Tummy time για μωρά - Ο απλός οδηγός: πότε να ξεκινήσεις, πόση ώρα και πρακτικές συμβουλές

Το να φέρνεις το μωρό σπίτι είναι καταιγισμός. Θηλασμοί ή μπιμπερό, αλλαγές πάνας, να προσπαθείς να θυμηθείς πότε έκανες τελευταία φορά κανονικό ντους. Και κάπου εκεί έρχεται κάποιος και λέει: «Πρέπει να αρχίσεις tummy time!» και νιώθεις ότι προστίθεται άλλο ένα «πρέπει» σε μια ήδη γεμάτη λίστα.

Πάρε μια ανάσα. Το tummy time δεν χρειάζεται να είναι ούτε περίπλοκο ούτε αγχωτικό. Μπορεί να γίνει από τις πιο γλυκές στιγμές της ημέρας σας.

Ο οδηγός αυτός εξηγεί με απλά λόγια τι είναι το tummy time, γιατί είναι σημαντικό, πότε να ξεκινήσεις, tummy time πόση ώρα είναι καλό να διαρκεί και πώς να το κάνεις πιο ευχάριστο, ακόμα κι αν στην αρχή το μωρό φαίνεται να το… μισεί.

Τι είναι το tummy time;

Με απλά λόγια, tummy time είναι κάθε στιγμή που το μωρό είναι μπρούμυτα ενώ είναι ξύπνιο και το επιβλέπεις.

Αυτό μόνο.

Δεν χρειάζονται ειδικά στρωματάκια, ούτε «μαγικά» παιχνίδια.

Αν το νεογέννητό σου είναι ξαπλωμένο πάνω στο στήθος σου καθώς είσαι μισοξαπλωμένη στον καναπέ και είναι ξύπνιο, αυτό θεωρείται tummy time για νεογέννητα. Αν είναι πάνω σε μια κουβέρτα στο πάτωμα κι εσύ είσαι δίπλα του και το προσέχεις, πάλι tummy time.

Τα βασικά είναι:

• Το μωρό είναι μπρούμυτα
• Το μωρό είναι ξύπνιο
• Το μωρό είναι συνεχώς υπό επίβλεψη

Το tummy time είναι διαφορετικό από τον ύπνο. Στην Ελλάδα και την Κύπρο, οι παιδίατροι και ο ΕΟΔΥ συστήνουν τα μωρά να κοιμούνται ανάσκελα για να μειωθεί ο κίνδυνος αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Άρα: ανάσκελα για ύπνο, μπρούμυτα για παιχνίδι.

Γιατί το tummy time είναι τόσο σημαντικό

Πολλοί γονείς ακούν για τα οφέλη tummy time χωρίς όμως κανείς να τους εξηγεί τι ακριβώς κερδίζει το μωρό. Ας το δούμε απλά.

1. Χτίζει δύναμη για γύρισμα, κάθισμα και μπουσούλημα

Όταν το μωρό είναι μπρούμυτα, από μόνο του προσπαθεί να σηκώσει και να γυρίσει το κεφαλάκι του. Μόνο αυτή η κίνηση «γυμνάζει» μια ολόκληρη ομάδα μυών:

• Μύες του αυχένα - για να κρατά σταθερά το κεφάλι
• Μύες ώμων και χεριών - για να στηρίζεται και να σπρώχνει προς τα πάνω
• Μύες πλάτης και κορμού - για σταθερότητα και ισορροπία

Αυτοί είναι οι μύες που χρειάζεται για να:

• Γυρίσει από μπρούμυτα σε ανάσκελα και το αντίστροφο
• Κάθεται με ολοένα και λιγότερη στήριξη
• Μπουσουλήσει
• Αργότερα σηκωθεί όρθιο κρατώντας κάπου

Το tummy time λειτουργεί σαν μια ήπια «γυμναστική μωρού». Είναι από τα μεγαλύτερα οφέλη tummy time για μωρά: δημιουργεί τη βάση για όλα τα σημαντικά κινητικά ορόσημα.

