Vaccinaties bij je baby van 2 maanden - welke prikken, bijwerkingen en tips

De mijlpaal van 2 maanden voelt voor veel ouders als een keerpunt. Je baby is al wat wakkerder, begint te lachen en misschien zelfs terug te „kletsen“. Het is ook het moment waarop in Nederland en België de eerste grote ronde vaccinaties voor baby’s op het schema staat.

Voel je een mix van opluchting, zenuwen en een beetje tegenzin bij het idee van die prikken, dan ben je zeker niet de enige. Hieronder lees je wat er precies gebeurt bij vaccinaties 2 maanden, waarom ze zo belangrijk zijn, welke bijwerkingen je kunt zien en wanneer je beter contact opneemt met je huisarts of huisartsenpost.

Waarom de vaccinaties op 2 maanden zo’n belangrijke stap zijn

Rond de leeftijd van 8 weken worden baby’s in Nederland en België uitgenodigd voor hun eerste set vaccinaties baby. Die timing is heel bewust gekozen.

Er spelen op dit moment drie belangrijke dingen:

1. Baby’s zijn extra kwetsbaar voor infecties.
   Ziekten als kinkhoest, meningitis en pneumokokkeninfecties kunnen volwassenen flink ziek maken, maar voor een jonge baby kunnen ze binnen enkele uren levensbedreigend zijn.

2. De afweerstoffen van de moeder nemen af.
   Tijdens de zwangerschap geef je via de placenta antistoffen door. Die bieden tijdelijk bescherming, maar niet lang. Rond 2 maanden is die „geleende“ bescherming duidelijk aan het afnemen, en voor sommige infecties al te laag om op te vertrouwen.

3. Veel ziekteverwekkers verspreiden zich ongemerkt.
   De bacteriën en virussen waartegen we vaccineren, kunnen al worden doorgegeven voordat iemand zich echt ziek voelt. Thuisblijven of weinig bezoek helpt dus maar beperkt.

De vaccinaties baby 2 maanden zijn het begin van de eigen, langdurige bescherming van je kind. Zie deze afspraak als het leggen van de basis van hun immuungeheugen, zodat hun lichaam deze ziektekiemen later snel kan herkennen en aanvallen.

Welke vaccinaties krijgt mijn baby op 2 maanden?

De namen in het vaccinatieschema kunnen best technisch klinken. Hieronder staat wat er rond 2 maanden meestal wordt gegeven en waar elke prik of druppel voor bedoeld is. In Nederland gebeurt dit via het Rijksvaccinatieprogramma, in België via Kind en Gezin of het Office de la Naissance et de l’Enfance (ONE).

Er wordt zoveel mogelijk met combinatievaccins gewerkt. Daardoor zijn er minder prikken nodig.

1. 6-in-1 vaccin (o.a. DTPa, IPV, Hib en hepatitis B)

Dit wordt vaak het 6-in-1 vaccin genoemd. Het beschermt tegen:

• Difterie
  Een keelontsteking die de luchtwegen kan blokkeren en een toxine aanmaakt dat het hart en het zenuwstelsel kan aantasten.

• Tetanus (klem)
  Veroorzaakt door bacteriën uit de omgeving die via wondjes binnenkomen. Het geeft pijnlijke spierspasmen en kan de ademhaling stilleggen.

• Pertussis (kinkhoest)
  Vooral gevaarlijk bij jonge baby’s. Ze kunnen het benauwd krijgen, blauw aanlopen en soms intensieve zorg nodig hebben.

• Polio (IPV 2 maanden)
  Een virus dat blijvende verlamming kan geven. Door vaccinaties komt polio hier vrijwel niet meer voor, maar in delen van de wereld nog wel.

• Haemophilus influenzae type b (Hib)
  Vroeger een veelvoorkomende oorzaak van bacteriële hersenvliesontsteking en ernstige keelontsteking (epiglottitis) bij jonge kinderen.

