Bé 11 tuần: Những thay đổi phát triển, kỹ năng và cách chăm sóc

Bé 11 tuần: Mốc phát triển, hành vi và cách chăm sóc

Ở tuần thứ 11, bé có thể khiến bạn cảm nhận rõ hơn sự hiện diện của mình trong thế giới xung quanh. Bé nhìn vào mắt người lớn nhiều hơn, cử động liên tục hơn, phát ra nhiều âm thanh hơn và thể hiện đủ “ý kiến” qua nụ cười, tiếng ré lên, cái nhăn mặt hay tiếng khóc. Có lúc bé đang chăm chú nhìn đôi tay, ngay sau đó lại say sưa “trò chuyện” với chiếc quạt trần.

Bé 11 tuần: Những thay đổi mới trong quá trình phát triển

Đây là giai đoạn phát triển trẻ sơ sinh khá sôi nổi. Bé 11 tuần đang dần khỏe hơn, khám phá cách cơ thể hoạt động và nhận ra rằng mỗi âm thanh hay cử chỉ của mình đều có thể nhận được phản hồi từ người khác. Một số kỹ năng xuất hiện gần như chỉ sau một đêm, trong khi những kỹ năng khác cần thêm vài tuần để hoàn thiện.

Các mốc phát triển chỉ mang tính tham khảo, không phải bài kiểm tra dành cho bé. Có bé rất thích “nói chuyện”, trong khi bé khác lại tập trung vào việc giữ đầu hoặc đạp chân. Bé có thể chậm hơn một chút ở lĩnh vực này nhưng lại tiến bộ nhanh ở lĩnh vực khác. Sự phát triển không đồng đều như vậy thường vẫn hoàn toàn bình thường.

Phát triển thể chất

Bé giữ đầu vững hơn

Một trong những mốc phát triển 11 tuần dễ nhận thấy nhất là khả năng kiểm soát đầu tốt hơn. Khi được bế thẳng tựa vào ngực bạn hoặc được đỡ ở tư thế ngồi, đầu bé có thể giữ ổn định lâu hơn và chỉ còn hơi lắc nhẹ.

Bạn có thể nhận thấy bé:

  • Giữ đầu thẳng trong thời gian lâu hơn
  • Quay đầu về phía âm thanh, khuôn mặt hoặc vật có màu sáng
  • Cần ít sự hỗ trợ hơn ở vùng đầu và cổ khi được bế
  • Giữ đầu ở vị trí trung tâm thay vì thường xuyên gục về phía trước hoặc nghiêng sang một bên

Khả năng giữ đầu chưa phải lúc nào cũng ổn định. Bé có thể giữ đầu rất tốt trong một phút rồi bắt đầu lắc lư khi mệt. Điều này là bình thường, vì các nhóm cơ vẫn đang phát triển và bé sẽ khó duy trì tư thế khi mất sức.

Bé chống tay tốt hơn khi nằm sấp

Bé 11 tuần tập nằm sấp vẫn là hoạt động hữu ích để tăng cường cơ đầu, cổ, vai và phần thân trên. Ở giai đoạn này, nhiều bé đã biết chống chắc hơn bằng cẳng tay và nâng ngực cao khỏi mặt thảm.

Bạn có thể thấy bé:

  • Nâng phần ngực và vai lên
  • Nhìn xung quanh khi chống bằng cẳng tay
  • Quay đầu từ bên này sang bên kia
  • Ấn bàn tay hoặc cẳng tay xuống thảm
  • Đạp chân liên tục trong khi vẫn giữ được phần thân trên

Hãy đặt món đồ chơi yêu thích, một quyển sách vải mềm hoặc chính khuôn mặt bạn trước mặt bé. Có thể cuộn một chiếc khăn mỏng kê dưới ngực để bé dễ chịu hơn, nhưng luôn ở bên cạnh quan sát. Một vài lần tập ngắn thường hiệu quả hơn một lần kéo dài. Bạn có thể tranh thủ cho bé tập sau khi thay tã, sau giấc ngủ hoặc khi bé đã tiêu hóa bớt sau cữ bú.

Đạp chân và cử động chân mạnh mẽ hơn

Khi nằm ngửa, bé có thể đạp chân rất sung sức. Hai chân có lúc duỗi thẳng, lúc đạp như đang đạp xe trên không, hoặc đẩy vào thành cũi, bàn tay của bạn hay mặt sàn.

Những chuyển động này không phải là sự quấy khóc vô cớ. Bé đang luyện phối hợp vận động và tìm hiểu điều gì xảy ra khi mình co duỗi các cơ. Đôi khi bé dừng lại trong giây lát rồi tiếp tục đạp thật nhiệt tình. Bé đang tự thử nghiệm khả năng của cơ thể.

Bé 11 tuần lật được không?