2. Βοηθά στην πρόληψη επίπεδης κεφαλής

Τα μωρά περνούν πολύ χρόνο ανάσκελα: για ύπνο, στο καθισματάκι αυτοκινήτου, στο καρότσι. Η συνεχής πίεση στην ίδια περιοχή μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο πλατιά ή επίπεδη περιοχή στο πίσω ή στο πλάι του κεφαλιού, κάτι που οι γιατροί ονομάζουν πλαγιοκεφαλία.

Το tummy time αλλάζει τα σημεία πίεσης στο κεφαλάκι. Δίνοντας στο μωρό χρόνο μακριά από την πίσω επιφάνεια της κεφαλής, βοηθάς στην πρόληψη πλαγιοκεφαλίας και μειώνεις την πιθανότητα να εμφανιστεί επίπεδη κεφαλή μωρού με έναν απλό, καθημερινό τρόπο.

Παιδίατροι, παιδοορθοπαιδικοί και παιδοφυσικοθεραπευτές στην Ελλάδα συστήνουν το συχνό tummy time ως σημαντικό κομμάτι για την προστασία του σχήματος του κεφαλιού.

3. Στηρίζει την ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων και την αίσθηση του σώματος

Κατά τη διάρκεια του tummy time τα μωρά:

• Κοιτούν περισσότερο γύρω τους
• Απλώνουν χέρι για να πιάσουν παιχνίδια
• Μεταφέρουν το βάρος τους από τη μία πλευρά στην άλλη

Όλα αυτά βοηθούν:

• Τον οπτικοκινητικό συντονισμό (μάτι - χέρι)
• Την επίγνωση των χεριών και των ποδιών τους
• Τη μάθηση για το πού βρίσκεται το σώμα τους στο χώρο

Το tummy time δίνει επίσης στο μωρό μια εντελώς διαφορετική «θέα» του κόσμου. Αντί να είναι μόνιμα ανάσκελα κοιτώντας το ταβάνι, βλέπουν το πρόσωπό σου από άλλη γωνία, εντοπίζουν παιχνίδια μπροστά τους, νιώθουν το χαλί ή την κουβέρτα κάτω από το σώμα τους. Αυτές οι μικρές εμπειρίες έχουν μεγαλύτερη αξία από όσο φαίνεται.

Πότε να ξεκινήσω tummy time

Μπορείς να ξεκινήσεις tummy time από τις πρώτες κιόλας μέρες στο σπίτι, εφόσον νιώθεις καλά.

Ίσως να σου ακούγεται νωρίς, αλλά στην αρχή το tummy time για νεογέννητα είναι πάρα πολύ ήπιο. Περισσότερο μοιάζει με αγκαλιά παρά με «γυμναστική».

Για τις πρώτες μία με δύο εβδομάδες, το tummy time στο στήθος είναι συνήθως ο πιο εύκολος τρόπος:

• Ξάπλωσε ή μισοξάπλωσε στο κρεβάτι ή στον καναπέ
• Βάλε το μωρό πάνω στο στήθος ή την κοιλιά σου, μπρούμυτα, με το κεφαλάκι γυρισμένο στο πλάι
• Στήριξε κεφάλι και αυχένα όπου χρειάζεται
• Μίλα του γλυκά ή σιγοτραγούδησε όσο ξεκουράζεται εκεί

Αυτό θεωρείται κανονικό tummy time. Το νεογέννητο πιθανότατα δεν θα σηκώνει πολύ το κεφάλι στην αρχή. Μπορεί απλώς να κουρνιάζει και να μυρίζει. Είναι απολύτως εντάξει.

Καθώς περνούν οι μέρες και αποκτάς σιγουριά, μπορείς να δοκιμάσεις μερικά δευτερόλεπτα σε μια σταθερή, ασφαλή επιφάνεια, όπως ένα στρωματάκι ή μια κουβέρτα στο πάτωμα, πάντα δίπλα στο μωρό.

Αν αναρωτιέσαι πότε να ξεκινήσω tummy time, η σύντομη απάντηση είναι: από πολύ νωρίς, μόλις νιώσεις έτοιμη. Στόχος είναι λίγο και συχνά.

