Postpartum Depression: Mga Sintomas, Sanhi, at Paano Humingi ng Tulong

Ang mga unang linggo kasama ang bagong silang na sanggol ay madalas ikuwentong puno ng saya at hiwaga. Pero para sa maraming ina, maaari rin itong maging nakakatakot, nakalulungkot, at mas mahirap kaysa sa inaasahan nila. Kung pakiramdam mo ay wala kang gana, lagi kang kinakabahan, madaling magalit, manhid, o halos pilit na lang ang pagdaan sa bawat araw, hindi ka bigo bilang ina. Maaaring nakararanas ka ng postpartum depression, at may magagamit na tulong.

Ang postpartum depression ay isang kondisyon sa kalusugang pangkaisipan, hindi sukatan ng pagmamahal mo sa iyong anak o kakayahan mong maging magulang. Ang paghingi ng suporta ay hindi kahinaan. Pag-aalaga ito sa sarili mo at sa pamilya mo.

Karaniwan ang Postpartum Depression, Pero Madalas Hindi Napapansin

Tinatayang 10% hanggang 15% ng mga ina ang nakararanas ng depresyon pagkatapos manganak. Posibleng mas mataas pa ang tunay na bilang dahil maraming babae ang nananahimik dahil nahihiya, takot husgahan, o iniisip na kailangan lang nilang magsikap pa.

Maaaring magsimula ang postpartum depression habang buntis, ilang araw matapos manganak, o kahit ilang buwan pagkalipas ng panganganak. Hindi ito laging mukhang pag-iyak buong araw. May ilang inang palaging balisa. Ang iba naman ay nakakaramdam ng pamamanhid, paglayo ng loob, matinding galit, sobrang pagod, o pakiramdam na hindi na nila kilala ang sarili nila.

Posibleng naaalagaan mo pa rin ang sanggol, nakakapunta sa checkup, nakangiti sa mga bisita, at nakakapag-post ng masayang larawan online. Sa paningin ng iba, mukhang maayos ang lahat. Pero sa loob mo, baka hirap na hirap kang lampasan ang susunod na oras.

Maaaring makaapekto ang postpartum depression sa sinumang ina, anuman ang edad, kita, katayuan ng relasyon, kultura, o kung planado man ang pagbubuntis. Maaari rin itong maranasan ng partner at adoptive parent, bagama’t nakatuon ang artikulong ito sa depresyon ng ina matapos manganak.

Baby Blues o Postpartum Depression

Maraming bagong ina ang nakararanas ng baby blues. Biglang nagbabago ang hormones pagkatapos manganak, kulang ang tulog, nagpapagaling pa ang katawan, at halos magdamag nag-iiba ang takbo ng buhay. Mabigat talaga ito.

Karaniwang nagsisimula ang baby blues ilang araw matapos manganak. Maaaring may pag-iyak, pagiging iritable, pabago-bagong mood, pakiramdam na nabibigatan, at pagkabalisa. Kadalasan, kusa itong humuhupa sa loob ng dalawang linggo.

Ang pagkakaiba ng baby blues o postpartum depression ay hindi lang nakabatay sa pag-iyak. Mahalaga kung gaano katagal ang nararamdaman, gaano ito katindi, at kung gumagaan ba o lalo pang lumalala.

Karaniwang katangian ng baby blues:

• Nagsisimula sa mga unang araw matapos manganak
• Unti-unting humuhupa sa loob ng humigit-kumulang dalawang linggo
• Pabugso-bugso at hindi palagian
• Hindi karaniwang lubos na humahadlang sa araw-araw na gawain
• Kahit paano ay gumagaan sa pahinga, pagkain, pagdamay, at tulong ng iba

Maaaring tanda ng postpartum depression ang mga sumusunod:

• Tumatagal nang lampas dalawang linggo ang mga sintomas
• Lumalalim sa paglipas ng panahon ang lungkot o pagkabalisa
• Pakiramdam mo ay hindi mo na kayang gawin ang mga pang-araw-araw na gawain
• Hirap kumain, matulog, maligo, o lumabas ng bahay
• Pakiramdam na malayo ang loob mo sa sanggol o natatakot ka sa sarili mong mga naiisip
• Nawawalan ka ng interes sa mga dating nagbibigay sa iyo ng ginhawa o kasiyahan

Kung iniisip mong sapat ba ang bigat ng nararamdaman mo para humingi ng tulong, sapat nang dahilan ang tanong na iyon upang may makausap ka. Hindi mo kailangang maghintay na umabot sa krisis.

