Những trò chơi cho bé 3 tuần tuổi - Gợi ý đơn giản, dễ áp dụng hàng ngày

Con bạn mới 3 tuần tuổi, nhà cửa tạm bớt bề bộn, bạn bắt đầu thở được sâu hơn một chút… rồi tự hỏi: Cả ngày mình phải làm gì với cái em bé bé xíu này đây?

Tin vui là: bạn không cần đồ chơi đắt tiền hay góc chơi chuẩn Pinterest gì cả. Ở giai đoạn này, «món đồ chơi» bé sơ sinh yêu thích nhất chính là bạn. Giọng nói, khuôn mặt, vòng tay của bạn. Những hoạt động cho bé sơ sinh đơn giản, lặp đi lặp lại, mới là thứ não bộ và cơ thể bé cần nhất.

Bài viết này gợi ý những trò chơi cho bé 3 tuần tuổi rất dễ áp dụng trong đời sống hàng ngày, không phải một lịch trình lý tưởng trên giấy. Bạn sẽ có ý tưởng về tummy time, trò chuyện với bé sơ sinh, chơi giác quan… và cả cách nhận biết khi nào bé đã quá mệt, nên dừng lại.

Bé 3 tuần tuổi có gì mới?

Khoảng 3 tuần tuổi, nhiều bố mẹ ở Việt Nam bắt đầu nhận ra vài thay đổi nhỏ ở con. Bé vẫn ngủ rất nhiều, nhưng có vài điểm khác:

• Bé có thể tỉnh táo hơn một chút sau mỗi cữ bú.
• Mắt bé đôi khi nhìn cố định chốc lát vào mặt bạn hoặc một họa tiết đen trắng rõ ràng.
• Bé có thể chơi với người chăm sóc lâu hơn vài phút so với lúc mới sinh.
• Bạn có thể nghe nhiều hơn những tiếng ư ư, gừ gừ, âm thanh nhỏ nhỏ, không chỉ mỗi tiếng khóc.

Điều này không có nghĩa là từ hôm nay bạn phải nhồi kín ngày của bé bằng vô số hoạt động cho bé sơ sinh. Hãy nghĩ theo kiểu những «khoảnh khắc chơi» tí xíu, chỉ vài phút, rải rác giữa các cữ bú và giấc ngủ.

Thời điểm lý tưởng để chơi với bé sơ sinh thường là:

• Sau khi bú no
• Sau khi bé đã được nghỉ một lúc
• Khi bé đang trong trạng thái tỉnh táo, yên bình (mắt mở, người thả lỏng, không khóc, không lim dim ngủ)

Nếu bé đang quấy, đói, hoặc quá buồn ngủ, bỏ qua trò chơi và ôm ấp dỗ dành luôn cũng được. Khoảng thời gian ôm bé, vỗ về bé, cũng chính là gắn kết và «chơi» với con rồi.

Đọc tín hiệu của bé: Khi nào chơi là quá sức?

Ở mốc 3 tuần tuổi, bé rất dễ bị quá kích thích. Ngay cả một trò chơi ngắn cũng có thể là «quá nhiều» với hệ thần kinh non nớt đang học cách làm quen thế giới xung quanh.

Hãy để ý dấu hiệu bé bị quá kích thích:

• Ngáp liên tục
• Nấc cụt
• Quay mặt đi chỗ khác hoặc nhìn đăm đăm vào khoảng không
• Ưỡn người ra sau
• Xòe căng các ngón tay hoặc gồng cứng người
• Đang yên bỗng chuyển sang quấy khóc rất nhanh

Nếu thấy những dấu hiệu này, hãy dừng hoạt động lại, bế bé sát vào người, giảm tiếng ồn và ánh sáng, cho bé nghỉ một lúc.

Hãy hình dung thời gian chơi với bé sơ sinh giống như cho bé nếm kem bằng thìa nhỏ, không phải bắt ăn hết cả hộp một lúc. Ít, đều, dễ chịu.

1. Tummy time: Tập nằm sấp nhẹ nhàng, xây dựng sức mạnh

Chắc bạn đã nghe nhiều về tummy time, tập nằm sấp cho bé sơ sinh rất quan trọng. Nhưng ở mốc 3 tuần tuổi, thực hành có khi lại thấy «khó quá». Rất nhiều bé khó chịu khi bị đặt nằm sấp, điều này hoàn toàn bình thường. Mục tiêu không phải là một «buổi tập thể dục hoàn hảo», mà là những lần luyện tập ngắn xíu.