Tummy time πόση ώρα και πόσο συχνά;

Οι περισσότεροι νέοι γονείς ρωτούν:

• «Tummy time πόση ώρα πρέπει να κρατά;»
• «Πόσο συχνά tummy time είναι καλό να κάνουμε;»
• «Ποια είναι μια φυσιολογική διάρκεια tummy time για νεογέννητο;»

Ένας πρακτικός οδηγός, που προσαρμόζεις ανάλογα με το μωρό σου:

Τις πρώτες εβδομάδες

• Ξεκίνα με 1 έως 3 λεπτά
• Στόχευσε σε 2 έως 3 πολύ μικρές συνεδρίες την ημέρα
• Μέτρα και το tummy time στο στήθος ως κανονικές συνεδρίες

Αν το μωρό αντέχει στην αρχή μόνο 30 δευτερόλεπτα, είναι απολύτως εντάξει. Από εκεί χτίζεις σιγά σιγά. Μιλάμε για μικρές «δόσεις» εξάσκησης.

Γύρω στον 1ο μήνα

Πολλά μωρά φτάνουν συνολικά περίπου τα 15 με 20 λεπτά tummy time την ημέρα. Δεν χρειάζεται να είναι συνεχόμενα, και στην πραγματικότητα δεν είναι καλό να είναι όλα μαζί.

Σκέψου το σαν μικρές «εκρήξεις» παιχνιδιού:

• 3 έως 5 λεπτά κάποια στιγμή
• Άλλα 3 έως 5 λεπτά αργότερα
• Συν λίγη ώρα πάνω στο στήθος σου

Όσο το μωρό δυναμώνει και συνηθίζει τη στάση, μπορείς να παρατείνεις σταδιακά κάθε συνεδρία.

Άκου το μωρό σου. Αν κλαίει έντονα και δείχνει ότι δεν αντέχει άλλο, σήκωσέ το στην αγκαλιά. Η παρηγοριά έρχεται πάντα πρώτη. Ξαναδοκιμάζεις αργότερα.

Στάσεις για tummy time: όχι μόνο ίσιο στο πάτωμα

Πολλοί γονείς φαντάζονται το tummy time σαν ένα μικροσκοπικό μωρό, μπρούμυτα στο στρωματάκι, να διαμαρτύρεται. Λογικό να το φοβάσαι έτσι.

Υπάρχουν όμως tummy time οδηγίες που το κάνουν πιο ευέλικτο και πολύ πιο ήπιο.

1. Tummy time στο στήθος σου

Είναι συνήθως ο πιο εύκολος τρόπος, ειδικά για tummy time μωρό νεογέννητο:

• Ξάπλωσε ή γείρε ελαφρά προς τα πίσω σε κρεβάτι, καναπέ ή πολυθρόνα
• Βάλε το μωρό πάνω στο στήθος ή την κοιλιά σου, μπρούμυτα, να σε κοιτά
• Στήριξε το κεφαλάκι όπου χρειάζεται
• Κράτα το καλά, ώστε να νιώθει απόλυτη ασφάλεια

Το σώμα σου είναι ζεστό, ο χτύπος της καρδιάς σου γνώριμος, το πρόσωπό σου πολύ κοντά. Τα περισσότερα μωρά ηρεμούν έτσι.

2. Πάνω στα πόδια σου

Άλλη μια απλή στάση:

• Κάτσε άνετα με τα γόνατα ενωμένα ή ελαφρά ανοιχτά
• Ξάπλωσε το μωρό μπρούμυτα πάνω στους μηρούς σου, με το κεφάλι του στο πλάι
• Βάλε απαλά το χέρι σου στην πλάτη ή στα ποπουδάκια για να νιώθει σταθερότητα
• Κούνα ήρεμα τα πόδια σου ή χάιδευε την πλάτη του

Ιδανική στάση για πολύ σύντομα tummy time, π.χ. μετά από μια αλλαγή πάνας ή λίγο πριν το βάλεις σε μάρσιπο.

3. Στο πάτωμα με ρολό πετσέτας

Όταν νιώσεις έτοιμη να δοκιμάσετε στο πάτωμα:

• Βάλε μια καθαρή κουβέρτα ή ένα στρωματάκι παιχνιδιού σε σταθερή επιφάνεια
• Τύλιξε μια μικρή πετσέτα σε ρολό και βάλε την κάτω από το στήθος του μωρού, από μασχάλη σε μασχάλη
• Ακούμπησε τα χεράκια του πάνω από την πετσέτα, μπροστά του
• Έλα στο ύψος των ματιών του, πολύ κοντά

Το ρολό δίνει ένα ελαφρύ «σήκωμα», που βοηθάει πολλά μωρά να σηκώσουν πιο εύκολα το κεφάλι και να κοιτάξουν γύρω.

