Τι βλέπει ένα νεογέννητο και πώς εξελίσσεται η όραση στους πρώτους μήνες

Τι βλέπει ένα νεογέννητο;

Η όραση μωρού τις πρώτες ημέρες δεν μοιάζει καθόλου με την όραση ενός ενήλικα. Το νεογέννητο βλέπει, όμως η εικόνα είναι θολή και περιορισμένη. Τραβούν περισσότερο την προσοχή του τα έντονα περιγράμματα, οι αντιθέσεις φωτός και σκιάς, καθώς και το ανθρώπινο πρόσωπο. Δεν είναι τυχαίο: τα μάτια, τα μαλλιά και το στόμα δημιουργούν καθαρές αντιθέσεις που το μωρό ξεχωρίζει πιο εύκολα.

Τις πρώτες εβδομάδες, η καλύτερη εστίαση βρίσκεται περίπου στα 20 έως 30 εκατοστά. Είναι σχεδόν η απόσταση ανάμεσα στο πρόσωπό σας και το δικό του όταν το ταΐζετε ή το κρατάτε αγκαλιά. Όταν λοιπόν του μιλάτε από κοντά, δεν ακούει μόνο τη φωνή σας, αλλά παρατηρεί και το πρόσωπό σας.

Αν αναρωτιέστε «τι βλέπει το μωρό;», φανταστείτε έναν κόσμο από ασαφή σχήματα, σκιές και δυνατές αντιθέσεις. Οι λεπτομέρειες και τα μακρινά αντικείμενα δεν ξεχωρίζουν ακόμη. Τα μάτια του μαθαίνουν σταδιακά να εστιάζουν, να συνεργάζονται μεταξύ τους και να ανταποκρίνονται στην κίνηση.

Τι βλέπει το μωρό 2 μηνών;

Γύρω στις 7 με 8 εβδομάδες, η βρεφική όραση κάνει ένα αισθητό βήμα μπροστά. Πολλά μωρά εστιάζουν πιο καθαρά σε απόσταση 20 έως 40 εκατοστών και αρχίζουν να προσέχουν πράγματα που βρίσκονται λίγο πιο μακριά. Το φως από το παράθυρο, ο σκύλος που περνά από το σαλόνι ή ένα παιχνιδάκι πάνω από την κούνια μπορεί ξαφνικά να αποκτήσουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Σε αυτή τη φάση αρκετοί γονείς αναρωτιούνται πότε μπορεί ένα μωρό να εστιάσει σωστά. Δεν υπάρχει μία ημερομηνία που να ισχύει για όλα τα παιδιά, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης διαφέρει. Ωστόσο, περίπου στους δύο μήνες το μωρό συνήθως δείχνει πιο συνειδητή οπτική προσοχή σε σχέση με τη νεογνική περίοδο.

Σε αυτή την ηλικία μπορεί να:

• Κοιτάζει το πρόσωπό σας σταθερά για λίγα δευτερόλεπτα
• Παρατηρεί τις κινήσεις σας όταν βρίσκεστε κοντά του
• Αναγνωρίζει ένα γνώριμο παιχνίδι ή μια κουβέρτα με έντονο σχέδιο
• Αρχίζει να ακολουθεί με τα μάτια ένα αντικείμενο που κινείται αργά
• Δείχνει ενδιαφέρον για το φως, τα παράθυρα ή τις κινούμενες σκιές

Η εστίαση δεν είναι ακόμη τέλεια. Μπορεί να παρακολουθήσει ένα παιχνίδι για λίγο, να κοιτάξει αλλού και έπειτα να το ξαναβρεί. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό, γιατί η οπτική προσπάθεια το κουράζει.

Εστίαση και παρακολούθηση: Ένα σημαντικό άλμα στις 7 με 8 εβδομάδες

Από τα πιο όμορφα σημάδια στην ανάπτυξη όρασης μωρού από 0 έως 3 μηνών είναι η ικανότητα παρακολούθησης. Η όραση μωρού 7-8 εβδομάδες γίνεται σταδιακά πιο συντονισμένη και πολλά βρέφη μπορούν να ακολουθούν ένα κινούμενο αντικείμενο πιο ομαλά.