Bắt đầu bằng tummy time trên ngực mẹ (hoặc bố)

Đây là cách dễ chịu và an toàn nhất để bắt đầu tập nằm sấp cho bé sơ sinh.

Cách làm:

1. Bạn ngả người trên ghế sofa hoặc giường, kê gối sau lưng sao cho thân người nghiêng khoảng 45 độ.
2. Đặt bé nằm úp bụng lên ngực bạn, đầu gần xương quai xanh.
3. Đỡ đầu và cổ bé khi chuyển tư thế.
4. Nhẹ nhàng trò chuyện, ngân nga hoặc hát cho bé nghe. Bé sẽ ngửi mùi của bạn, nghe được nhịp tim và cảm nhận được nhịp thở của bạn.

Tự nhiên bé sẽ cố nhấc đầu hoặc quay đầu một hai giây. Chừng đó đã là «bài tập» rất tốt cho cơ cổ, vai và lưng.

Có thể thử:

• 30 giây đến 1 phút mỗi lần
• Vài lần trong ngày, đặc biệt sau khi thay tã, lúc bé đang tỉnh và dễ chịu

Nếu bé khó chịu ngay lập tức, rút ngắn thời gian lại và thử lại sau. Chỉ cần 10 giây cũng được tính.

Chuyển dần sang mặt phẳng cứng, có hỗ trợ

Khi bé đã quen nằm sấp trên ngực, có thể tăng độ thử thách thêm một chút.

Chuẩn bị:

• Dùng mặt phẳng cứng, phẳng như thảm chơi, chiếu trên sàn nhà.
• Cuộn một chiếc khăn nhỏ, đặt dưới ngực bé, hai tay bé đặt qua khăn, để phần vai hơi được nâng lên.
• Bạn luôn ngồi sát bên, trong tầm với của bé.

Cách chơi:

• Hạ người xuống ngang tầm mắt bé.
• Trò chuyện, hát, hoặc di chuyển chậm rãi một món đồ chơi đen trắng, hoặc đơn giản là khuôn mặt bạn, từ trái sang phải.
• Có thể đặt tay lên mông hoặc lưng bé để bé cảm thấy an toàn hơn.

Với tummy time cho bé 3 tuần tuổi, mục tiêu hợp lý là:

• 3 đến 5 phút, vài lần mỗi ngày, cộng dồn cả ngày
• Bẻ nhỏ thành nhiều đoạn, ví dụ mỗi lần 1 đến 2 phút rải rác

Nếu bạn băn khoăn bé sơ sinh chơi gì khi bé ghét nằm sấp, hãy thay đổi cách: lúc thì trên ngực, lúc đặt vắt ngang đùi, lúc trên thảm. Sự linh hoạt của bạn quan trọng hơn bất kỳ dụng cụ hỗ trợ đắt tiền nào.

2. Trò chuyện qua lại: Nền tảng ngôn ngữ đầu đời

Ai mới làm mẹ, làm bố cũng từng thấy hơi «ngượng» khi phải nói chuyện với một em bé chưa biết đáp lại. Nhưng chính trò chuyện với bé sơ sinh lại là một trong những hoạt động cho bé sơ sinh tốt nhất. Một trò chơi giao tiếp đơn giản sẽ dạy bé «mẫu hình» giao tiếp: mẹ nói, con nghe, con phát âm, mẹ lắng nghe rồi đáp lại.

Nhịp điệu qua lại đó chính là nền tảng phát triển ngôn ngữ sau này.

Cách chơi trò «trò chuyện» với bé sơ sinh

1. Chờ lúc bé tỉnh táo, yên bình, thường là sau khi bú.
2. Bế bé trên tay hoặc đặt bé nằm ngửa an toàn trên đùi, quay mặt vào bạn.
3. Nhìn thẳng vào mặt bé, đợi một chút.
4. Khi bé phát ra âm thanh - tiếng ư ử, tiếng gừ, tiếng kêu nhỏ nào đó - hãy dừng lại và lắng nghe.
5. Đợi một nhịp, rồi đáp lại như đang nói chuyện thật:
   • «Ồ, thế à?»
   • «Hôm nay con bận lắm hả?»
   • «Kể tiếp cho mẹ nghe đi!»

Đợi xem bé có phát thêm một âm nào nữa không. Nếu có, lại tạm dừng, rồi trả lời tiếp. Bạn đang dạy bé:

• Chờ đến lượt mình
• Âm thanh có ý nghĩa
• Mỗi khi bé phát âm, sẽ có người phản hồi lại

Bạn có thể làm điều này bất cứ lúc nào: lúc thay tã, lúc bế ru, thậm chí giữa đêm đang cho bú. Khi bố mẹ hỏi bé 3 tuần chơi gì, đây thường là gợi ý số một: không cần đồ chơi, chỉ cần sự chú ý của người lớn.

