Mijn baby van 3 maanden weigert de borst: oorzaken en wat je kunt doen

Een baby van 3 maanden die de borst weigert, is niet bezig met zelf spenen. Baby’s stoppen vóór hun eerste verjaardag niet uit zichzelf met borstvoeding. Een plotselinge verandering op deze leeftijd wijst daarom vrijwel altijd op een voedingsstaking of tijdelijke borstweigering. Dat kan behoorlijk schrikken zijn, zeker als je baby eerst zonder problemen dronk. Toch is borstweigering meestal tijdelijk en goed op te lossen. Je baby heeft niet besloten om te stoppen met borstvoeding en jij hebt niets verkeerd gedaan.

Probeer eerst te achterhalen wat er veranderd kan zijn. Bescherm ondertussen je melkproductie en zorg ervoor dat drinken aan de borst weer rustig en prettig voelt. Hieronder lees je meer over borstweigering en wat te doen als je baby van 3 maanden de borst weigert.

Voedingsstaking of spenen?

Wat is een voedingsstaking?

Bij een voedingsstaking weigert een baby plotseling de borst, nadat het drinken langere tijd goed ging. De ene dag drinkt je baby rustig. De volgende dag hapt hij misschien kort aan, trekt zich weer terug, huilt, strekt zijn rug of weigert helemaal aan te happen.

Dat plotselinge verloop is kenmerkend. Een voedingsstaking is meestal:

• Plotseling in plaats van geleidelijk
• Tijdelijk, vaak 2 tot 5 dagen
• Soms wat langer, tot ongeveer 2 weken
• Stressvol voor zowel de baby als de ouder
• Het gevolg van ongemak, afleiding, een veranderde melkstroom of een andere aanleiding

Een baby met borstweigering kan nog steeds zoekgedrag vertonen, op de vingers zuigen, afgekolfde melk drinken of hongerig lijken. Zodra je hem aan de borst legt, kan hij echter boos worden. Dat betekent niet dat de borstvoeding voorbij is.

Echt spenen verloopt geleidelijk. De voedingen worden langzaam minder frequent en het kind vervangt borstvoeding stap voor stap door andere voeding en dranken. Een baby van 3 maanden is daar ontwikkelingstechnisch nog niet aan toe. Vraag je je af: „Waarom wil mijn baby niet drinken aan de borst?” Denk dan eerst aan een voedingsstaking of een ander borstvoedingsprobleem.

Waarom weigert een baby van 3 maanden de borst?

1. Afleiding krijgt ineens de overhand

Rond 3 maanden wordt je baby zich veel bewuster van de omgeving. Gezichten, stemmen, lampen, de hond die voorbijloopt, een trillende telefoon of een ouder broertje of zusje in de kamer kunnen interessanter lijken dan drinken.

Dit past bij borstweigering door afleiding. Je baby hapt aan, drinkt een paar keer en laat dan los om naar een geluid of beweging te kijken. Wanneer je hem opnieuw probeert aan te leggen, begint hij te mopperen of te huilen. Hij kan honger hebben, maar nog niet lang genoeg rustig blijven om te drinken.

Dat is geen koppigheid. Je baby ontdekt de wereld en moet nog leren om prikkels te negeren tijdens het drinken. Bij baby-afleiding tijdens de voeding rond 3 maanden kan een rustige, saaie omgeving al veel verschil maken.

2. De melk stroomt te snel of juist te langzaam

Een verandering in de toeschietreflex kan borstvoeding ongemakkelijk of frustrerend maken.

Een snelle melkstroom

Bij een sterke toeschietreflex komt de melk aan het begin van de voeding krachtig op gang. Je baby kan dan:

• Zich verslikken, hoesten of proesten
• Boos loslaten
• De tepel stevig vastklemmen
• Kort na het aanhappen gaan huilen
• Gespannen of overweldigd lijken aan het begin van de voeding

Een snelle melkstroom komt vaker voor als je borsten erg vol zijn, je veel melk produceert of je baby langer achter elkaar slaapt.