Checklist ng Sintomas ng Postpartum Depression

Magkakaiba ang sintomas ng postpartum depression sa bawat tao. May mga inang matinding lungkot ang nararamdaman. Mayroon ding mas nangingibabaw ang pag-aalala, galit, pagkabalisa, o kawalan ng emosyon.

Baka isa lang dito ang nararanasan mo, o marami. Makakatulong ang checklist na ito upang mabigyan ng pangalan ang mga bagay na mabigat na para sa iyo:

• Tuloy-tuloy na kalungkutan, madaling pag-iyak, pakiramdam ng kawalan o kawalan ng pag-asa
• Kawalan ng interes sa mga dating kinagigiliwan
• Hirap makaramdam ng koneksiyon sa sanggol o hirap makabuo ng bonding
• Sobrang guilt, hiya, o pakiramdam na wala kang halaga
• Paulit-ulit na pag-iisip na isa kang “masamang ina” kahit ginagawa mo naman ang makakaya mo
• Pagbabago sa gana sa pagkain, gaya ng halos hindi pagkain o pagkain para maibsan ang bigat ng pakiramdam
• Hindi makatulog kahit tulog ang sanggol at may pagkakataon kang magpahinga
• Pagod na mas malalim kaysa sa karaniwang puyat ng bagong magulang
• Paglayo sa kaibigan, pamilya, o partner
• Hirap magpokus, magdesisyon, o makaalala ng simpleng bagay
• Walang tigil na pangamba, mabilis na takbo ng isip, o pakiramdam na may masamang mangyayari
• Matinding galit, pagkainip, o pagiging iritable na hindi mo dating ugali
• Pakiramdam na nakulong, manhid, o hindi na makayanan ang sitwasyon
• Pag-iisip na saktan ang sarili o ang sanggol, o paghiling na sana ay mawala ka na lang

Hindi lahat ng hindi kanais-nais o nakakatakot na naiisip ay nangangahulugang gusto mong saktan ang iyong anak. Ang postpartum anxiety ay maaaring magdulot ng nakapanlulumong larawan sa isip at matinding takot dahil mahalagang-mahalaga sa iyo ang kaligtasan ng sanggol. Pero kung may naiisip kang saktan ang sarili mo o ang iyong anak, kailangan mo ng agarang tulong mula sa propesyonal. Sabihin ito sa isang taong mapagkakatiwalaan ngayong araw.

Kailan dapat humingi ng emerhensiyang tulong

Kung sa tingin mo ay maaari mong gawin ang naiisip mong pananakit sa sarili o sa ibang tao, tumawag agad sa 911 o pumunta sa pinakamalapit na emergency room ng ospital. Huwag mong harapin ang mga isipang ito nang mag-isa.

Sa Pilipinas, maaari ka ring tumawag sa National Center for Mental Health Crisis Hotline: 1553, o sa mga mobile number na 0917-899-8727 at 0966-351-4518. Kung may kasama ka sa bahay, sabihin sa kanila na kailangan mo ng agarang suporta.

May bihira ngunit malubhang kondisyon na tinatawag na postpartum psychosis. Maaari itong magdulot ng matinding pagkalito, sobrang pagkabalisa, pagkarinig o pagkakita ng mga bagay na hindi naririnig o nakikita ng iba, matinding pagdududa, o paniniwalang malayo sa realidad. Isa itong medical emergency. Tumawag sa 911 o magpatingin agad sa emergency room.

Ano ang Mga Sanhi ng Postpartum Depression?

Walang iisang sagot sa tanong tungkol sa mga sanhi ng postpartum depression. Kadalasan, pinagsasama-sama ito ng pagbabago sa katawan, emosyonal na pagod, mga nakaraang karanasan, at ang araw-araw na hirap ng pag-aalaga sa bagong silang na sanggol.

Hindi awtomatikong nagdudulot ng depresyon ang mahirap na panganganak. Hindi rin garantiya ang pagkakaroon ng malusog na sanggol na hindi ka makararanas nito. Ngunit may ilang bagay na maaaring magpataas ng posibilidad.

