιθανό σημάδι αλλεργικής κολίτιδας, αλλά όχι αποκλειστικά
- Συχνές γουλιές ή εμετοί, ειδικά όταν φαίνονται επώδυνοι ή συμβαίνουν μετά από τα περισσότερα γεύματα
- Επίμονο κλάμα και ενόχληση, κυρίως στη διάρκεια ή αμέσως μετά το τάισμα
- Άρνηση τροφής, άρνηση στήθους, μπιμπερό ή τράβηγμα του κεφαλιού προς τα πίσω με κλάμα
- Ανεπαρκής πρόσληψη βάρους ή λιγότερες βρεγμένες πάνες από το αναμενόμενο
- Παρατεταμένη διάρροια ή δυσκοιλιότητα
- Επαναλαμβανόμενο φούσκωμα στην κοιλιά, έντονη προσπάθεια για κένωση ή σημάδια πόνου
- Άμεση κνίδωση, πρήξιμο στο πρόσωπο ή εμετός μετά την επαφή με γάλα
Το αίμα στην πάνα πρέπει πάντα να αξιολογείται από επαγγελματία υγείας. Μπορεί να οφείλεται σε μικρή ραγάδα λόγω δυσκοιλιότητας, σε λοίμωξη ή σε αλλεργία στο γάλα. Δεν είναι ασφαλές να γίνεται διάγνωση μόνο από μια φωτογραφία στο διαδίκτυο.
Αντίστοιχα, οι επίμονοι εμετοί σε ένα μικρό βρέφος χρειάζονται ιατρική εκτίμηση. Αναζητήστε άμεσα βοήθεια αν ο εμετός είναι πράσινος, περιέχει αίμα, είναι πολύ δυνατός και εκτοξευόμενος ή αν το μωρό δείχνει αφυδατωμένο, πολύ νωθρό, έχει πυρετό ή φαίνεται γενικά άρρωστο.
Γιατί η CMPA συχνά συγχέεται με παλινδρόμηση ή κολικούς
Η επικάλυψη των συμπτωμάτων είναι πραγματική. Τα βρέφη με αλλεργία στην πρωτεΐνη του γάλακτος μπορεί να έχουν εικόνα παλινδρόμησης, όμως δεν έχει αλλεργία κάθε μωρό που βγάζει γουλιές. Η παλινδρόμηση είναι συνηθισμένη, επειδή το πεπτικό σύστημα του βρέφους ακόμη ωριμάζει, και συχνά υποχωρεί σταδιακά από μόνη της.
Οι κολικοί μπερδεύουν ακόμη περισσότερο την εικόνα. Ένα βρέφος μπορεί να κλαίει για πολλές ώρες χωρίς να είναι εύκολο να εντοπιστεί η αιτία. Αυτό είναι εξαντλητικό για όλη την οικογένεια, αλλά το επίμονο κλάμα από μόνο του δεν επιβεβαιώνει την αλλεργία γάλακτος.
Ο γιατρός θα αξιολογήσει τη συνολική εικόνα:
- Πότε άρχισαν τα συμπτώματα;
- Εμφανίζονται μετά από έκθεση σε γαλακτοκομικά;
- Συνυπάρχουν έκζεμα, αίμα στα κακά ή εμετοί;
- Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό εκζέματος, άσθματος, αλλεργικής ρινίτιδας ή τροφικής αλλεργίας;
- Παίρνει το βρέφος βάρος όπως αναμένεται;
- Βελτιώνονται τα συμπτώματα όταν αφαιρεθεί η πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος και επανέρχονται με την επανεισαγωγή της;
Το τελευταίο στοιχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Πώς γίνεται η διάγνωση της αλλεργίας στο αγελαδινό γάλα
Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό τεστ που να επιβεβαιώνει τη μη IgE-μεσολαβούμενη CMPA. Τα δερματικά τεστ νυγμού και οι αιματολογικές εξετάσεις για ειδική IgE μπορεί να βοηθούν όταν υπάρχει υποψία άμεσης αντίδρασης, αλλά συχνά είναι αρνητικά στις καθυστερημένες μορφές αλλεργίας.
Για πολλά βρέφη, η πιο αξιόπιστη διαδικασία είναι ο αποκλεισμός και η επανεισαγωγή με ιατρική καθοδήγηση. Δηλαδή, αφαιρείται για συγκεκριμένο διάστημα η πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος, παρακολουθούνται τα συμπτώματα και στη συνέχεια το γάλα επανεισάγεται οργανωμένα ώστε να φανεί αν αυτά επιστρέφουν.