Μπορείς επίσης να δοκιμάσεις:

• Να ακουμπήσεις μέρος του σώματος του μωρού πάνω στο μηρό σου ενώ κάθεσαι στο πάτωμα
• Ένα ειδικό μαξιλαράκι ή wedge για tummy time, αν ήδη έχεις, πάντα με σωστή επίβλεψη

Όποια θέση κι αν επιλέξεις, ποτέ μην αφήνεις το μωρό μόνο του όταν είναι μπρούμυτα.

Πώς να κάνω tummy time πιο ευχάριστο

Αν το tummy time καταλήγει κάθε φορά σε… μάχη, κανείς δεν το απολαμβάνει. Μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Κατέβα στο δικό του επίπεδο

Αντί να κάθεσαι από πάνω του, ξάπλωσε ώστε το πρόσωπό σου να είναι ακριβώς μπροστά στο δικό του. Κάνε οπτική επαφή. Χαμογέλα. Κάνε γκριμάτσες. Τα μωρά λατρεύουν τα πρόσωπα πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε παιχνίδι.

Η παρουσία σου είναι το βασικό «παιχνίδι».

Χρησιμοποίησε απλά, ενδιαφέροντα παιχνίδια

Δεν χρειάζεται να γεμίσεις το σπίτι εξοπλισμό. Μερικές ιδέες:

• Έναν καθρέφτη ασφαλείας για μωρά, ώστε να βλέπει το προσωπάκι του
• Παιχνίδια με έντονη αντίθεση (μαύρο - άσπρο ή έντονα χρώματα) για να τραβούν το βλέμμα
• Ένα μαλακό κουδουνίστρα, λίγο αργότερα, όταν αρχίσει να φτάνει και να πιάνει

Βάλε τα παιχνίδια λίγο μέσα στο οπτικό του πεδίο, όχι πολύ μακριά. Κούνα τα αργά δεξιά - αριστερά, για να τα παρακολουθεί με το βλέμμα.

Μίλα, τραγούδα, περιέγραψε

Η φωνή σου είναι από τους πιο δυνατούς «αγχολυτικούς» για το μωρό. Μπορείς:

• Να τραγουδήσεις ένα μικρό παιδικό τραγουδάκι
• Να του μιλάς για ό,τι κάνει: «Σηκώνεις τόσο ωραία το κεφαλάκι», «Σε βλέπω που κοιτάς τον καθρέφτη»
• Να σιγομουρμουρίζεις αν τα πολλά λόγια σε κουράζουν

Έτσι δεν περνά απλώς η ώρα. Ταυτόχρονα στηρίζεις και την ανάπτυξη της γλώσσας.

Κράτα το σύντομο και όμορφο

Ειδικά στις πρώτες εβδομάδες, προτίμησε ποιότητα αντί για διάρκεια. Ένα χαρούμενο tummy time 2 λεπτών είναι πολύ πιο ωφέλιμο από ένα 10λεπτο με κλάματα.

Όταν μπορείς, σταμάτα σε θετικό σημείο. Αν βλέπεις ότι αρχίζει να δυσανασχετεί, πάρε το μια αγκαλιά, δείξε ότι το ακούς.

Κι αν το μωρό μου «μισεί» το tummy time;

Πολλά μωρά διαμαρτύρονται στην αρχή. Δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος.

Αν το μωρό κλαίει ή φαίνεται να μην αντέχει το να είναι μπρούμυτα:

• Ξεκίνα στο στήθος σου
  Τα περισσότερα μωρά αντέχουν πολύ καλύτερα το tummy time πάνω στον γονιό παρά στο πάτωμα. Νιώθουν ασφάλεια και ζεστασιά.

• Κράτα τις συνεδρίες πολύ μικρές
  Σκέψου 30 δευτερόλεπτα έως 1 λεπτό, μετά αγκαλιά. Σιγά σιγά πρόσθεσε μερικά δευτερόλεπτα ακόμα.