Probeer een ontspannen, half achteroverleunende houding. Leg je baby met de buik op jouw lichaam. Door de zwaartekracht kan de melk minder krachtig stromen. Je kunt ook één minuut met de hand wat melk afkolven voordat je je baby aanlegt. Vang de eerste krachtige straal op in een doek. Kolf niet vóór elke voeding grote hoeveelheden af, tenzij een lactatiekundige dat adviseert. Vaker en extra kolven kan een overproductie in stand houden.

Een trage melkstroom

Soms is het tegenovergestelde aan de hand. Je baby hapt aan, maar wordt ongeduldig omdat de melk niet meteen begint te stromen. Dat kan gebeuren na een stressvolle dag, bij vermoeidheid, als voedingen verder uit elkaar liggen of wanneer je baby gewend is geraakt aan een fles.

Uit een fles komt de melk vaak direct en vrij gelijkmatig. Aan de borst wisselt de melkstroom vanzelf. Een baby die een directe stroom gewend is, kan borstvoeding daardoor te veel moeite vinden.

Een warme doek op de borst, zachte massage, rustig ademhalen en een paar minuten huid-op-huidcontact kunnen de toeschietreflex helpen op gang brengen. Gebruik borstcompressies terwijl je baby zuigt. Is je baby al overstuur, kalmeer hem dan eerst. Steeds opnieuw proberen aan te happen werkt op dat moment meestal averechts.

3. Ziekte maakt drinken pijnlijk of lastig

Een zieke baby kan de borst weigeren, ook als hij honger heeft. De houding tijdens het drinken of het slikken zelf kan klachten erger maken.

Mogelijke oorzaken zijn:

• Een oorontsteking: Liggen in de gebruikelijke voedingshouding of slikken kan de oorpijn versterken. Misschien drinkt je baby rechterop beter of huilt hij vooral wanneer hij op één bepaalde zij wordt gelegd.
• Een verstopte neus: Baby’s moeten tijdens het drinken door hun neus kunnen ademen. Bij een verkoudheid wordt zuigen, slikken en ademen tegelijk moeilijk.
• Spruw: Witte plekjes in de mond die niet gemakkelijk weg te vegen zijn, kunnen wijzen op spruw. De mond kan gevoelig zijn, waardoor zuigen pijn doet.
• Keelpijn: Een verkoudheid of virus kan slikken onaangenaam maken.

Let op koorts, minder natte luiers, opvallende slaperigheid, een verstopte neus, witte plekjes in de mond, hoesten of een duidelijke verandering in het gedrag. Laat een baby die ziek lijkt beoordelen door de huisarts of huisartsenpost. Als het onderliggende ongemak wordt behandeld, verdwijnt de borstweigering vaak vanzelf.

Heeft je baby een verstopte neus, vraag dan aan de huisarts of apotheek welke zoutoplossing en manier van schoonmaken geschikt zijn voor deze leeftijd. Gebruik geen verkoudheidsmiddelen voor baby’s zonder advies van een arts.

4. Vroege tekenen van doorkomende tandjes

Het eerste tandje komt meestal rond 6 maanden, maar gevoelig of gespannen tandvlees kan al eerder beginnen. Sommige baby’s van 3 maanden kwijlen veel, kauwen op hun handen, wrijven over hun tandvlees of worden onrustig aan de borst.

Zuigen kan druk geven op gevoelig tandvlees. Je baby hapt misschien aan, zuigt even en laat dan huilend los. Een schoon, gekoeld bijtspeeltje kan vóór de voeding verlichting geven. Gebruik geen verdovende gels of andere tandjesproducten zonder advies van een zorgverlener. Sommige middelen zijn niet geschikt voor jonge baby’s.

5. De smaak van de melk is veranderd

De smaak van moedermelk kan tijdelijk wat veranderen door veranderingen in je lichaam of dagelijks ritme. De meeste baby’s merken daar niets van, maar een gevoelige baby kan er kortdurend op reageren.

Mogelijke aanleidingen zijn:

• Intensief sporten, waardoor het melkzuurgehalte tijdelijk kan stijgen
• Het terugkeren van de menstruatie en de bijbehorende hormoonschommelingen
• Bepaalde medicijnen
• Sterk smakende voedingsmiddelen of supplementen

Meestal hoef je niet te stoppen met sporten of bepaalde voedingsmiddelen te vermijden. Begon de borstweigering kort nadat je met een nieuw medicijn of supplement startte, of nadat je je eetpatroon sterk veranderde? Bespreek dat dan met je huisarts, verloskundige, het consultatiebureau of een lactatiekundige. Stop niet zelf met voorgeschreven medicijnen.