Kabilang sa mga salik na maaaring magpataas ng panganib ang:

• Personal na kasaysayan ng depresyon, anxiety, trauma, o bipolar disorder
• Depresyon o matinding pagkabalisa habang buntis
• Kasaysayan ng mood disorder sa pamilya
• Traumatikong, nakakatakot, o komplikadong panganganak
• Pagkakaroon ng premature na sanggol o sanggol na kailangang manatili sa neonatal intensive care unit
• Hirap sa pagpapasuso o mabagal na paggaling ng katawan
• Kakulangan ng praktikal o emosyonal na suporta
• Problema sa relasyon, madalas na away, o karahasang domestiko
• Problema sa pera, hindi tiyak na tirahan, o pangamba sa trabaho
• Hindi planadong pagbubuntis o magkahalong damdamin tungkol sa pagiging magulang
• Perfectionism at matinding pressure na gawin nang “tama” ang pagiging ina
• Matinding pagiging sensitibo sa pagbabago ng hormones, kabilang ang malalang PMS o pagbabago ng mood dahil sa hormonal contraceptive

Ang kawalan ng tulog ay maaaring magpalakas ng bawat sintomas. Ganoon din ang pag-iisa. Kapag ilang araw nang walang maayos na kausap na kapwa adulto ang isang ina, maaari niyang isipin na siya lang ang nahihirapan nang ganito. Hindi siya nag-iisa.

Bakit Maraming Ina ang Hindi Humihingi ng Tulong

Madalas, stigma ang pinakamalaking hadlang. Napapalibutan ang mga bagong ina ng mensaheng dapat masaya sila, glowing, kontento, at agad na nakakaramdam ng malalim na koneksiyon sa kanilang sanggol. Kapag iba ang realidad, mabilis pumasok ang hiya.

Baka naiisip mo, “Dapat masaya ako.” O kaya, “Kinakaya naman ng ibang ina, bakit ako hindi?”

Sintomas ito ng pinagdaraanan mo, hindi patunay na kulang ka bilang ina.

Malakas din ang takot na husgahan. May mga inang nag-aalalang isipin ng doktor, midwife, nurse, barangay health worker, o social worker na hindi sila karapat-dapat maging magulang. Ang iba naman ay natatakot na baka ilayo sa kanila ang sanggol.

Ang paghingi ng tulong para sa postpartum depression ay hindi nangangahulugang kukunin ang anak mo. Layunin ng mga health professional na suportahan ang pamilya at panatilihing ligtas ang magulang at sanggol. Ang pagiging tapat tungkol sa depresyon, anxiety, nakakatakot na iniisip, o sobrang pagod ay madalas unang hakbang tungo sa tamang alaga. Ang paghingi ng tulong ay senyales ng malasakit at pagnanais mong maprotektahan ang anak mo.

May mga pagkakataong hindi agad nakikilala ang depresyon pagkatapos manganak dahil hindi ito mukhang lungkot. Maaaring sabihin lang ng isang ina na “pagod lang ako,” magreklamo ng madalas na sakit ng ulo, maging sobrang kontrolado sa routine ng sanggol, o palaging alerto at tensiyonado. Maaaring postpartum anxiety, depresyon, o pareho ang nararanasan niya.

Paano Humingi ng Tulong para sa Postpartum Depression

Hindi mo kailangang maipaliwanag nang perpekto ang lahat. Isang pangungusap lang ay puwede nang magsimula: “Pakiramdam ko hindi ko na kaya mula nang manganak ako.” O kaya: “Nag-aalala akong baka may postpartum depression ako.”

Magsimula sa OB-GYN, doktor, midwife, o barangay health center

Para sa paano humingi ng tulong postpartum, maaari kang lumapit sa iyong OB-GYN, family doctor, midwife, nurse, o health worker sa barangay health center o rural health unit. Maaari nilang suriin ang iyong mga sintomas, talakayin ang mga opsiyon sa paggamot, at tingnan kung may pisikal na kondisyon tulad ng anemia o problema sa thyroid na maaaring nakadaragdag sa iyong nararamdaman. Maaari ka rin nilang i-refer sa psychiatrist, psychologist, o mental health service sa ospital.