Στην αρχή, τα μάτια μπορεί να κάνουν μικρές απότομες κινήσεις από σημείο σε σημείο. Με τον καιρό, η κίνηση γίνεται πιο σταθερή. Το μωρό συχνά καταφέρνει να παρακολουθήσει ένα αντικείμενο από αριστερά προς τα δεξιά, περνώντας από τη μέση του οπτικού του πεδίου. Σύντομα αρχίζει να εξασκείται και στην κάθετη κίνηση, ακολουθώντας κάτι που ανεβαίνει ή κατεβαίνει.

Πότε αρχίζουν λοιπόν τα μωρά να ακολουθούν αντικείμενα; Τα πρώτα σημάδια εμφανίζονται συνήθως μέσα στον δεύτερο μήνα. Ως τον τρίτο μήνα, τα περισσότερα μωρά μπορούν να παρακολουθούν ένα πρόσωπο ή ένα παιχνίδι που κινείται αργά σε μεγαλύτερο εύρος.

Πώς γίνεται η παρακολούθηση αντικειμένων μωρού;

Η παρακολούθηση αντικειμένων μωρού είναι μια συνεργασία ανάμεσα στα μάτια και τον εγκέφαλο. Το βρέφος χρειάζεται να εντοπίσει το αντικείμενο, να εστιάσει σε αυτό, να αντιληφθεί προς τα πού κινείται και να κινήσει και τα δύο μάτια συντονισμένα. Για ένα τόσο μικρό μωρό, είναι αρκετή δουλειά.

Κρατήστε ένα απλό παιχνίδι σε απόσταση περίπου 20 έως 30 εκατοστών από το πρόσωπό του. Περιμένετε πρώτα να το κοιτάξει και μετά μετακινήστε το αργά από τη μία πλευρά στην άλλη. Η αργή κίνηση κάνει τη διαφορά. Σκεφτείτε τον ρυθμό μιας χελώνας, όχι ενός αεροπλάνου.

Αν το μωρό απομακρύνει το βλέμμα του, γυρίσει το κεφάλι, χασμουρηθεί ή αρχίσει να γκρινιάζει, σταματήστε. Αυτά μπορεί να είναι σημάδια ότι έχει δεχτεί αρκετά οπτικά ερεθίσματα για εκείνη τη στιγμή.

Πότε βλέπει χρώματα το μωρό;

Η ανάπτυξη όρασης χρωμάτων μωρού προχωρά σταδιακά. Από τη γέννηση, τα βρέφη ανταποκρίνονται περισσότερο στο μαύρο, το λευκό και στα έντονα μοτίβα με αντίθεση. Πιθανότατα διακρίνουν ορισμένα χρώματα, αλλά όχι με τη σαφήνεια και τη σταθερότητα που θα έχουν αργότερα.

Η πορεία της χρωματικής όρασης συνήθως έχει ως εξής:

• Από τη γέννηση: Το μωρό δείχνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το μαύρο, το λευκό και τις έντονες αντιθέσεις. Ρίγες, σχήματα σκακιέρας και απλές εικόνες προσώπων είναι εύκολα αντιληπτά.
• Στις 6 με 8 εβδομάδες: Πολλά μωρά αρχίζουν να ξεχωρίζουν πρώτα το κόκκινο, έπειτα το πορτοκαλί και το κίτρινο.
• Στους 3 με 4 μήνες: Τα περισσότερα βρέφη αντιλαμβάνονται πλέον όλο το χρωματικό φάσμα, με την αντίληψη των χρωμάτων να γίνεται πιο πλούσια και αξιόπιστη.

Άρα, στο ερώτημα πότε βλέπει χρώματα το μωρό, η απάντηση είναι ότι η ικανότητα υπάρχει νωρίς, αλλά αποκτά μεγαλύτερη σημασία και ακρίβεια κατά τους πρώτους μήνες. Μια έντονα κόκκινη κουδουνίστρα μπορεί να τραβήξει ευκολότερα την προσοχή ενός δίμηνου μωρού από ένα ανοιχτό γκρι παιχνίδι.

Δεν χρειάζεται, βέβαια, να γεμίσετε το δωμάτιο με πολύχρωμα αντικείμενα. Λίγα καθαρά, ευδιάκριτα ερεθίσματα είναι αρκετά. Το μωρό παρατηρεί με ενδιαφέρον και τα χρώματα της καθημερινότητας: τα πράσινα φύλλα έξω από το παράθυρο, μια μπλε κούπα στην κουζίνα, το σχέδιο της μπλούζας σας.