3. Sách hình tương phản: Kích thích thị giác nhẹ nhàng

Ở 3 tuần tuổi, mắt bé vẫn mờ, bé nhìn rõ nhất ở khoảng 20 đến 30 cm tính từ mặt - đúng khoảng cách từ ngực lên tới mặt bạn khi bạn bế con. Những hình ảnh có độ tương phản cao, như đen trắng, hoa văn đơn giản, dễ để bé «bắt nét» hơn.

Vì vậy, một cuốn sách tranh đen trắng hoặc tương phản mạnh là «đạo cụ» tuyệt vời cho giờ chơi với bé sơ sinh.

Cách chơi với sách hình tương phản cho bé 3 tuần tuổi

1. Chọn sách bìa cứng, ít chữ, hình đơn giản, đen trắng hoặc màu đậm rõ.
2. Bế bé ở tư thế hơi dựng đầu, hoặc cho bé nằm ngửa, kê sách sao cho chắc chắn.
3. Đặt sách cách mặt bé khoảng 20 đến 30 cm.
4. Lật trang chậm rãi, không vội.
5. Kể thật đơn giản về những gì bạn và bé đang nhìn:
   • «Đây là một vòng tròn to.»
   • «Đây là con mèo. Tai mèo nhọn nè.»
   • «Giờ mẹ lật sang trang khác nhé.»

Hoạt động này «được nhiều thứ cùng lúc»:

• Kích thích thị giác
• Bé nghe giọng nói và nhịp điệu ngôn ngữ của bạn
• Cùng nhìn vào một thứ, đây là bước đầu của kỹ năng xã hội

Bạn có thể xem đây là vừa hoạt động giác quan cho bé sơ sinh, vừa là khoảnh khắc gắn bó rất nhẹ nhàng. Mỗi lần chỉ cần vài phút là đủ.

4. Nhún nhảy nhẹ nhàng: Âm nhạc, chuyển động và gắn kết

Nếu bạn đã ngồi ôm con cả ngày và bắt đầu mỏi lưng, hoạt động này rất «dễ chịu cho cả đôi bên». Nhảy, đung đưa nhẹ nhàng với bé sơ sinh kết hợp chuyển động, âm nhạc và tiếp xúc da kề da. Nhiều bé 3 tuần tuổi đang quấy cũng dễ dịu xuống theo cách này.

Nhảy với bé sao cho an toàn

1. Bế bé áp vào ngực, cho bé nằm dọc, đầu tựa chắc vào lòng bàn tay hoặc cẳng tay bạn.
2. Bật một bản nhạc nhẹ, đều, mà bạn thích, có thể là nhạc ru, nhạc trữ tình, hoặc playlist nhạc acoustic.
3. Đứng vững, hai chân rộng bằng hông, đầu gối hơi chùng.
4. Lắc lư người qua lại hoặc xoay tròn rất nhỏ, chậm rãi. Tránh bật nhảy, quay nhanh hoặc giật mạnh.
5. Có thể khe khẽ hát theo hoặc ngân nga theo giai điệu.

Quan sát nét mặt bé. Nếu bé quay mặt đi, ngáp hoặc tỏ vẻ khó chịu, hãy giảm nhịp lại hoặc dừng hẳn. Nhiều bé sẽ… ngủ ngon luôn trên tay, vậy là bạn đã biến một «trò chơi» thành một nghi thức ru ngủ rất hiệu quả.

Đây là một trong những hoạt động gắn kết mẹ và bé 3 tuần vừa giúp bé thư giãn, vừa giúp chính cơ thể bạn được vận động, giãn cơ, bớt cảm giác chỉ ngồi một chỗ cả ngày.

5. Chạm cảm giác: Khám phá thế giới qua làn da

Ở 3 tuần tuổi, bé cảm nhận thế giới chủ yếu qua xúc giác, âm thanh và mùi hương. Những hoạt động giác quan cho bé sơ sinh nên thật đơn giản, nhằm đem lại trải nghiệm nhẹ nhàng, không phải «tấn công» giác quan.

Không cần khay xúc giác cầu kỳ. Mọi thứ trong nhà bạn đã là «đồ chơi cảm giác» rồi.