Kung kaya, magbigay ng tiyak na detalye. Sabihin kung gaano na katagal ang mga sintomas, paano naaapektuhan ang tulog at pang-araw-araw mong buhay, at kung mayroon kang nakakatakot na iniisip. Puwede kang magsama ng partner, kaibigan, o kapamilya. Maaari ka ring magdala ng sulat kung hirap kang magsalita.

Magtanong tungkol sa Edinburgh Postnatal Depression Scale

Ang Edinburgh Postnatal Depression Scale o EPDS ay isang maikling questionnaire na ginagamit upang matukoy kung may posibilidad ng postnatal depression at anxiety. Maaaring ibigay ito ng iyong doktor, midwife, o nurse, at may mga bersiyon ding makikita online para sa paunang pagsusuri sa sarili.

Hindi ito diagnosis. Hindi kayang ilarawan ng score ang buong kuwento mo. Pero maaari itong maging hudyat para humingi ng propesyonal na tulong, lalo na kung nasanay mong minamaliit ang bigat ng iyong nararamdaman.

Makipag-usap sa espesyalista

Malaking tulong ang mental health professional na may karanasan sa mga mood disorder sa panahon ng pagbubuntis at pagkatapos manganak. Maaari itong psychologist, counselor, psychiatrist, o therapist sa pampubliko o pribadong ospital at klinika.

Maaari kang humingi ng referral sa iyong doktor, OB-GYN, o health center. May ilang ospital at klinika ring nag-aalok ng online consultation, na makatutulong kung hirap kang lumabas dahil sa pag-aalaga ng sanggol.

Para sa impormasyon at suporta, maaari kang makipag-ugnayan sa mga mental health service ng malalaking ospital, sa Philippine Mental Health Association, o sa mga programang pangkalusugang pangkaisipan ng lokal na pamahalaan. Ang mga support group postpartum, personal man o online, ay maaari ring magbigay ng malaking ginhawa. Minsan, ang marinig sa ibang ina na “Naranasan ko rin iyan” ay sapat para mabawasan ang pakiramdam ng pag-iisa.

May Epektibong Lunas ang Postpartum Depression

Walang medalya sa pagtitiis nang mag-isa. May epektibong paggamot ang postpartum depression, at maraming ina ang malaki ang ginhawang nararamdaman sa tamang kombinasyon ng suporta at pag-aalaga.

Terapiya

Madalas na unang opsiyon ang talking therapy o psychotherapy. Ang cognitive behavioural therapy o CBT ay may matibay na ebidensiya sa pagtulong sa depresyon at postpartum anxiety. Tinutulungan ka nitong mapansin ang mabibigat na pattern ng pag-iisip, suriin ang mga paniniwalang lalo kang pinahihirapan, at bumuo ng praktikal na paraan para harapin ang mahihirap na sandali.

Makakatulong din ang interpersonal therapy, lalo na kung may pagbabago sa relasyon, pagluluksa, alitan, o kakulangan ng suporta na nakadaragdag sa mababang mood.

Ang terapiya para sa postpartum ay hindi lang dapat umiikot sa sanggol. Buo kang tao. Mahalaga rin ang pagkatao mo, katawan, relasyon, kasaysayan, galit, takot, at mga pangarap mo.

Gamot

Maaaring mahalagang bahagi ng paggamot ang antidepressants para sa katamtaman hanggang malubhang depresyon pagkatapos manganak. Karaniwang inirereseta ang selective serotonin reuptake inhibitors o SSRIs, at may ilang uri na maaaring ikonsiderang ligtas gamitin habang nagpapasuso, depende sa iyong sitwasyon.

Kausapin ang doktor o psychiatrist tungkol sa gamot para sa postpartum depression, mga posibleng side effect, kasaysayan ng iyong kalusugang pangkaisipan, at pagpapasuso. Huwag basta magsimula o huminto ng gamot nang walang payo ng doktor. May epekto rin ang hindi nagagamot na depresyon, at mahalaga ang kapakanan mo.

Mga support group at praktikal na tulong

Hindi kapalit ng agarang clinical care ang support group kung may emergency, pero maaari itong maging matibay na dagdag na sandigan. May ilang grupo kung saan puwedeng isama ang sanggol, kaya hindi mo kailangang maghanap agad ng magbabantay. Mayroon ding online na pagpupulong para sa mga inang madalas magpasuso, hindi makalabas ng bahay, o sobrang pagod bumiyahe.