• Διάλεξε σωστή στιγμή
  Δοκίμασε tummy time μετά από έναν καλό ύπνο και ένα γεύμα που δεν είναι «φουλ», παρά όταν είναι πολύ πεινασμένο, υπερκουρασμένο ή ήδη εκνευρισμένο.

• Βάλε κίνηση
  Ήπιο λίκνισμα όταν είναι μπρούμυτα πάνω στα πόδια σου ή ελαφρύ κούνημα σε μπάλα γυμναστικής (κρατώντας το πολύ καλά και με ασφάλεια) μπορεί να βοηθήσει κάποια μωρά.

• Άλλαξε επιφάνεια
  Κάποια προτιμούν λίγο πιο σκληρή επιφάνεια, άλλα μια πιο μαλακή κουβέρτα. Πειραματίσου: στρωματάκι παιχνιδιού, διπλωμένο πάπλωμα στο πάτωμα, μια άλλη κουβέρτα με διαφορετική υφή.

Το πιο σημαντικό: μην το πιέζεις. Αν το μωρό είναι πραγματικά αναστατωμένο, πάρε το αγκαλιά, ηρέμησε το, ξαναπροσπάθησε αργότερα, σε άλλη στάση ή για λιγότερο χρόνο.

Δεν αποτυγχάνεις επειδή το μωρό κλαίει στο tummy time. Μαθαίνετε μαζί.

Πότε ΔΕΝ κάνουμε tummy time

Υπάρχουν κάποιες στιγμές που το tummy time δεν είναι καλή ιδέα:

• Αμέσως μετά το γεύμα
  Το να είναι μπρούμυτα αμέσως μετά το φαγητό μπορεί να είναι άβολο και να αυξήσει τις γουλιές. Άφησε να περάσει λίγη ώρα.

• Όταν το μωρό είναι πολύ κουρασμένο ή πολύ πεινασμένο
  Δεν θα έχει ούτε υπομονή ούτε ενέργεια για ένα μικρό «γυμναστηριάκι».

• Αν το μωρό είναι άρρωστο ή έχει πυρετό
  Προτεραιότητα τότε έχει η άνεση. Ακολούθησε τις οδηγίες του παιδιάτρου σου ή του εφημερεύοντος νοσοκομείου.

Αν το μωρό έχει κάποιο συγκεκριμένο ιατρικό θέμα, έντονη παλινδρόμηση ή ανησυχείς για τον μυϊκό τόνο ή την κίνησή του, μίλησε με τον παιδίατρο ή έναν παιδοφυσικοθεραπευτή για εξατομικευμένες συμβουλές σχετικά με πώς να κάνω tummy time με ασφάλεια.

Μια ήπια υπενθύμιση για εσένα

Το tummy time βοηθά. Στηρίζει τη δύναμη, την ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων μωρού και την πρόληψη πλαγιοκεφαλίας. Μπορεί να γίνει ένας πολύ όμορφος τρόπος να συνδεθείς με το μωρό σου και να απολαύσεις λίγο περισσότερο τις πρώτες εβδομάδες.

Δεν είναι όμως τεστ, ούτε βαθμολογία καλού γονιού.

Κάποιες μέρες θα καταφέρετε τις 2 - 3 μικρές συνεδρίες. Άλλες μέρες θα περάσουν μέσα σε θηλασμούς, κλάματα, αλλαγές πάνας και ξαφνικά θα είναι βράδυ και θα θυμηθείς ότι το ξεχάσατε. Συμβαίνει σε πάρα πολλούς γονείς.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι:

• Ξέρεις τι είναι tummy time και γιατί βοηθά.
• Προσπαθείς να βάζεις λίγο tummy time μωρό μέσα στην καθημερινότητα.
• Παρατηρείς τα σημάδια του μωρού και δεν το πιέζεις παραπάνω από όσο αντέχει.

Αν συνεχίσεις να προσφέρεις αυτές τις μικρές στιγμές, το μωρό θα δυναμώνει σιγά σιγά. Κάποια μέρα θα το δεις να στηρίζεται άνετα στους αγκώνες του, ή να γυρίζει μόνο του από μπρούμυτα ανάσκελα, και θα αναρωτηθείς: «Πότε πρόλαβες και το έμαθες αυτό;»

Αυτή είναι η ήσυχη μαγεία του tummy time.