Ο θηλασμός υποτίθεται ότι είναι άνετος. Κουραστικός καμιά φορά, ναι, αλλά όχι να νιώθεις τις θηλές σου να καίγονται κάθε φορά που το μωρό πιάνει το στήθος. Αν αντιμετωπίζεις ραγισμένες θηλές, αίμα ή οξύ πόνο στη θηλή όταν θηλάζεις, δεν είσαι αδύναμη, δεν «τα κάνεις λάθος» και σίγουρα δεν είσαι η μόνη.
Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να αλλάξεις αυτό που προκαλεί τη φθορά και να στηρίξεις το σώμα σου για να επουλωθεί. Για αυτό είναι αυτός ο οδηγός: ξεκάθαρα, πρακτικά βήματα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση ραγισμένων θηλών στον θηλασμό, χωρίς τύψεις και χωρίς μπέρδεμα.
Οι περισσότερες πληγωμένες ή ραγισμένες θηλές δεν οφείλονται στο ότι οι θηλές σου είναι «πολύ ευαίσθητες» ή «δεν είναι φτιαγμένες για θηλασμό». Συνήθως το πρόβλημα είναι μηχανικό.
Ο πιο βασικός λόγος για πόνο στον θηλασμό είναι η λάθος πρόσφυση / λάθος τοποθέτηση μωρού στο στήθος.
Όταν το μωρό πιάνει μόνο τη θηλή αντί να πάρει μια μεγάλη «μπουκιά» από το στήθος, η θηλή τρίβεται, τσιμπιέται και συμπιέζεται σε κάθε ρούφηγμα. Με τον καιρό, αυτή η τριβή οδηγεί σε:
Ένα σωστό πιάσιμο σημαίνει ότι το στόμα του μωρού δουλεύει πάνω στο στήθος, όχι επάνω στη θηλή.
Μερικές φορές η πρόσφυση δείχνει καλή, αλλά κάτι άλλο κάνει τον θηλασμό επώδυνο.
Ο σύνδεσμος γλώσσας μωρού (ankyloglossia, το γνωστό tongue-tie) είναι όταν η γλώσσα του μωρού είναι «δεμένη» πιο σφιχτά στο πάτωμα του στόματος. Αυτό περιορίζει πόσο μπορεί να σηκώσει ή να προτάξει τη γλώσσα.
Ενδείξεις ότι το tongue-tie ίσως επηρεάζει τον θηλασμό:
Ο θηλασμός και ο σύνδεσμος γλώσσας μπορούν να συνυπάρξουν με τη σωστή υποστήριξη, αλλά μερικές φορές χρειάζεται διατομή του χαλινού (frenotomy). Αυτό το αξιολογεί παιδίατρος, ωρλ ή σύμβουλος γαλουχίας με εμπειρία στο θέμα.
Αν χρησιμοποιείς αντλία, το λάθος μέγεθος χοάνης αντλίας θηλασμού μπορεί να προκαλέσει ραγισμένες θηλές και βαθύ, μελανιασμένο πόνο.
Ενδείξεις ότι η χοάνη δεν είναι σωστή:
Το σωστό μέγεθος χοάνης δεν είναι «στο περίπου». Πολλά μαιευτήρια και δημοτικά ιατρεία, καθώς και ιδιώτες IBCLC στην Ελλάδα και στην Κύπρο, προσφέρουν πια συνεδρίες (και διαδικτυακά) για να σε βοηθήσουν να βρεις το κατάλληλο μέγεθος.
Η καντιντίαση θηλών, ο γνωστός μύκητας, είναι λοίμωξη από ζυμομύκητες και μπορεί να υπάρχει ακόμη και αν το δέρμα φαίνεται σχετικά άθικτο.
Τυπικά συμπτώματα μύκητα στη θηλή:
Ο μύκητας θέλει αντιμυκητιασική αγωγή και για τη μαμά και για το μωρό. Αν βάλεις κρέμα μόνο σε σένα, συνήθως απλώς τον «ανταλλάσσετε» ξανά και ξανά.