Một số bé ở tuổi này có thể vô tình lật từ sấp sang ngửa. Thường thì bé quay đầu, chuyển trọng lượng cơ thể rồi đà chuyển động đưa bé lật qua, chứ chưa hẳn đã chủ động lật.

Một lần lật tình cờ là dấu hiệu cho thấy kỹ năng bé 11 tuần lật được không sẽ dần phát triển rõ ràng hơn trong những tháng tới. Dù bé đã có biểu hiện muốn lật, bạn vẫn luôn đặt bé nằm ngửa khi ngủ. Cho bé tập nằm sấp trên bề mặt phẳng, sạch và an toàn. Nếu bé bắt đầu có dấu hiệu lật, không nên quấn khăn khiến hai tay bị bó chặt. Cũi của bé cũng cần được để trống, không có gối, chăn rộng, thú bông hay dụng cụ cố định tư thế ngủ.

Phát triển xã hội và cảm xúc

Những “cuộc trò chuyện” đầu tiên

Trong tuần này, bé có thể tương tác với mọi người nhiều hơn hẳn. Bé bắt đầu “trò chuyện” với bạn bằng những âm nguyên như “a”, “u”, “ơ”, dù chưa thể nói thành lời.

Khi bé phát ra âm thanh, hãy dừng lại, nhìn vào mắt bé và đáp lại bằng một âm tương tự hoặc một câu nói dịu dàng. Sau đó chờ bé phản hồi. Kiểu tương tác qua lại này giúp bé hiểu rằng giao tiếp là sự trao đổi giữa hai người, không phải chỉ có một người nói.

Một số bé sẽ ré lên đầy phấn khích khi vui, nhất là lúc nhìn thấy gương mặt quen thuộc, nghe giọng nói yêu thích hoặc được bế lên cao. Âm thanh có thể bất ngờ và khá lớn. Bé đang khám phá rằng giọng nói của mình có thể thể hiện niềm vui.

Cảm xúc thể hiện rõ hơn

Lúc này, nét mặt và cử động cơ thể của bé có thể cho thấy những trạng thái cảm xúc khác nhau. Bạn dần nhận ra:

  • Vui vẻ: miệng hé mở như đang cười, mắt sáng và cơ thể thư giãn
  • Bực bội: cau mày, cử động căng thẳng và bắt đầu khó chịu
  • Chán hoặc bị kích thích quá mức: quay mặt đi, rên nhẹ hoặc không còn hứng thú với món đồ chơi

Đây chính là những hình thức giao tiếp đầu tiên của bé. Khi bé quay mặt đi, có thể bé đang cần nghỉ chứ không phải cần thêm trò vui. Nếu bé khó chịu khi cố với tới một vật, bé có thể đang bực vì kỹ năng vận động chưa theo kịp sự tò mò.

Bạn cũng có thể thấy bé “nói chuyện” nhiều hơn với một trong hai bố mẹ hoặc người chăm sóc quen thuộc. Điều đó không có nghĩa là bé yêu người khác ít hơn. Bé thường hướng về người đang ở gần, có giọng nói quen hoặc phản hồi nhanh nhất. Sở thích này có thể thay đổi từng ngày.

Thị giác và nhận thức

Khả năng nhận biết khoảng cách bắt đầu hình thành

Khoảng 11 tuần tuổi, hai mắt của bé phối hợp với nhau tốt hơn. Khả năng này được gọi là thị giác hai mắt. Não bộ đang học cách kết hợp hình ảnh từ hai mắt thành một hình ảnh thống nhất, nhờ đó bé dần cảm nhận được khoảng cách và độ sâu.

Bạn có thể nhận thấy bé:

  • Theo dõi vật đang di chuyển lại gần hoặc ra xa
  • Nhìn từ khuôn mặt của bạn sang một món đồ chơi
  • Quan sát các vật ở những khoảng cách khác nhau
  • Với tay chính xác hơn về phía đồ vật
  • Dõi theo món đồ chơi từ bên này sang bên kia

Thị giác của bé vẫn đang hoàn thiện nên đôi khi mắt có thể hơi lệch hoặc lác thoáng qua. Nếu một mắt thường xuyên quay vào trong hoặc ra ngoài, hoặc bạn lo lắng về khả năng nhìn của bé, hãy trao đổi với bác sĩ nhi hoặc đưa bé đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Bé khám phá đôi tay của mình

Nhiều bé bắt đầu đặc biệt thích thú với đôi tay ở giai đoạn này. Bé nhìn chằm chằm vào các ngón tay, vung tay, đưa tay lên gần mặt và đôi lúc tỏ vẻ ngạc nhiên khi bàn tay xuất hiện trước mắt.

Điều này thường được gọi là nhận biết bàn tay. Không chỉ là một biểu hiện đáng yêu, đây còn là lúc bé dần hiểu những vật đang chuyển động kia thuộc về mình và có thể được điều khiển. Đây là một bước quan trọng trong nhận thức về cơ thể.