Mahalaga ring bahagi ng paggaling ang praktikal na tulong. Ang kapitbahay na magdadala ng ulam, kapatid na maglalaba, o kaibigang kakarga muna sa sanggol habang naliligo ka ay maaaring mukhang maliit na bagay. Hindi iyon maliit kapag ubos na ubos ka.

Pagbabago sa araw-araw bilang dagdag na suporta

Hindi kayang “pagalingin” ng ehersisyo, tulog, masustansiyang pagkain, at pakikisalamuha ang depresyon nang mag-isa. Huwag hayaan ang sinuman na sabihing sapat na ang simpleng paglalakad sa labas. Pero makakatulong ang mga ito habang may terapiya, gamot, at iba pang suporta.

Subukan ang pinakamaliit na hakbang na kaya mo:

• Sampung minutong paglabas kasama ang stroller o karga ang sanggol
• Idlip habang may ibang nagbabantay sa bata
• Isang maayos na pagkain sa halip na biskuwit at malamig na kape lang buong araw
• Isang tapat na mensahe sa taong pinagkakatiwalaan mo
• Regular na pakikipag-usap sa isa pang adulto
• Pagtanggap ng tulong nang hindi humihingi ng paumanhin sa kalat ng bahay

Hakbang pa rin ang maliliit na hakbang.

Paano Tumulong sa Taong May Postpartum Depression

Madalas gustong tumulong ng partner, kamag-anak, at kaibigan, pero hindi nila alam kung ano ang sasabihin. Magsimula sa pakikinig nang hindi minamadaling ayusin o maliitin ang nararamdaman niya.

Diretsahang itanong: “Okay ka ba talaga?” Pagkatapos, maghintay. Huwag agad punan ang katahimikan.

Kung iniisip mo kung paano magbigay ng tulong para sa bagong ina na may postpartum depression, unahin ang praktikal at tuloy-tuloy na suporta:

• Alamin ang mga tanda ng postpartum depression at seryosohin ang pagbabago sa kilos o damdamin niya
• Sabihing “Naniniwala ako sa iyo” at “Hindi mo kasalanan ito”
• Iwasan ang komentong tulad ng “Pero malusog naman ang baby” o “Dapat i-enjoy mo ang panahong ito”
• Alagaan muna ang sanggol para makatulog, maligo, kumain, maglakad, o makapagpa-therapy siya
• Mag-alok ng tiyak na tulong: mas mabuti ang “Magdadala ako ng ulam sa Martes” kaysa “Sabihin mo lang kung may kailangan ka”
• Hikayatin siyang makipag-ugnayan sa OB-GYN, doktor, midwife, o health worker
• Mag-alok na ikaw ang tumawag, samahan siya habang tumatawag, o sumama sa checkup kung gusto niya
• Kumustahin siya nang paulit-ulit, hindi isang beses lang
• Humingi ng emergency help kung nagsasalita siya tungkol sa pananakit sa sarili o sa sanggol

Huwag balewalain ang matinding galit, paglayo sa iba, panic, o pamamanhid dahil lang hindi siya umiiyak. Hindi laging tahimik ang depresyon.

Karapatan Mo Ring Mabigyan ng Pag-aalaga

Hindi ibig sabihin ng pagiging ina na kailangan mong mawala bilang sarili mong tao. May karapatan kang mangailangan ng tulong. Puwede mong sabihing hindi mo nagugustuhan ang bawat sandali. Normal na magkaroon ng magulong damdamin tungkol sa panganganak, pagpapasuso, katawan mo, relasyon mo, at bago mong buhay.

Maaaring iparamdam ng postpartum depression na permanente na ang dilim na ito. Hindi iyon totoo. Sa tulong, paggamot, panahon, at suporta, gumagaling ang mga tao.

Hindi mo kailangang lumala muna bago maging karapat-dapat sa tulong. Sabihan mo ang isang tao ngayong araw. Ang doktor mo. Ang midwife mo. Ang partner mo. Isang kaibigan. Isang kapwa inang sa tingin mo ay makauunawa.

Ang paghingi ng tulong ay makatutulong sa iyo na maging mas mabuting ina, hindi mas mahina.