Υπερβολικό πλύσιμο, σαπούνι στις θηλές ή πολύ ξηρός αέρας στο σπίτι μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα στη θηλή, που μετά σκίζει πιο εύκολα.
Μπορεί να παρατηρήσεις:
Η ήπια φροντίδα και η ενυδάτωση βοηθούν πολύ, θα τα δούμε αμέσως μετά.
Οι ραγισμένες θηλές θεραπεύονται. Είναι όμως πάντα πιο εύκολο και πιο γρήγορο να προλάβεις τη νέα φθορά. Σκέψου το σαν «προστατευτικό» δέρματος όσο το μωρό μαθαίνει να θηλάζει πιο αποτελεσματικά.
Η καλή πρόσφυση είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για πρόληψη ραγισμένων θηλών και πόνου στον θηλασμό.
Πρακτικές συμβουλές για πώς να θηλάσεις σωστά:
Ξεκίνα με μύτη-θηλή
Κράτα το μωρό έτσι ώστε η μύτη του να ευθυγραμμίζεται με τη θηλή σου. Αυτό το βοηθά να ρίξει ελαφρώς το κεφάλι προς τα πίσω και να ανοίξει καλά το στόμα, αντί να «βουτάει» μπροστά και να πιάνει μόνο την άκρη.
Περίμενε το μεγάλο άνοιγμα του στόματος
Άγγιξε απαλά με τη θηλή το επάνω χείλος του μωρού. Όταν ανοίξει πραγματικά διάπλατα, σαν χασμουρητό, φέρε γρήγορα το μωρό στο στήθος (όχι το στήθος στο μωρό).
Χείλη γυρισμένα προς τα έξω
Και τα δύο χείλη πρέπει να είναι γυρισμένα προς τα έξω, σαν μικρό ψαράκι, όχι «ρουφηγμένα» προς τα μέσα. Αν κάποιο χείλος είναι τυλιγμένο προς τα μέσα, μπορείς να το γυρίσεις απαλά με ένα δάχτυλο.
Ασύμμετρη πρόσφυση στο στήθος
Σε μια σωστή ασύμμετρη πρόσφυση στο στήθος, το μωρό πρέπει να έχει περισσότερη θηλαία άλω στο στόμα κάτω από τη θηλή παρά πάνω από αυτήν. Για να το πετύχεις, στόχευσε τη θηλή λίγο προς τον ουρανίσκο του μωρού και φέρε πρώτα το πηγούνι κοντά στο στήθος.
Πηγούνι στο στήθος, μύτη ελεύθερη
Το πηγούνι του μωρού πρέπει να ακουμπάει στο στήθος. Η μύτη μπορεί να είναι πολύ κοντά, αλλά συνήθως παραμένει αρκετά ελεύθερη για να αναπνέει. Αν η μύτη είναι θαμμένη και το πηγούνι μακριά, η πρόσφυση είναι συχνά ρηχή.
Χωρίς συνεχόμενους ήχους «κλικ»
Θέλουμε έναν σταθερό ρυθμό ρουφηξιά-κατάποση-ανάσα. Τα πολλά «κλικ» στον θηλασμό συνήθως σημαίνουν ότι χάνεται συνέχεια η υποπίεση, συχνά λόγω ρηχής πρόσφυσης ή προβλήματος στη γλώσσα.
Ο πόνος πρέπει να μειώνεται μέσα σε 10 δευτερόλεπτα
Λίγο «τράβηγμα» ή έντονη αίσθηση στα πρώτα δευτερόλεπτα μπορεί να είναι φυσιολογικά, ειδικά τις πρώτες μέρες. Αλλά πόνος που συνεχίζεται ή δυναμώνει όσο θηλάζεις δεν είναι κάτι που «πρέπει να συνηθίσεις».
