Hindi pa tulad ng paningin ng matatanda ang mata ng sanggol pagkapanganak. Nakakakita sila, pero malabo at limitado pa ang kanilang tanaw. Mas madaling mapansin ng bagong silang ang matitinding hugis, malalakas na contrast ng liwanag at dilim, at mukha ng tao. May malinaw na dahilan ito: kapansin-pansin ang mga mata, buhok, at bibig sa mukha dahil sa pagkakaiba ng kulay at anino.
Sa mga unang linggo, pinakamalinaw para sa kanila ang bagay na nasa humigit-kumulang 20 hanggang 30 sentimetro ang layo. Ito rin ang karaniwang distansya ng mukha ninyo habang nagpapadede o magkayakap. Kaya kapag lumalapit ka at kinakausap ang iyong baby, mas marami pala siyang napapansin kaysa inaakala mo.
Kung iniisip mo, “Ano ang nakikita ng sanggol?”, isipin ang mundong binubuo ng malalabong hugis, anino, at matitingkad na pagkakaiba ng liwanag at dilim. Mahirap pa para sa kanila ang maliliit na detalye at mga bagay na malayo. Unti-unti pa lang natututo ang kanilang mga mata na magpokus, magsabay sa pagkilos, at tumugon sa galaw.
Pagsapit ng 7 hanggang 8 linggo, kapansin-pansing umuunlad ang paningin ng sanggol. Maraming baby ang mas nakakatuon na sa mga bagay na nasa 20 hanggang 40 sentimetro ang layo, at nagsisimula na ring mapansin ang mga bagay na mas malayo. Maaaring bigla na silang maengganyo sa liwanag mula sa bintana, sa alagang aso o pusa na dumaraan, o sa umiikot na laruan sa ibabaw ng higaan.
Dito madalas nagtatanong ang mga magulang: “Kailan ba nakakafocus ang baby?” Walang iisang eksaktong araw para rito dahil magkakaiba ang bilis ng paglaki ng bawat sanggol. Pero sa edad na dalawang buwan, inaasahang mas sinasadya na ng baby ang pagtingin kaysa noong bagong silang pa siya.
Sa yugtong ito, maaaring ang iyong baby ay:
Hindi pa perpekto ang pokus ng mata ng sanggol. Maaari niyang sundan ang laruan sandali, tumingin sa iba, saka muling hanapin ito. Normal iyon. Nakakapagod din ang magmasid para sa isang munting baby.
Isa sa nakakatuwang mga milestone paningin sanggol mula 0 hanggang 3 buwan ay ang pagsubaybay sa gumagalaw na bagay. Sa edad na 7 hanggang 8 linggo, maraming baby ang mas maayos nang nakakasunod ng tingin kaysa dati.
Noong una, tila palipat-lipat at putol-putol ang galaw ng kanilang mga mata. Kalaunan, nagiging mas sabay at mas kontrolado ito. Madalas ay kaya na nilang sundan ang bagay mula kaliwa pakanan, hanggang lumampas ito sa gitna ng kanilang paningin. Pagkatapos nito, magsasanay din silang tumingin sa bagay na paakyat at pababa ang galaw.
Kaya, kailan nagsisimula ang pagsunod ng mata ng sanggol? Karaniwang lumilitaw ang unang senyales sa ikalawang buwan. Pagsapit ng tatlong buwan, karamihan sa mga sanggol ay nakasusunod na sa mukha o laruan na dahan-dahang gumagalaw sa mas malawak na direksiyon.
Ang pagsubaybay ng mata sanggol ay pagtutulungan ng mata at utak. Kailangan niyang mapansin ang bagay, ituon ang paningin dito, tantiyahin kung saan ito pupunta, at igalaw nang sabay ang dalawang mata. Malaking ehersisyo iyon para sa napakaliit na tao.
Subukang maghawak ng simpleng laruan nang mga 20 hanggang 30 sentimetro mula sa mukha ng iyong baby. Hintaying tumingin siya rito, saka dahan-dahang ilipat ang laruan mula sa isang gilid papunta sa kabila. Mabagal ang susi rito. Parang pagong ang galaw, hindi parang eroplanong lumilipad.
Kapag umiwas ng tingin ang baby o mukhang hindi na interesado, itigil muna. Ang paglingon, pag-iyak, paghikab, o pag-iwas ng mata ay maaaring senyales na sapat na ang visual stimulation para sa sandaling iyon.
Unti-unting nahuhubog ang kulay paningin ng sanggol. Pagkapanganak, mas tumutugon sila sa itim, puti, at matitinding contrast. Posibleng may nakikita na silang ilang kulay, ngunit hindi pa ito kasinglinaw o kasingtingkad ng magiging paningin nila sa mga susunod na buwan.
Karaniwang ganito ang pag-unlad ng pagkilala ng sanggol sa kulay:
Ito ang sagot sa karaniwang tanong na, “Kailan nakakakita ng kulay ang sanggol?” May kakayahan na silang makapansin ng kulay sa maagang panahon, pero mas nagiging makahulugan ito habang lumilipas ang unang mga buwan. Halimbawa, mas maaaring mapukaw ang atensiyon ng dalawang buwang baby ng matingkad na pulang kalansing kaysa sa laruan na mapusyaw na abo.
Hindi naman kailangang punuin ng makukulay na laruan ang silid ng baby. Sapat na ang ilang bagay na malinaw ang itsura. Mahilig din silang tumingin sa mga tunay na kulay sa paligid: berdeng dahon sa labas ng bintana, asul na baso sa mesa, o disenyo ng damit na suot mo.