Μην ξεκινάτε περιοριστική δίαιτα και μην κρατάτε το μωρό επ' αόριστον σε ειδικό γάλα χωρίς συμβουλή ειδικού. Ορισμένα συμπτώματα βελτιώνονται τυχαία, η φυσιολογική παλινδρόμηση μπορεί να υποχωρήσει με τον χρόνο και οι άσκοποι αποκλεισμοί δυσκολεύουν τη σίτιση χωρίς λόγο.
Αν θηλάζετε
Ο παιδίατρος, ο αλλεργιολόγος ή ένας διαιτολόγος μπορεί να συστήσει να αφαιρέσετε όλα τα γαλακτοκομικά από τη δική σας διατροφή για 2 έως 4 εβδομάδες, συνεχίζοντας τον θηλασμό.
Αυτό σημαίνει προσεκτικός έλεγχος των ετικετών. Το γάλα μπορεί να αναγράφεται ως:
- Γάλα
- Καζεΐνη ή καζεϊνικά άλατα
- Ορός γάλακτος
- Βούτυρο
- Κρέμα γάλακτος
- Τυρί
- Γιαούρτι
- Σκόνη γάλακτος
- Άπαχη σκόνη γάλακτος
- Βουτυρόγαλα
Ένας διαιτολόγος μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή κατάλληλων εναλλακτικών και στην επαρκή πρόσληψη ασβεστίου και ιωδίου. Δεν έχουν όλα τα φυτικά ροφήματα την ίδια θρεπτική αξία, ενώ πολλά δεν είναι κατάλληλα ως βασικό ρόφημα για βρέφη και μικρά παιδιά.
Αν το μωρό βελτιωθεί στη διάρκεια της δοκιμής, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μια προγραμματισμένη επανεισαγωγή γαλακτοκομικών στη διατροφή της μητέρας, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι η αιτία ήταν πράγματι η πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος.
Αν το μωρό πίνει φόρμουλα
Για πιθανή CMPA μωρό, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ένα ειδικό γάλα με εκτενώς υδρολυμένη πρωτεΐνη, γνωστό ως eHF. Σε αυτά τα σκευάσματα οι πρωτεΐνες του γάλακτος έχουν διασπαστεί σε μικρότερα τμήματα, τα οποία είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν αντίδραση.
Μερικά βρέφη, κυρίως όταν έχουν σοβαρά συμπτώματα, χαμηλή πρόσληψη βάρους ή συνεχίζουν να αντιδρούν στο eHF, μπορεί να χρειαστούν γάλα αμινοξέων, γνωστό ως AAF. Σε αυτά τα σκευάσματα η πρωτεΐνη βρίσκεται στη στοιχειώδη μορφή της.
Το γάλα χωρίς λακτόζη δεν αποτελεί αντιμετώπιση αλλεργίας στο γάλα, επειδή εξακολουθεί να περιέχει πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος. Επίσης, το γάλα κατσίκας και το γάλα προβάτου δεν θεωρούνται ασφαλείς εναλλακτικές, καθώς οι πρωτεΐνες τους μοιάζουν αρκετά με εκείνες του αγελαδινού γάλακτος και μπορούν να προκαλέσουν αντίδραση.
Γιατί το γάλα σόγιας δεν είναι συνήθως η πρώτη επιλογή
Η φόρμουλα σόγιας μπορεί να φαίνεται εύκολη λύση, επειδή διατίθεται ευρέως. Ωστόσο, δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη εναλλακτική επιλογή για βρέφη με αλλεργία στο αγελαδινό γάλα, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες.
Περίπου 30% έως 50% των βρεφών με CMPA μπορεί να αντιδρούν και στην πρωτεΐνη σόγιας, ειδικά όταν έχουν μη IgE-μεσολαβούμενα συμπτώματα. Η σόγια μπορεί να εξεταστεί σε ορισμένες περιπτώσεις, συνήθως σε μεγαλύτερα βρέφη και μόνο με επαγγελματική καθοδήγηση.
Μην κάνετε διάγνωση μόνοι σας και μην αλλάζετε γάλα χωρίς οδηγίες
Όταν είστε κουρασμένοι και το μωρό υποφέρει, η αλλαγή γάλακτος μοιάζει με άμεση λύση. Παρ' όλα αυτά, είναι καλύτερο να μη γίνεται αυτοδιάγνωση αλλεργίας στο γάλα και να αποφεύγονται οι συνεχείς αλλαγές φόρμουλας χωρίς ιατρική συμβουλή.