• Hepatitis B (tweede hepatitis B prik)
  Een virus dat de lever aantast en op de lange termijn ernstige leverziekten en leverkanker kan veroorzaken.

Met deze ene prik worden dus in één keer zes ernstige ziekten aangepakt: DTPa vaccin 2 maanden, IPV, Hib vaccin 2 maanden en hepatitis B.

2. Pneumokokkenvaccin (PCV13 vaccin baby)

Op het schema zie je vaak iets als PCV13 of „pneumokokkenvaccin“. In Nederland en België is dat het vaccin tegen Streptococcus pneumoniae.

Dit vaccin beschermt tegen infecties die kunnen leiden tot:

• Hersenvliesontsteking
• Bloedvergiftiging (sepsis)
• Longontsteking
• Oor- en bijholteontstekingen

Vooral baby’s en peuters lopen een groter risico om ernstig ziek te worden van pneumokokken, zeker in het eerste levensjaar. Het PCV13 vaccin baby vermindert die kans aanzienlijk.

3. Rotavirusvaccin (via de mond)

Rotavirus is een zeer besmettelijk virus dat zorgt voor:

• Ernstige diarree
• Braken
• Uitdroging

Bij oudere kinderen is het al vervelend, maar bij jonge baby’s kan een rotavirusinfectie snel zo ernstig worden dat een opname in het ziekenhuis nodig is.

Het rotavirusvaccin wordt gegeven als een zoete vloeistof in de mond, dus géén prik. Het is een levend, verzwakt vaccin en is erg effectief in het voorkomen van ziekenhuisopnames door maag-darminfecties. Rotavirus vaccin bijwerkingen zijn meestal mild, daarover lees je verderop meer.

4. Meningokok B vaccin op 2 maanden (MenB)

In zowel Nederland als België krijgen baby’s rond deze leeftijd ook een vaccin tegen meningokokken type B, vaak aangeduid als meningokok B 2 maanden of MenB.

Dit vaccin beschermt tegen een van de meest voorkomende bacteriële oorzaken van hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging bij baby’s en jonge kinderen.

Meningokokkenziekte kan zich razendsnel ontwikkelen. Een baby die ’s ochtends alleen wat „humeurig“ lijkt, kan in de loop van de dag ernstig ziek worden. Daarom staat deze prik zo vroeg in het vaccinatieschema.

De arts of verpleegkundige van het consultatiebureau legt uit welke vaccins je baby precies krijgt. Weet je het even niet meer, vraag gerust om het nogmaals op te schrijven of de folder met het vaccinatieschema nog een keer te laten zien.

Wat kun je verwachten bij de vaccinatie op 2 maanden?

Als je weet hoe de afspraak ongeveer verloopt, kan dat veel spanning schelen.

Voor je gaat

• Neem het groeiboekje of vaccinatieboekje mee.
  Daarin worden alle vaccinaties baby die dag gezet zijn netjes genoteerd.

• Kleed je baby praktisch aan.
  Een rompertje en een pakje dat makkelijk bij de beentjes open kan, is ideaal. Vermijd ingewikkelde laagjes of heel strakke kleding.

• Voed je baby op het moment dat het uitkomt.
  Borst- of flesvoeding mag gewoon voor of na de prikken, wat voor jullie het prettigst is. Sommige ouders vinden het fijn om tijdens de prik te voeden ter troost.

• Schrijf je vragen op.
  Zit je met zorgen over bijwerkingen vaccin baby, verhalen online of twijfel je over waarom vaccineren baby zo belangrijk is, zet je vragen op een lijstje. Zo vergeet je niets in het moment zelf.

Tijdens de afspraak

Bij de prik baby 2 maanden krijgen de meeste baby’s:

• Meerdere injecties, meestal:
  • Eén in elk bovenbeen
  • Soms een extra prik in één been, afhankelijk van hoe de vaccins zijn gecombineerd
• Eén oraal vaccin (rotavirus), in druppelvorm in de mondhoek

De verpleegkundige of arts zal:

1. De gegevens van je baby controleren en de geplande vaccinaties 2 maanden doornemen.
2. Vragen naar eventuele allergieën of eerdere ernstige reacties (bij een baby van 2 maanden is dat meestal niet aan de orde).
3. De prikken snel achter elkaar geven, vaak terwijl jij je baby vasthoudt.
4. Het rotavirusvaccin als vloeistof in het mondje druppelen.