6. Voorkeur voor de fles en de melkstroom

Als je baby regelmatig een fles krijgt, kan de snellere en gelijkmatigere melkstroom de borst minder aantrekkelijk maken. Aan de borst komt de melk soms langzaam op gang, daarna sneller tijdens de toeschietreflex en vervolgens weer rustiger. Een fles lijkt dan eenvoudiger.

Dit wordt vaak flowvoorkeur genoemd en niet zozeer tepelverwarring. Het probleem zit meestal in het verschil in snelheid en inspanning, niet in verwarring over welke tepel je baby moet kiezen.

Wanneer een fles nodig is, kan paced bottle-feeding helpen. Houd de fles meer horizontaal, las regelmatig pauzes in en gebruik, als dat passend is, een speen met een langzame doorstroming. Zo lijkt de flesvoeding meer op drinken aan de borst en stroomt de melk niet te snel de mond in.

Hoe krijg je je baby weer aan de borst?

Als je baby weigert, is het begrijpelijk dat je steeds opnieuw wilt proberen. Toch kan herhaald aandringen van een tijdelijke moeilijkheid een strijd maken. Het doel is om de borst weer rustig en vertrouwd te laten voelen.

Maak de kamer saai

Verminder zoveel mogelijk prikkels. Ga bijvoorbeeld in een donkere, stille kamer zitten, zet de televisie uit en leg je telefoon weg. Een badkamer met gedempt licht kan verrassend goed werken. Niet bepaald gezellig, maar alle concurrerende geluiden en beelden zijn daar wel verdwenen.

Bij een baby van 3 maanden die niet drinkt door afleiding, is dit vaak een van de snelste dingen om te proberen.

Bied de borst aan als je baby slaperig is

Slaperige baby’s drinken vaak meer op instinct. Probeer de borst aan te bieden:

• Zodra je baby na een dutje wakker begint te worden
• Wanneer je baby vóór het slapen slaperig wordt
• Tijdens een nachtelijke ontwaking
• Nadat je baby in je armen rustig is geworden, voordat hij heel hongerig wordt

Wacht liever niet tot je baby hard huilt. Een overstuurde baby heeft meestal minder geduld om opnieuw aan te happen en met de melkstroom om te gaan.

Zorg voor veel huid-op-huidcontact

Trek je baby alleen de luier aan en houd hem tegen je blote borst. Leg eventueel een lichte deken over jullie heen. Stop de borst niet meteen in de mond van je baby.

Laat je baby ontspannen, jouw geur ruiken en zelf naar de borst bewegen. Huid-op-huidcontact kan de spanning bij jullie allebei verminderen en het natuurlijke drinkgedrag opnieuw stimuleren. Je kunt dit doen terwijl je rustig televisie kijkt, een boek leest of gewoon samen in bed ligt.

Probeer beweging

Sommige baby’s happen gemakkelijker aan als je zachtjes beweegt. Je kunt proberen:

• Te schommelen in een stoel
• Rustig door de kamer te lopen
• Zachtjes te wiegen
• Je baby rechtop te houden en rustig heen en weer te bewegen

Beweging kan een overprikkelde of gefrustreerde baby kalmeren. Zodra je baby ontspant, bied je de borst aan zonder de beweging plotseling te stoppen.

Verander van houding

Een houding die vorige week nog prettig was, kan nu ineens ongemakkelijk zijn. Probeer bijvoorbeeld:

• Zijliggend voeden
• Achterovergeleund voeden
• Een meer rechtopstaande houding, zoals de zogenaamde rugbybal- of koalahouding
• Voeden terwijl je loopt of zachtjes wiegt
• Je baby aan de andere kant vasthouden dan je gewend bent

Zijliggend voeden kan helpen als je baby last heeft van een pijnlijk oor. Achterovergeleund voeden is vaak prettig bij een snelle melkstroom. Zoek je naar hoe je je baby weer aan de borst krijgt? Dan kan een andere houding van het hele lichaam effectiever zijn dan steeds opnieuw proberen de mond precies op de tepel te krijgen.

