Reflux bij baby's: spugen, verborgen reflux en wanneer je hulp zoekt

Een baby die na bijna elke voeding melk teruggeeft, kan zelfs rustige ouders ongerust maken. Toch is reflux heel gebruikelijk bij jonge baby’s, vooral in de eerste maanden. De meeste kinderen groeien er vanzelf overheen, zonder medicijnen. Meer dan de helft van de baby’s jonger dan drie maanden geeft weleens voeding terug.

Er is wel verschil tussen een paar melksporen op een hydrofiele doek en reflux waardoor voeden een strijd wordt. Als je weet waarop je moet letten, kun je beter inschatten of je een gezonde ‘happy spitter’ hebt of dat er mogelijk sprake is van refluxziekte bij een baby waarvoor medische hulp nodig is.

Wat is reflux bij baby’s?

Bij gastro-oesofageale reflux stroomt maaginhoud terug naar de slokdarm, de buis die de mond met de maag verbindt. De melk kan in het mondje terechtkomen, soms samen met een boertje. Soms slikt je baby de melk weer door zonder dat je het ziet.

Dat gebeurt omdat het spiertje tussen de maag en de slokdarm, de onderste slokdarmsluiter, nog niet volledig is ontwikkeld. Baby’s liggen veel plat en drinken uitsluitend vloeibare voeding. Die combinatie maakt het makkelijk voor melk om terug omhoog te komen.

Je merkt het spugen van je baby vaak na een voeding, bij het boeren, tijdens buikliggen of nadat je kindje in een autostoeltje heeft gezeten. Het lijkt soms om enorme hoeveelheden te gaan, maar melk verspreidt zich snel over kleding en lakens. Meestal is het minder dan het eruitziet.

Dus: is baby spugen normaal? In de meeste gevallen wel. Kleine beetjes melk die zonder moeite terugkomen, horen voor veel gezinnen gewoon bij de babytijd.

Reflux of refluxziekte bij baby’s: wat is het verschil?

De termen gastro-oesofageale reflux en refluxziekte lijken op elkaar, maar betekenen niet hetzelfde.

Gastro-oesofageale reflux: de ‘happy spitter’

Gastro-oesofageale reflux betekent dat melk terugstroomt, terwijl je baby verder goed gedijt en geen duidelijke last heeft.

Een baby met gewone reflux kan:

• Regelmatig een beetje melk teruggeven na de voeding
• Melk op de kin, slabber of kleding hebben
• Hard boeren en daarbij wat melk opgeven
• Graag drinken
• Tussen de voedingen door redelijk slapen
• Goed in gewicht aankomen
• Meestal tevreden en ontspannen lijken

Dit wordt ook wel een ‘happy spitter’ genoemd. Je wasmand puilt misschien uit, maar je baby doet het goed.

Voor deze baby’s is meestal geen medische behandeling nodig. Het maag-darmstelsel moet simpelweg nog rijpen. Reflux gaat doorgaans vanzelf over tussen de 12 en 18 maanden, vaak al eerder.

Refluxziekte: wanneer reflux klachten veroorzaakt

Van refluxziekte, ook wel GERD genoemd, is sprake wanneer het terugstromen van maaginhoud pijn, voedingsproblemen, onvoldoende groei of andere klachten veroorzaakt. Het komt minder vaak voor dan gewone reflux.

Mogelijke baby reflux symptomen die hierbij kunnen passen zijn:

• Het ruggetje overstrekken tijdens of na de voeding
• Aanhoudend huilen, krijsen of duidelijk ongemak bij het drinken
• Steeds loslaten van borst of fles
• Voedingen weigeren of steeds maar kleine beetjes drinken
• Slecht aankomen of afvallen
• Vaak grote hoeveelheden braken in plaats van kleine mondjes teruggeven
• Langdurige prikkelbaarheid na het drinken
• Een aanhoudende hoest, piepen bij de ademhaling, heesheid of terugkerende luchtwegklachten
• Moeite met in slaap vallen omdat drinken pijnlijk lijkt

Eén los symptoom bewijst niet dat je baby refluxziekte heeft. Baby’s strekken hun rug om allerlei redenen en huilen is in de eerste levensmaanden vaak op zijn hoogtepunt. Het patroon is belangrijk. Eindigt vrijwel iedere voeding in tranen, lijkt je baby telkens pijn te hebben of groeit hij of zij minder goed? Bespreek dit dan met de huisarts, het consultatiebureau, de jeugdarts of een lactatiekundige.