Hãy để bé có thời gian quan sát đôi tay. Bàn tay trần giúp bé học hỏi tốt hơn, vì vậy không cần lúc nào cũng mang bao tay cho bé, trừ khi thời tiết lạnh hoặc bé hay cào mặt. Một chỗ chơi đủ sáng, nơi bé có thể dễ dàng nhìn thấy tay mình, cũng có thể khiến bé say mê hồi lâu.

Kỹ năng vận động

Với tay và quơ trúng đồ vật

Bé có thể bắt đầu đưa cả hai tay về phía thứ khiến mình chú ý. Động tác ban đầu còn rộng và chưa chính xác, nhưng mục đích đã rõ ràng hơn. Những món đồ treo trên khung chơi có thể bị bé quơ rất hăng, thậm chí bé đã chạm trúng được.

Khi món đồ chơi chuyển động, bé có thể hơi giật mình. Dần dần, bé học được rằng “mình vừa làm cho nó chuyển động”. Đây là bước đầu của việc nhận biết mối liên hệ giữa hành động và kết quả. Chẳng bao lâu, việc quơ tay vào đồ vật có thể trở thành trò chơi yêu thích của bé.

Hãy chọn đồ chơi nhẹ, được gắn chắc vào khung chơi và thường xuyên kiểm tra xem có bộ phận nào bị lỏng hay không. Không để đồ chơi trong cũi khi bé ngủ, ngay cả khi bé rất thích nhìn chúng lúc thức.

Bàn tay mở ra, phản xạ nắm dần giảm

Khi mới chào đời, trẻ thường nắm chặt tay do phản xạ sơ sinh. Đến 11 tuần, bàn tay của bé thường mở ra nhiều hơn. Bé vẫn có thể nắm tay khi đói, mệt hoặc phấn khích, nhưng trạng thái bàn tay thả lỏng sẽ xuất hiện thường xuyên hơn.

Nếu đặt một chiếc xúc xắc nhẹ vào lòng bàn tay, bé có thể giữ được trong chốc lát. Tuy nhiên, bé chưa thể cầm nắm chủ động và ổn định, nên món đồ chơi có thể rơi xuống gần như ngay lập tức. Hãy thử đưa lại khi bé tỉnh táo, bình tĩnh và không tạo áp lực để bé phải giữ.

Tránh đưa cho bé đồ chơi nặng hoặc vật có những chi tiết nhỏ dễ tháo rời. Ở tuổi này, bé vẫn đang tìm hiểu đôi tay và hầu hết mọi thứ cầm được đều có xu hướng được đưa lên miệng.

Phát triển giao tiếp

Tiếng ê a trở nên phong phú hơn

Tiếng ê a của bé có thể chuyển từ một âm đơn sang những chuỗi âm ngắn như “a gu”, “u ơi” hoặc nhiều nguyên âm nối tiếp nhau. Bé cũng có thể thay đổi cao độ, dừng lại chờ bạn đáp lời rồi bắt đầu “nói” tiếp.

Bạn chỉ cần đáp lại tự nhiên, không cần dụng cụ đặc biệt hay một kịch bản hoàn hảo. Hãy trò chuyện trong những sinh hoạt hằng ngày:

  • “Con tìm thấy bàn tay rồi này.”
  • “Mẹ thay tã sạch cho con nhé.”
  • “Con đang nhìn món đồ chơi màu đỏ đấy.”
  • “Mẹ nghe tiếng con ré lên rồi!”

Bé đang lắng nghe cả nhịp điệu và ngữ điệu trong giọng nói của bạn, chứ không chỉ nghe từng từ.

Bắt chước nét mặt

Một số bé bắt đầu bắt chước những biểu cảm đơn giản. Bạn có thể từ từ lè lưỡi và giữ nguyên trong vài giây. Bé có thể cố làm theo, dù đôi khi cần thử vài lần mới phản ứng.

Bạn cũng có thể há miệng, cười thật tươi, nhướng mày hoặc làm vẻ ngạc nhiên nhẹ nhàng. Hãy chơi chậm rãi và thoải mái. Nếu bé quay mặt đi hoặc bắt đầu khó chịu, có lẽ bé đã cần nghỉ.

Các kiểu khóc cũng có thể dần trở nên dễ phân biệt hơn. Bạn có thể nhận ra tiếng khóc vì đói, buồn ngủ, khó chịu hoặc muốn được ở cạnh. Không phải lúc nào cũng phân biệt chính xác được, có những tiếng khóc nghe gần như giống nhau. Tuy vậy, theo thời gian, bạn sẽ quen hơn với những kiểu tín hiệu riêng của bé.