Dwing de borst nooit af

Duw het hoofdje niet naar de borst, houd het gezicht niet op zijn plaats en blijf de tepel niet tegen een huilende mond aandrukken. Daardoor neemt de weerstand meestal toe.

Pauzeer liever. Houd je baby rechtop, knuffel, loop wat rond of bied huid-op-huidcontact aan. Probeer het later opnieuw. Bied de borst regelmatig aan, maar zonder druk. Meerdere korte en rustige momenten werken beter dan één lange worsteling.

Je melkproductie beschermen tijdens een voedingsstaking

Een voedingsstaking kan er snel voor zorgen dat er minder melk wordt verwijderd. Bescherm daarom je melkproductie terwijl je de oorzaak probeert te vinden. Kolf ongeveer elke 2 tot 3 uur, ongeveer zo vaak als je baby normaal gesproken zou drinken. Zo blijft je productie op peil en voorkom je pijnlijke stuwing.

Een praktisch plan ziet er zo uit:

1. Bied de borst aan wanneer je baby rustig of slaperig is.
2. Weigert je baby, stop dan voordat het een strijd wordt.
3. Kolf om de gemiste voeding te vervangen.
4. Geef de afgekolfde melk als je baby die nodig heeft.
5. Probeer het bij de volgende rustige gelegenheid opnieuw.

Wil je baby helemaal niet aan de borst drinken, dan kun je afgekolfde melk aanbieden met een cupje, spuitje of fles met langzame doorstroming. Een lactatiekundige kan laten zien hoe je veilig met een cupje of spuitje voedt en hoe je paced bottle-feeding toepast. Giet nooit melk rechtstreeks in de mond van je baby en laat je baby niet alleen met een cupje.

Kolven kan emotioneel zwaar zijn als je juist rechtstreeks borstvoeding wilt geven. Toch is het een tijdelijke manier om je productie te beschermen. Het betekent niet dat de borstvoeding is mislukt.

Wanneer moet je je zorgen maken en bijvoeding geven?

De meeste voedingsstakingen verbeteren binnen enkele dagen, maar voldoende vocht binnenkrijgen gaat voor. Neem contact op met de huisarts, huisartsenpost, het consultatiebureau, je verloskundige of een lactatiekundige als:

• Je baby minder dan 6 natte luiers in 24 uur heeft
• De voedingsstaking langer dan 3 tot 4 dagen duurt en je baby maar weinig melk binnenkrijgt
• Je baby lusteloos, slap, moeilijk wakker te krijgen of zwak lijkt
• Er tekenen van uitdroging zijn, zoals een droge mond, zeer donkere urine of duidelijk minder natte luiers
• Je baby koorts, ademhalingsproblemen of aanhoudend braken heeft, of duidelijk pijn lijkt te hebben

Tijdelijk bijvoeden met afgekolfde moedermelk kan nodig zijn terwijl je de borstweigering aanpakt. Als er niet genoeg afgekolfde melk is of je baby onvoldoende blijft drinken, kan een zorgverlener kunstvoeding adviseren. Bijvoeding is een veiligheidsmaatregel en geen teken dat je hebt gefaald. Blijf kolven als je de borstvoeding wilt voortzetten.

Kort samengevat

Een baby die op 3 maanden de borst weigert, heeft meestal een voedingsstaking en is niet aan het spenen. Afleiding, een veranderde melkstroom, ziekte, gevoelig tandvlees, een andere melksmaak of een voorkeur voor de snelle flesstroom kunnen verklaren waarom je baby plotseling niet meer wil drinken.

Zorg voor een rustige omgeving, bied de borst aan wanneer je baby slaperig is, gebruik huid-op-huidcontact en probeer verschillende houdingen en bewegingen. Forceer het aanhappen nooit. Kolf elke 2 tot 3 uur zolang de voedingsstaking duurt. Met geduld en goede ondersteuning gaan de meeste baby’s weer aan de borst.

Twijfel je over de oorzaken van borstweigering of weet je niet wat te doen als je baby de borst weigert? Wacht dan niet tot je uitgeput en bezorgd bent. Een ervaren lactatiekundige kan meekijken tijdens een voeding, de melkstroom en het aanhappen beoordelen en samen met jou een plan maken dat past bij je baby en jouw lichaam.