Limitado pa ang pagkakita ng lalim ng sanggol sa umpisa. Hindi pa kayang tantiyahin nang tama ng bagong silang kung gaano kalapit o kalayo ang isang bagay, o kung papalapit ba ito sa kanila gaya ng kayang gawin ng mas malaking bata at matatanda.
Bahagi ng kasanayang ito ang paggamit ng dalawang mata nang sabay upang makabuo ng iisang larawan. Karaniwang nagsisimulang umunlad ang ganitong pagsasama ng dalawang mata sa edad na 2 hanggang 3 buwan. Habang mas nagiging maayos ang pagkakatapat at pagkilos ng mga mata, unti-unti ring lumalakas ang pakiramdam ng baby sa distansya at espasyo.
Hindi ito biglaang nangyayari. May mga panahong aabot siya sa laruan pero hindi matatamaan, o tititig sa isang bagay na tila hindi pa sigurado kung nasaan ito. Bahagi iyon ng normal na pagkatuto.
Ang lumalawak na kakayahang ito ay naghahanda sa kanya para sa mga susunod na gawain tulad ng pag-abot, paghawak, paggulong papunta sa laruan, at kalaunan ay paggapang. Magkaugnay ang paningin at pagkilos. Ang isa ay tumutulong sa paghasa ng isa pa.
Hindi kailangan ng mamahaling kagamitan upang tulungan ang baby sa pagfocus at pagsubaybay ng tingin. Ang mukha mo, boses mo, at ilang karaniwang bagay sa bahay ay sapat nang pangpraktis.
Para sa bagong silang na baby, puwedeng gumamit ng black-and-white cards, malalaking hugis na geometric, o aklat na malinaw ang mga larawan. Ilapit ang mga ito nang mga 20 hanggang 30 sentimetro mula sa kanyang mukha.
Habang papalapit siya sa 6 hanggang 8 linggo at mas nagpapakita ng interes, ipakilala ang makukulay na bagay. Madalas ay kapansin-pansin ang pula, kahel, at dilaw sa panahong ito. Sa edad na tatlo o apat na buwan, maaari nang magpakita ng mas maraming uri ng kulay.
Ihawak ang laruan sa lugar na nakikita ng baby, saka marahang igalaw:
Huminto paminsan-minsan para mabigyan siya ng pagkakataong hanapin muli ang laruan. Nakakainis o nakakalito ang mabilis na galaw, samantalang ang mabagal na pagkilos ay nagbibigay ng oras para magtulungan ang kanyang mga mata.
Magsimula sa laruan na malapit sa mukha ng baby, sa komportableng layo na 20 hanggang 40 sentimetro. Kapag nakatingin na siya, unti-unting ilayo nang kaunti ang laruan.
Ang simpleng laro na ito ay nakatutulong sa kanyang pagsasanay na magpalit ng pokus. Panatilihing maayos ang galaw at huwag biglain ang paglalayo ng laruan. Sa edad na ito, malabo pa rin para sa kanya ang mga bagay na nasa malayo.
Natututo ang mga baby sa iba-ibang nakikita. Maglaan ng oras sa magkakaibang bahagi ng bahay, umupo malapit sa bintana, o hayaang pagmasdan ng baby ang mga sanga at dahon na gumagalaw sa labas. Kapag naglalakad gamit ang stroller, maaari ring baguhin ang direksiyon ng kanyang pagharap kung ligtas at angkop.
Kahit ang paglipat lamang mula sala papuntang kuwarto ay may bagong mapapansin siya. Ibang liwanag, bagong hugis, umiikot na bentilador sa kisame. Maliliit na bagay para sa atin, pero malalaking tuklas para sa kanya.
Ang pagmamasid sa pag-unlad ng paningin ng baby ay hindi nangangahulugang susubukan mo siya araw-araw. Mas mahalaga ang mapansin kung paano siya nakikibahagi sa mundong nakapaligid sa kanya.
Sa edad na mga 7 hanggang 8 linggo, maaari mong tanungin ang sarili:
May mga araw na mas alerto ang baby kaysa sa iba. Kapag gutom, antok, pagod, o sobra ang naranasang ingay at liwanag, maaaring wala siyang gana sa pagsubaybay ng mata. Subukan na lang muli pagkatapos niyang dumede o makatulog, kapag kalmado at gising siya.
Kadalasan, hindi naman seryoso at pansamantala lang ang pagkakaiba sa pag-unlad ng paningin ng mga sanggol. Pero mainam na maagang maipaalam ang anumang alalahanin. Magtiwala sa pakiramdam mo bilang magulang, dahil ikaw ang madalas na nakakakita sa araw-araw na kilos ng iyong baby.
Makipag-usap sa pediatrician, doktor sa health center, o barangay health worker kung ang iyong baby ay:
Karaniwan lang na gumala ang mata ng bagong silang o magmukhang nagkukrus ito paminsan-minsan, lalo na kapag antok o pagod siya. Nagde-develop pa kasi ang mga kalamnan ng mata. Ngunit kung tuloy-tuloy ang pagkapihit ng mata matapos ang apat na buwan, mahalagang maipatingin ito sa propesyonal.
Ang mga unang titig na iyon ay hindi lang nakakakilig na sandali. Iyon ang paraan ng iyong baby para makilala ka, maunawaan ang galaw, at unti-unting makilala ang maliwanag at makulay na mundong bago para sa kanya.