Αντίληψη βάθους μωρού: Μαθαίνοντας τι είναι κοντά και τι μακριά

Η αντίληψη βάθους μωρού είναι αρχικά περιορισμένη. Ένα νεογέννητο δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια αν ένα αντικείμενο είναι κοντά, μακριά ή αν πλησιάζει προς το μέρος του, όπως μπορεί να κάνει ένα μεγαλύτερο παιδί ή ένας ενήλικας.

Αυτή η ικανότητα συνδέεται με τη διόφθαλμη όραση, δηλαδή με τη συνεργασία των δύο ματιών ώστε να δημιουργείται μία ενιαία εικόνα. Η διόφθαλμη όραση αρχίζει συνήθως να αναπτύσσεται γύρω στους 2 με 3 μήνες. Καθώς τα μάτια ευθυγραμμίζονται καλύτερα, το μωρό αποκτά σταδιακά πιο καθαρή αίσθηση του χώρου και των αποστάσεων.

Αν αναρωτιέστε πότε αναπτύσσεται η στερεοσκοπική όραση, η διαδικασία ξεκινά σε αυτή την ηλικιακή περίοδο και συνεχίζει να ωριμάζει τους επόμενους μήνες. Δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Για κάποιο διάστημα, το μωρό μπορεί να απλώνει το χέρι προς ένα παιχνίδι και να μην το πετυχαίνει ή να το κοιτάζει χωρίς να είναι βέβαιο για τη θέση του.

Η βελτίωση της αντίληψης βάθους υποστηρίζει δεξιότητες που θα έρθουν αργότερα: το άπλωμα του χεριού, το πιάσιμο, το γύρισμα προς ένα παιχνίδι και, στη συνέχεια, το μπουσούλημα. Η όραση και η κίνηση εξελίσσονται μαζί.

Απλοί τρόποι για να βοηθήσετε το μωρό να εστιάζει και να παρακολουθεί

Δεν χρειάζεστε ειδικό εξοπλισμό για να υποστηρίξετε την όραση μωρού. Το πρόσωπό σας, η φωνή σας και μερικά καθημερινά αντικείμενα αρκούν για να του προσφέρουν ευκαιρίες εξάσκησης.

Ξεκινήστε με αντιθέσεις και προσθέστε σταδιακά χρώμα

Για ένα πολύ μικρό νεογέννητο, προτιμήστε κάρτες σε μαύρο και λευκό, γεωμετρικά σχέδια με έντονη αντίθεση ή βιβλία με καθαρές, απλές εικόνες. Κρατήστε τα σε απόσταση περίπου 20 έως 30 εκατοστών.

Όταν το μωρό πλησιάζει τις 6 με 8 εβδομάδες και δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον, μπορείτε να εισαγάγετε χρωματιστά αντικείμενα. Το κόκκινο, το πορτοκαλί και το κίτρινο συχνά ξεχωρίζουν πιο εύκολα σε αυτή τη φάση. Στους τρεις ή τέσσερις μήνες μπορείτε να προσφέρετε μεγαλύτερη ποικιλία χρωμάτων.

Μετακινήστε τα παιχνίδια αργά, σε τόξα και κύκλους

Κρατήστε ένα παιχνίδι στο σημείο όπου μπορεί να το δει και μετακινήστε το ήπια:

• Από αριστερά προς τα δεξιά
• Πίσω προς το κέντρο
• Αργά πάνω και κάτω
• Σε ένα μεγάλο τόξο
• Σε μικρούς κύκλους, όταν η παρακολούθηση γίνεται πιο ομαλή

Κάντε μικρές παύσεις, ώστε να έχει χρόνο να ξαναβρεί το παιχνίδι με το βλέμμα του. Η γρήγορη κίνηση μπορεί να το δυσκολέψει, ενώ η αργή κίνηση βοηθά στον συντονισμό των ματιών και στον εντοπισμό κίνησης μωρού.

Δοκιμάστε διαφορετικές αποστάσεις

Ξεκινήστε με το παιχνίδι κοντά στο πρόσωπο του μωρού, μέσα στην άνετη απόσταση των 20 έως 40 εκατοστών. Αφού το κοιτάξει, απομακρύνετέ το λίγο λίγο.