Wat wordt bedoeld met een baby met ‘verborgen reflux’?

Sommige ouders spreken over een reflux baby met verborgen of stille reflux. Daarmee bedoelen zij meestal een baby die ongemakkelijk lijkt, vaak slikt, gulpt, hoest of grimast, maar niet zichtbaar spuugt.

Het is een veelgebruikte term, maar geen altijd scherp afgebakende diagnose. Sommige baby’s slikken teruggekomen melk inderdaad opnieuw door. Bij andere kinderen lijken darmkrampjes, koemelkeiwitallergie, lucht in de buik of voedingsproblemen sterk op reflux.

Verborgen reflux betekent dus niet automatisch dat zuurremmende medicatie nodig is. Een arts kijkt naar het totaalplaatje: hoe je baby drinkt, groeit, poept, slaapt en ademt, en of hij of zij tussen voedingen door comfortabel is. Een kort filmpje van een moeilijke voeding kan bij een afspraak heel verhelderend zijn.

Wanneer gaat reflux over?

Voor veel vermoeide ouders is dit de belangrijkste vraag: wanneer gaat reflux over?

Vaak verloopt het ongeveer volgens dit patroon:

• Reflux bij een pasgeborene kan in de eerste levensweken beginnen.
• De klachten vallen vaak meer op rond de 2 tot 4 maanden.
• Reflux piekt bij veel baby’s rond de 4 maanden.
• Veel kinderen knappen duidelijk op vanaf 6 tot 7 maanden, zeker wanneer ze meer rechtop zitten en starten met vaste voeding.
• Rond de 12 tot 18 maanden zijn de meeste baby’s er grotendeels of helemaal overheen.

Het kan eindeloos voelen als je voor de middag al drie rompertjes hebt verschoond. Toch is reflux meestal een fase en geen blijvend probleem.

Bij sommige baby’s lijkt het bijna van de ene op de andere dag beter te gaan. Bij anderen neemt het geleidelijk af, met elke week iets minder teruggeven. Beide verlopen kunnen normaal zijn, zolang je kind goed drinkt, groeit en zich overwegend prettig voelt.

Reflux behandeling thuis bij baby’s

Bij ongecompliceerde reflux helpen kleine aanpassingen vaak het meest. Het doel is niet om elk mondje teruggeven te voorkomen, want dat lukt zelden helemaal. Het gaat erom dat voedingen rustiger verlopen en je baby minder last heeft.

Houd je baby na de voeding rechtop

Houd je baby na een voeding ongeveer 20 tot 30 minuten rechtop tegen je aan. Rustig knuffelen is prima. Vermijd strakke broekjes rond de buik, wild wiegen of je baby direct in een ingezakte zithouding zetten. Dat kan druk op de maag geven.

Een draagzak of draagdoek kan voor sommige gezinnen prettig zijn, mits het gezicht zichtbaar blijft, de kin niet op de borst hangt en de luchtweg vrij is.

Voor het slapen geldt altijd het veilige-slapenadvies: leg je baby plat op de rug op een stevig, leeg matras. Gebruik geen kussens, wiggen, positioneringskussens of schuine slaapproducten.

Soms hoor je nog het advies om het hoofdeinde van het bedje omhoog te zetten, bijvoorbeeld met een handdoek onder het matras. Veilig Slapen en het consultatiebureau raden dit niet aan. Baby’s kunnen naar beneden schuiven en in een onveilige houding terechtkomen. Ook helpt schuin slapen niet betrouwbaar tegen reflux. Plat op de rug blijft de veiligste slaaphouding, ook voor baby’s die veel spugen.