Αν ο πόνος μένει πάνω από 3/10 μετά τα πρώτα δευτερόλεπτα, βγάλε απαλά το μωρό και δοκίμασε ξανά. Μπορεί να ακούγεται κουραστικό, αλλά η διόρθωση στην αρχή γλιτώνει μέρες ή εβδομάδες φθοράς.
Μην τραβάς ποτέ απλώς το μωρό από το στήθος. Αυτή η απότομη δύναμη μπορεί να σκίσει το ευαίσθητο δέρμα και να χειροτερέψει τις ραγισμένες θηλές.
Για να διακόψεις την αναρρόφηση με ασφάλεια:
Αυτή η μικρή συνήθεια προστατεύει τις θηλές σου κάθε φορά.
Δεν χρειάζεται περίπλοκη «ρουτίνα ομορφιάς», αλλά μερικά μικρά βήματα βοηθούν στην πρόληψη πόνου και ξηρότητας στις θηλές.
Η υγρασία που μένει παγιδευμένη μέσα στο σουτιέν μπορεί να μαλακώσει υπερβολικά το δέρμα και να το κάνει πιο ευάλωτο.
Μετά από κάθε θηλασμό:
Ένα λεπτό στρώμα από αντλημένο ή εκφρασμένο μητρικό γάλα στις θηλές μπορεί να:
Άντλησε με το χέρι λίγες σταγόνες στο τέλος του θηλασμού, άπλωσέ τες στη θηλή και στη θηλαία άλω και άφησέ τες να στεγνώσουν μόνες τους.
Μπορείς να χρησιμοποιήσεις:
Βάλε ποσότητα όσο ένα μικρό ρεβίθι μετά από κάθε θηλασμό ή άντληση. Στόχος είναι άνεση και ήπια ενυδάτωση, όχι παχύ, κολλώδες στρώμα που παγιδεύει βρωμιά.
Το σαπούνι αφαιρεί τα φυσικά έλαια και ξηραίνει το δέρμα.
Για την καθημερινή φροντίδα:
Αν ήδη έχεις ραγισμένες θηλές στον θηλασμό, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορείς να συνεχίσεις να θηλάζεις. Το γάλα σου είναι ασφαλές, ακόμη κι αν βλέπεις λίγη σταγόνα αίμα.
Ο στόχος τώρα: να μειωθεί ο πόνος, να προστατευτεί το δέρμα και να του δώσουμε χρόνο να επουλωθεί, ενώ συνεχίζεις να ταΐζεις το μωρό σου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι. Το να συνεχίσεις τον θηλασμό:
Αν ο πόνος είναι τόσο έντονος που φοβάσαι κάθε θηλασμό, αυτό είναι σημάδι ότι χρειάζεσαι επιπλέον υποστήριξη, όχι ότι «απέτυχες».
Ένας πρακτικός τρόπος για πώς να θεραπεύσω ραγισμένες θηλές γρήγορα, όσο επιτρέπει το ίδιο το δέρμα να ανανεωθεί.
Δεν γίνεται να επουλωθείς αν η αρχική αιτία συνεχίζει να τραυματίζει το ίδιο σημείο. Χρησιμοποίησε τις συμβουλές πρόσφυσης παραπάνω και:
Ακόμη και μικρές βελτιώσεις στην πρόσφυση μπορούν να μειώσουν πολύ την τριβή και την πίεση πάνω στις ρωγμές.
Οι ρωγμές στο δέρμα κλείνουν πιο γρήγορα όταν παραμένουν ελαφρώς υγρές και όχι τελείως ξεραμένες και με «κακάδι».
Για επούλωση σε υγρό περιβάλλον:
Απόφυγε να αφήνεις τις βαθιές ρωγμές εντελώς εκτεθειμένες για πολλές ώρες, γιατί μπορεί να «σκάσουν» ξανά όταν τεντωθεί η θηλή.