Ăn, ngủ và nhịp sinh hoạt hằng ngày

Câu hỏi bé 11 tuần ăn ngủ bao nhiêu thường khiến nhiều bố mẹ băn khoăn vì lịch sinh hoạt của bé vẫn chưa thật đều đặn. Nhiều bé bú hiệu quả hơn ở giai đoạn này, nhưng cũng có những ngày bé đòi bú liên tục. Đợt tăng trưởng, mệt mỏi, bệnh nhẹ hoặc lượng kích thích trong ngày đều có thể làm thay đổi nhu cầu ăn và ngủ.

Một số bé bắt đầu ngủ được một mạch dài hơn vào ban đêm, trong khi các giấc ngủ ban ngày vẫn ngắn và thất thường. Một số bé khác chưa sẵn sàng đi theo lịch cố định. Cả hai trường hợp đều có thể bình thường.

Nếu có thể, hãy dựa vào dấu hiệu đói và no của bé. Dấu hiệu đói thường gồm đưa tay lên miệng, quay đầu tìm vú hoặc bình, chóp chép môi hay tỉnh táo hơn. Khi bé quay mặt đi, thả lỏng tay hoặc không còn chú ý đến việc bú, có thể bé đã no. Nếu bạn lo lắng về việc bú, số tã ướt, cân nặng tăng chậm hoặc tình trạng nôn trớ kéo dài, hãy trao đổi với bác sĩ nhi hoặc nhân viên y tế.

Cách hỗ trợ bé 11 tuần tuổi

Những tương tác đơn giản mỗi ngày đã đủ để hỗ trợ các dấu hiệu phát triển 11 tuần. Bạn có thể:

  1. Cho bé tập nằm sấp dưới sự quan sát của người lớn vài lần mỗi ngày.
  2. Đáp lại khi bé ê a.
  3. Bắt chước âm thanh và nét mặt của bé.
  4. Đặt đồ chơi trong tầm nhìn và tầm với phù hợp.
  5. Cho bé thời gian quan sát đôi tay đang mở.
  6. Để bé tự do đạp chân trên bề mặt phẳng, chắc và sạch.
  7. Dừng lại khi bé quay mặt đi để bé được nghỉ.
  8. Hát, đọc truyện và kể cho bé nghe bạn đang làm gì.

Bạn không cần lấp đầy mọi phút bé thức bằng các hoạt động. Một cái ôm, lần thay tã hay cuộc trò chuyện yên tĩnh cũng đã là thời gian tương tác có ý nghĩa.

Khi nào nên hỏi ý kiến bác sĩ?

Sự phát triển của mỗi bé không diễn ra theo một lịch cứng nhắc. Tuy nhiên, hãy đưa bé đi khám hoặc trao đổi với bác sĩ nếu bé có vẻ mềm nhũn bất thường, hoàn toàn không thể nâng đầu khi tập nằm sấp, không phản ứng với âm thanh lớn hoặc giọng nói quen thuộc, thường xuyên chỉ sử dụng một bên cơ thể nhiều hơn hẳn bên còn lại, hoặc hiếm khi nhìn vào mắt người khác và không tỏ ra hứng thú với người hay đồ vật.

Hãy tin vào cảm nhận của mình. Bạn là người hiểu bé rõ nhất, và đặt câu hỏi không có nghĩa là chắc chắn đang có vấn đề.

Các mốc phát triển trẻ ở tuần thứ 11 thường đến từ những khám phá nhỏ: đầu vững hơn, chống cẳng tay tốt hơn, bàn tay mở ra, biết với đồ vật, ê a nhiều hơn và đôi lần vô tình lật người. Có thay đổi rất dễ nhận thấy, nhưng cũng có những tiến bộ chỉ trở nên rõ ràng khi bạn xem lại ảnh hoặc video của bé vài tuần trước.

Bé không cần phải chạy đua để bước sang giai đoạn tiếp theo. Bé đang từng chút lớn lên qua mỗi lần đầu còn lắc nhẹ, mỗi cú đạp chân đầy hào hứng và từng tiếng “a” vui vẻ.


Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không nên được sử dụng thay cho lời khuyên của bác sĩ, bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe khác của bạn. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc thắc mắc nào, bạn nên tham khảo ý kiến ​​chuyên gia chăm sóc sức khỏe.
Chúng tôi, với tư cách là nhà phát triển ứng dụng Erby, từ chối mọi trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định nào bạn đưa ra dựa trên thông tin này, thông tin này chỉ được cung cấp cho mục đích thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế cá nhân.

Erby — Theo dõi em bé cho trẻ sơ sinh & mẹ cho con bú

Theo dõi cho bú, hút sữa, giấc ngủ, tã và các mốc phát triển.
Erby

Erby — ứng dụng di động

Theo dõi cho bú, hút sữa, giấc ngủ, tã và các mốc phát triển.