Geef kleinere voedingen, eventueel vaker

Een erg volle maag geeft gemakkelijker melk terug. Geeft je baby grote hoeveelheden terug, bespreek dan met het consultatiebureau, de huisarts of een voedingsdeskundige of iets kleinere, frequentere voedingen kunnen helpen.

Controleer bij flesvoeding of de hoeveelheid en het tempo passen bij je baby. Het is verleidelijk om aan te moedigen de fles leeg te drinken, maar let op signalen van verzadiging: wegdraaien, langzamer zuigen, ontspannen handjes of de speen uit de mond duwen.

Ook bij borstvoeding en reflux bij een baby kan een snelle melkstroom meespelen. Heb je een krachtige toeschietreflex, dan kan voeden in een meer achteroverleunende houding helpen. Soms werkt het ook om vóór het aanleggen een klein beetje melk af te kolven. Een lactatiekundige kan hierbij gericht meekijken.

Laat je baby rustig boeren

Probeer halverwege en na de voeding een boertje te laten, vooral als je baby gulzig drinkt of veel lucht lijkt mee te slikken. Sommige baby’s boeren binnen een minuut, andere hebben iets langer nodig.

Hard kloppen op de rug is niet nodig. Een rustige wrijfbeweging of zacht klopje terwijl je baby rechtop zit, is genoeg. Komt er geen boertje? Ook prima. Niet iedere baby boert na elke voeding.

Pas rustig flesvoeden toe

Rustig of ‘paced’ flesvoeden kan een nuttige vorm van baby reflux behandeling zijn bij flesgevoede baby’s. Houd de fles daarbij zo horizontaal mogelijk, zodat de melk niet te snel in de speen stroomt. Las regelmatig een pauze in en laat je baby het tempo bepalen.

Dit kan helpen om minder lucht door te slikken en overvoeding te voorkomen. Je baby krijgt ook beter de kans om te voelen wanneer hij of zij genoeg heeft. Rustig voeden, zonder druk.

Verdik voeding alleen na overleg

Verdikte voeding kan bij sommige baby’s zichtbaar spugen verminderen, maar is niet voor ieder kind geschikt. Voeg nooit zelf rijstebloem, verdikkingsmiddel of andere ingrediënten toe aan een fles zonder overleg met een arts, diëtist of apotheker.

Verdikte voeding kan invloed hebben op verstopping, vochtinname, de doorstroming van de speen en de opname van medicijnen. Als een zorgverlener het adviseert, krijg je uitleg over het juiste product en de bereiding.

Wees voorzichtig met wisselen van flesvoeding

Heeft je baby veel last van reflux en krijgt hij of zij kunstvoeding? Wissel dan niet om de paar dagen van merk. Daardoor wordt het lastig om te beoordelen wat effect heeft en kan de darmwerking extra onrustig worden.

Een arts of diëtist kan soms een proef met anti-refluxvoeding adviseren. Bij een vermoeden van allergie kan een extensief gehydrolyseerde voeding nodig zijn. Gewone comfortvoeding is niet hetzelfde als hypoallergene voeding en helpt niet per se bij koemelkeiwitallergie.

Kan het een koemelkeiwitallergie zijn?

Bij een deel van de baby’s met klachten die op reflux lijken, speelt mogelijk koemelkeiwitallergie mee. De schattingen lopen uiteen, omdat de symptomen elkaar sterk kunnen overlappen.

Refluxklachten door koemelkeiwitallergie gaan soms samen met andere signalen, zoals:

• Eczeem of aanhoudende huiduitslag
• Bloed of slijm bij de ontlasting
• Langdurige diarree of juist verstopping
• Heftig huilen dat op darmkrampjes lijkt
• Aanhoudend of krachtig braken
• Allergieën, astma, eczeem of hooikoorts in de familie

Geef je borstvoeding, dan kan een arts of diëtist adviseren om melkproducten 2 tot 4 weken uit je eigen voeding weg te laten en de klachten te volgen. Doe dit onder begeleiding, zodat je voldoende calcium, jodium en andere voedingsstoffen binnenkrijgt.