Οι συχνές αλλαγές δυσκολεύουν την αναγνώριση της πραγματικής αιτίας. Ορισμένα ειδικά γάλατα έχουν ιδιαίτερη γεύση και μπορεί αρχικά να μη γίνουν εύκολα αποδεκτά από το βρέφος. Αν χρειάζεται δίαιτα αποκλεισμού, πρέπει να παρακολουθούνται το βάρος, η ενυδάτωση και η διατροφική επάρκεια.
Μιλήστε με τον παιδίατρο, τον αλλεργιολόγο ή την παιδιατρική ομάδα που παρακολουθεί το παιδί αν υποψιάζεστε αλλεργία βρέφους. Πάρτε μαζί σας το ημερολόγιο συμπτωμάτων, ακόμη κι αν είναι απλές σημειώσεις στο κινητό. Μπορεί να αποδειχθεί πολύ χρήσιμο στην αξιολόγηση.
Αλλεργία στο αγελαδινό γάλα και δυσανεξία στη λακτόζη: ποια είναι η διαφορά;
Οι δύο καταστάσεις συχνά συγχέονται, αλλά είναι εντελώς διαφορετικές.
Η αλλεργία γάλακτος είναι ανοσολογική αντίδραση στις πρωτεΐνες του γάλακτος. Μπορεί να προκαλέσει δερματικά και πεπτικά συμπτώματα, εμετούς και, στις IgE-μεσολαβούμενες περιπτώσεις, άμεσες αντιδράσεις όπως κνίδωση ή πρήξιμο.
Η δυσανεξία στη λακτόζη εμφανίζεται όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να διασπάσει σωστά τη λακτόζη, το σάκχαρο του γάλακτος. Συνήθως προκαλεί φούσκωμα, αέρια, χαλαρές κενώσεις και κοιλιακή ενόχληση. Δεν προκαλεί κνίδωση, πρήξιμο, αίμα στα κακά ή αναφυλαξία.
Η πρωτοπαθής δυσανεξία στη λακτόζη είναι εξαιρετικά σπάνια στα βρέφη. Μια προσωρινή δυσανεξία μπορεί να εμφανιστεί μετά από γαστρεντερίτιδα, όταν το έντερο είναι ερεθισμένο, αλλά διαφέρει από την CMPA και συνήθως περνάει.
Αν λοιπόν ακούσετε ότι «μάλλον είναι η λακτόζη», αξίζει να ελεγχθεί αν τα σημάδια αλλεργίας στο γάλα ταιριάζουν πραγματικά με αυτή την εξήγηση. Η σωστή διάκριση αλλάζει και την αντιμετώπιση.
Θα ξεπεράσει το μωρό μου την αλλεργία στο γάλα;
Για τις περισσότερες οικογένειες, αυτό είναι το πιο ανακουφιστικό νέο: τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν την αλλεργία στην πρωτεΐνη αγελαδινού γάλακτος έως την ηλικία των 3 έως 5 ετών. Πολλά βελτιώνονται αρκετά νωρίτερα.
Ο γιατρός που παρακολουθεί το παιδί θα σας καθοδηγήσει για το πότε και πώς μπορεί να ελεγχθεί αν έχει αναπτυχθεί ανοχή. Σε ήπια μη IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία, αυτό μπορεί να γίνει με σταδιακή επανεισαγωγή στο σπίτι, συχνά μέσω της λεγόμενης «κλίμακας γάλακτος». Για παιδιά που είχαν άμεσες αντιδράσεις, η επανεισαγωγή πρέπει να σχεδιαστεί με αλλεργιολόγο.
Η αλλεργία στο γάλα μωρό μπορεί για ένα διάστημα να κάνει κάθε γεύμα αγχωτικό. Δεν σημαίνει ότι αποτύχατε στον θηλασμό, ότι επιλέξατε λάθος φόρμουλα ή ότι προκαλέσατε την αλλεργία επειδή καταναλώνατε γαλακτοκομικά στην εγκυμοσύνη. Παρατηρήσατε ένα μοτίβο, κάνατε ερωτήσεις και ζητήσατε βοήθεια. Αυτό ακριβώς χρειάζεται το παιδί σας.
Εμείς ως προγραμματιστές της εφαρμογής Erby αποποιούμαστε κάθε ευθύνη για οποιεσδήποτε αποφάσεις λάβετε βάσει αυτών των πληροφοριών, οι οποίες παρέχονται μόνο για γενικούς ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν την προσωπική ιατρική συμβουλή.