Τα υδροτζέλ επιθέματα προσφέρουν συχνά πολύ ευχάριστη δροσιά σε καυτές, καμένες θηλές.
Χρήσιμα tips:
Δεν είναι απαραίτητα για όλες, αλλά πολλές μαμάδες στην Ελλάδα αναφέρουν ότι τα υδροτζέλ τις βοήθησαν πολύ τις πρώτες δύσκολες μέρες.
Αλλάζοντας τη στάση θηλασμού, αλλάζει και το σημείο πίεσης πάνω στη θηλή.
Μπορείς να δοκιμάσεις:
Σκέψου το σαν να αλλάζεις παπούτσια όταν έχεις φουσκάλες, για να μην τρίβεται συνεχώς το ίδιο ακριβώς σημείο.
Αν η μία θηλή είναι πολύ τραυματισμένη και ο θηλασμός εκεί είναι αφόρητος, μπορείς:
Αυτό είναι βραχυπρόθεσμη λύση, ιδανικά για μερικές μέρες, όσο παράλληλα ζητάς βοήθεια για τη σωστή πρόσφυση. Μακροπρόθεσμα, οι περισσότερες μαμάδες θέλουν το μωρό να επανέλθει στο στήθος και από τις δύο πλευρές.
Δεν χρειάζεται να υπομένεις τον πόνο χωρίς καμία βοήθεια.
Συζήτησε με τον γυναικολόγο, την παιδίατρο ή τον οικογενειακό σου γιατρό:
Αν εμφανίσεις πυρετό, συμπτώματα σαν γρίπη ή θερμό, κόκκινο σημείο στο στήθος, επικοινώνησε άμεσα με γιατρό για να αποκλειστεί μαστίτιδα.
Μερικές φορές περιποιείσαι τις ρωγμές, διορθώνεις την πρόσφυση, και ο πόνος συνεχίζει να μοιάζει με φωτιά. Τότε πρέπει να σκεφτείς σοβαρά τον μύκητα.
Βασικά συμπτώματα καντιντίασης θηλών:
Στο μωρό, αναζήτησε:
Ο μύκητας δεν φεύγει μόνος του όταν έχει εγκατασταθεί καλά.
Εσύ και το μωρό χρειάζεστε αντιμυκητιασική αγωγή ταυτόχρονα, συνήθως:
Αν υποψιάζεσαι μύκητα, επικοινώνησε με γιατρό, μαία ή σύμβουλο γαλουχίας, αντί να βάζεις τυχαίες κρέμες. Π.χ. στεροειδείς κρέμες από μόνες τους μπορεί να χειροτερέψουν την ανάπτυξη ζυμομυκήτων.
Υπάρχει ένα σημείο που η αυτοβοήθεια δεν αρκεί. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία. Σημαίνει ότι δικαιούσαι πραγματική, εξατομικευμένη στήριξη.
Σκέψου να δεις IBCLC (International Board Certified Lactation Consultant) ή τοπική σύμβουλο θηλασμού αν:
Στην Ελλάδα και στην Κύπρο μπορείς:
Ο θηλασμός δεν πρέπει να μοιάζει με τιμωρία. Ναι, λίγη ευαισθησία τις πρώτες μέρες είναι συχνή, καθώς οι θηλές δέχονται πολλή περισσότερη διέγερση από πριν. Αλλά ο συνεχόμενος, κοφτερός ή καυστικός πόνος στη θηλή είναι σημάδι ότι κάτι χρειάζεται διόρθωση.
Συνοπτικά:
Προσφέρεις κάτι πολύτιμο στο μωρό σου. Αξίζεις όμως κι εσύ άνεση. Με τις σωστές μικρές αλλαγές και την κατάλληλη υποστήριξη, οι ραγισμένες θηλές μπορούν να επουλωθούν και ο θηλασμός να γίνει αυτό που προορίζεται να είναι: αγκαλιά, ηρεμία και ως επί το πλείστον χωρίς πόνο.