Bij flesvoeding wordt meestal een proef met extensief gehydrolyseerde voeding gedaan. Geitenmelkvoeding of lactosevrije voeding is daarvoor geen goed alternatief. Bij koemelkeiwitallergie gaat het om het eiwit, niet om lactose. Veel baby’s die reageren op koemelkeiwit reageren ook op eiwitten uit geiten- of schapenmelk.

Wanneer zijn medicijnen tegen zure reflux bij baby’s nodig?

Medicatie kan soms passend zijn, maar is voor de meeste baby’s die melk teruggeven niet de eerste stap.

Als aanpassingen rond voeden en houding onvoldoende helpen én er duidelijke aanwijzingen zijn voor refluxziekte, zoals onvoldoende groei, weigeren van voeding, ontsteking van de slokdarm of veel pijn, kan een arts behandeling overwegen. Dat kunnen maagzuurbindende of zuurremmende medicijnen zijn, zoals protonpompremmers.

Deze middelen kunnen nuttig zijn bij zorgvuldig geselecteerde baby’s. Ze helpen echter niet betrouwbaar tegen gewoon huilen, onrustig gedrag of zichtbaar spugen zonder aantoonbare zure reflux. Bovendien kan langdurige zuurremming nadelen hebben, waaronder een grotere kans op bepaalde infecties.

Daarom wordt medicatie bij een zure reflux baby meestal alleen overwogen wanneer er echt aanwijzingen zijn voor klachten of complicaties door maagzuur, en niet alleen omdat een baby vaak spuugt.

Als je baby medicijnen krijgt, vraag dan:

• Welk symptoom proberen we hiermee te behandelen?
• Hoe lang moet mijn baby dit gebruiken?
• Waaraan merken we dat het werkt?
• Wanneer evalueren we of het kan worden afgebouwd of gestopt?

Wanneer moet je snel medische hulp inschakelen?

De meeste refluxklachten zijn onschuldig en kunnen thuis worden opgevangen. Sommige symptomen vragen wel om snelle medische beoordeling, omdat er iets anders kan spelen dan gewone reflux.

Neem dezelfde dag contact op met de huisarts of huisartsenpost, of bel bij een ernstige noodsituatie 112, als je baby:

• Groen, geelgroen of bloederig braakt
• Bloed bij de ontlasting heeft
• Projectiel braakt, vooral op jonge leeftijd
• Een opgezwollen of pijnlijke buik heeft
• Koorts heeft en jonger is dan drie maanden
• Tekenen van uitdroging heeft, zoals opvallend weinig natte luiers, een droge mond of ongebruikelijke sufheid
• Moeite heeft met ademhalen, blauwe lippen krijgt, zich vaak verslikt of ademstops lijkt te hebben
• Herhaaldelijk krachtig braakt en onvoldoende aankomt
• Erg slap is of moeilijk wakker te krijgen is

Vertrouw ook op je gevoel. Jij kent je baby het beste. Als het gedrag anders is dan je gewend bent of je maakt je zorgen, is het altijd terecht om hulp te vragen.

De geruststellende kern

Reflux bij baby’s is rommelig, vermoeiend en soms behoorlijk frustrerend. In de meeste gevallen hoort het echter bij de normale ontwikkeling. Een spugen baby die goed drinkt, groeit en meestal tevreden is, hoeft niet ‘gerepareerd’ te worden.

Houd voedingen rustig, draag je baby na het drinken rechtop zolang hij of zij wakker is, pas eventueel rustig flesvoeden toe en houd het bedje plat en leeg. Zijn er pijnklachten, problemen met groeien, voedingsweigering, ademhalingsklachten of signalen van allergie? Betrek dan een zorgverlener.

Voor de meeste gezinnen is het antwoord op de vraag hoe lang duurt reflux bij een baby geruststellend: het wordt beter naarmate je kind groeit. En op een dag, meestal eerder dan het om drie uur ’s nachts lijkt, zijn hydrofiele doeken niet langer het meest gebruikte item in huis.