Αυτό το απλό παιχνίδι το βοηθά να εξασκήσει την αλλαγή εστίασης. Κρατήστε την κίνηση ομαλή και μην απομακρύνετε το αντικείμενο πολύ γρήγορα ή πολύ μακριά. Σε αυτή την ηλικία, τα μακρινά αντικείμενα μπορεί να παραμένουν θολά.

Αλλάξτε παραστάσεις

Τα μωρά μαθαίνουν μέσα από την ποικιλία. Περάστε χρόνο σε διαφορετικά δωμάτια, καθίστε κοντά σε ένα παράθυρο ή αφήστε το να παρατηρεί τα κλαδιά των δέντρων που κινούνται έξω. Στη βόλτα, αλλάζετε τη θέση προς την οποία κοιτάζει στο καρότσι, όταν αυτό είναι ασφαλές και κατάλληλο.

Ακόμη και μια αλλαγή θέσης μέσα στο σαλόνι μπορεί να του φανεί ενδιαφέρουσα. Άλλο φως, διαφορετικά σχήματα, ένα φωτιστικό στο ταβάνι. Για εμάς μπορεί να είναι μικρές λεπτομέρειες, για εκείνο είναι νέες ανακαλύψεις.

Αναπτυξιακά σημάδια που αξίζει να παρατηρείτε

Η παρατήρηση της εξέλιξης της βρεφικής όρασης δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να δοκιμάζετε το μωρό κάθε μέρα. Αρκεί να προσέχετε πώς συνδέεται με όσα βλέπει γύρω του.

Γύρω στις 7 με 8 εβδομάδες, μπορείτε να αναρωτηθείτε:

• Σταθεροποιεί για λίγο το βλέμμα του στο πρόσωπό μου;
• Ακολουθεί αργά ένα παιχνίδι ή ένα πρόσωπο από τη μία πλευρά στην άλλη;
• Αρχίζει να προσέχει αντικείμενα πέρα από την κοντινή απόσταση του ταΐσματος;
• Τραβούν την προσοχή του νέα οπτικά ερεθίσματα, όπως μια κάρτα με σχέδια ή ένα φωτεινό παιχνίδι;
• Τα δύο μάτια του φαίνεται να κινούνται συνήθως μαζί;

Κάποιες ημέρες το μωρό θα είναι πιο ξύπνιο και διαθέσιμο από άλλες. Αν πεινάει, νυστάζει ή έχει κουραστεί από τα ερεθίσματα, ίσως δεν ενδιαφέρεται να ακολουθήσει τίποτα με το βλέμμα. Δοκιμάστε ξανά μετά το γεύμα ή τον ύπνο, όταν είναι ήρεμο και σε εγρήγορση.

Πότε να μιλήσετε με τον παιδίατρο

Οι περισσότερες μικρές διαφορές στην πρώιμη ανάπτυξη όρασης μωρού είναι ακίνδυνες και παροδικές. Παρ’ όλα αυτά, είναι καλό να συζητάτε έγκαιρα ό,τι σας ανησυχεί με τον παιδίατρο. Το ένστικτό σας ως γονιός έχει αξία.

Επικοινωνήστε με τον παιδίατρο αν το μωρό:

• Δεν σταθεροποιεί το βλέμμα του σε πρόσωπα μέχρι τις 8 εβδομάδες
• Δεν παρακολουθεί ένα αντικείμενο που κινείται αργά μέχρι τους 3 μήνες
• Έχει το ένα μάτι που στρέφεται σταθερά προς τα μέσα ή προς τα έξω μετά τους 4 μήνες
• Σπάνια δείχνει ενδιαφέρον για φώτα, πρόσωπα ή κινούμενα αντικείμενα
• Έχει μάτια που φαίνονται θολά, ασυνήθιστα κόκκινα, πρησμένα ή δακρύζουν συνεχώς

Είναι συνηθισμένο τα μάτια ενός νεογέννητου να περιπλανώνται ή να φαίνονται στιγμιαία αλληθωρίζοντα, ιδιαίτερα όταν είναι κουρασμένο. Οι μύες των ματιών ακόμη αναπτύσσονται. Αν όμως η απόκλιση επιμένει μετά τους τέσσερις μήνες, χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Αυτές οι πρώτες ματιές δεν είναι μόνο τρυφερές στιγμές. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το μωρό αρχίζει να σας αναγνωρίζει, να καταλαβαίνει την κίνηση και να ανακαλύπτει τον φωτεινό, καινούργιο κόσμο γύρω του.