Gợi ý chơi xúc giác đơn giản

Chọn lúc bé tỉnh táo, yên. Đặt bé nằm trên mặt phẳng an toàn hoặc ôm bé trên tay. Sau đó lần lượt cho bé chạm vào các chất liệu khác nhau:

• Khăn xô mềm

  • Vuốt nhẹ khăn xô trên chân hoặc bụng bé.
  • Để mép khăn chạm vào bàn tay, bàn chân bé.

• Đồ chơi trơn nhẵn, ví dụ cán xúc xắc

  • Áp nhẹ phần cán vào lòng bàn tay bé để bé cảm nhận hình dạng, độ mát.
  • Nếu bé nắm lại theo phản xạ càng tốt, còn không cũng không sao.

• Ngón tay của bạn

  • Đưa ngón tay sạch vào lòng bàn tay bé, chờ phản xạ nắm.
  • Để bé «khám phá» khớp ngón tay, mu bàn tay bạn bằng những ngón tay nhỏ xíu của bé.

Trong lúc làm, hãy mô tả bằng lời:

• «Khăn này mềm nè.»
• «Cái xúc xắc này trơn, mát.»
• «Ôi, con nắm tay mẹ chặt quá!»

Bạn vừa cung cấp thông tin cho não bộ bé về thế giới, vừa tăng kết nối tình cảm. Mỗi lần rất ngắn thôi, với bé 3 tuần tuổi chỉ cần 1 - 2 chất liệu cho mỗi «buổi chơi» là đủ.

6. Chơi với gương: Khuôn mặt, khuôn mặt và khuôn mặt

Trẻ nhỏ đặc biệt mê ngắm mặt người. Ở 3 tuần tuổi, bé chưa biết bé trong gương là chính mình, nhưng hình ảnh đó vẫn rất thu hút. Chơi với gương là cách dễ để đổi món trong danh sách hoạt động cho bé 3 tuần tuổi.

Cách chơi gương với bé sơ sinh

1. Dùng gương an toàn cho trẻ em hoặc gương treo, đặt rất chắc chắn, không nguy cơ rơi vỡ.
2. Bế bé quay mặt về phía gương, luôn đỡ chắc đầu và cổ.
3. Đứng hoặc ngồi thật gần để bé nhìn được cả mặt bạn thật và hình phản chiếu.
4. Nói với bé về những gì hai mẹ con đang thấy:
   • «Đây là mặt mẹ nè.»
   • «Nhìn cái mũi xinh xinh của con kìa.»
   • «Mẹ thấy đôi mắt tròn xoe của con trong gương.»

Bạn có thể:

• Cười thật tươi, phóng đại nét mặt.
• Từ từ xoay đầu sang hai bên.
• Hơi nghiêng người, vẫn đỡ chắc bé, để bé nhìn được các góc khác nhau.

Hoạt động này nên rất ngắn, 1 - 2 phút thường là đủ. Nếu bé quay mặt đi hoặc quấy khóc, đó là tín hiệu dừng.

Ghép tất cả lại: Một ngày đơn giản với bé 3 tuần tuổi

Bạn không cần lịch trình chăm sóc trẻ sơ sinh chi tiết đến từng phút. Hãy nhìn những ý tưởng bé sơ sinh chơi gì như một «menu» nhẹ nhàng, muốn chọn món nào thì chọn, tùy tâm trạng của cả mẹ lẫn bé.

Một khoảng thời gian bé thức điển hình trong ngày có thể gồm:

• Thay tã, tranh thủ chơi trò chuyện qua lại vài câu
• Vài phút tummy time trên ngực bố hoặc mẹ
• Lúc khác, xem 1 - 2 trang sách hình tương phản
• Một chút khám phá xúc giác với khăn xô, xúc xắc
• Chốc lát chơi với gương
• Kết thúc bằng đung đưa, nhún nhảy nhẹ nếu bé hơi quấy

Trong cả ngày, bạn có thể:

• Gom lại được nhiều lần tummy time, tổng khoảng 10 đến 20 phút
• Vài «buổi chơi» nhỏ, mỗi buổi chỉ vài phút

Vậy là lịch trò chơi cho bé 3 tuần tuổi đã rất phong phú rồi.

Nếu đôi lúc bạn bối rối bé 3 tuần chơi gì, làm gì để kích thích phát triển, hãy nhớ: bé sơ sinh không cần kế hoạch cầu kỳ. Bé chỉ cần những tương tác gần gũi, ấm áp, vừa sức, lặp đi lặp lại. Khuôn mặt bạn, bàn tay bạn, giọng nói bạn, sự hiện diện bình tĩnh của bạn.

Với một em bé 3 tuần tuổi, chừng đó không chỉ là «đủ», mà là hoàn hảo.