Ja, vrijwel elke baby huilt even. Het is een scherpe prik, maar hij is zo voorbij. De meeste baby’s zijn binnen enkele minuten weer rustig met een knuffel, voeding of wat wiegen.

Vind je het zelf lastig om te kijken, dan is dat heel normaal. Je kunt je blik afwenden en toch je baby stevig vasthouden en troosten.

Veelvoorkomende bijwerkingen en wat normaal is

Na de vaccinaties baby 2 maanden kun je merken dat je kind zich een beetje anders gedraagt. Dat hoort er meestal bij en betekent dat het afweersysteem aan het werk is.

Typische, verwachte bijwerkingen vaccin baby zijn:

• Lichte koorts

  • Een temperatuur tot ongeveer 38,5 °C gedurende 1 à 2 dagen
  • Wat warm aanvoelen, lichte roodheid in het gezicht, misschien wat slaperiger of aanhankelijker
  • Komt vooral vaak voor na de meningokok B prik

• Hangerigheid of huilerig gedrag

  • Iets sneller van slag of moeilijker te troosten dan anders
  • Korte huilbuien, maar wél te kalmeren met knuffelen, dragen of voeding

• Roodheid, zwelling of een klein knobbeltje op de prikplaats

  • Meestal op de bovenbenen
  • Kan warm en wat hard aanvoelen
  • Verdwijnt vaak binnen een paar dagen, soms duurt een knobbeltje iets langer, maar het moet geleidelijk minder worden

• Slaperigheid

  • Sommige baby’s slapen juist meer die dag
  • Anderen slapen onrustiger of korter door het ongemak

• Minder eetlust

  • Wat minder drinken bij een aantal voedingen
  • Zolang je baby nog regelmatig plast en zich af en toe meldt voor voeding, is dat meestal goed

Deze bijwerkingen vaccin baby komen vaak voor en zijn doorgaans mild. Meestal trekken ze binnen 24 tot 48 uur vanzelf weg.

Is je baby „niet helemaal zichzelf“ maar wordt hij of zij nog wakker, drinkt toch nog wat, heeft natte luiers en is ten minste af en toe te troosten, dan is dat meestal geruststellend.

Hoe kun je je baby helpen na de vaccinaties?

Je kunt de prik niet ongedaan maken, maar je kunt het je baby wel zo comfortabel mogelijk maken.

Handige tips:

• Extra knuffels en huid-op-huid contact
  Veel baby’s willen graag dicht bij je zijn als ze zich wat minder voelen. Draagdoek of draagzak kan ook helpen.

• Vaker kleine voedingen aanbieden
  Een paar kleinere voedingen kan prettiger zijn dan grote flessen of lange borstvoedingen. Volg vooral de signalen van je kind.

• Paracetamol voor baby’s indien aangeraden

  • In Nederland en België wordt vaak geadviseerd om na de MenB-vaccinatie een passende dosis paracetamol voor baby’s te geven tegen koorts en pijn.
  • Gebruik alleen de juiste kinderdosering op basis van leeftijd en gewicht. De bijsluiter én de arts of verpleegkundige kunnen je daarbij helpen.
  • Geef geen ibuprofen tenzij dit specifiek door een zorgverlener wordt geadviseerd.

• Koele doek op de prikplaats
  Een schone, koele (niet ijskoude) natte doek zachtjes op het plekje houden kan fijn zijn als het erg warm of gevoelig is. Niet hard wrijven.

• Luchtige kleding bij koorts
  Heeft je baby lichte koorts, kleed hem of haar dan in een dun laagje met eventueel een licht dekentje. Niet te warm instoppen, maar ook niet laten afkoelen.

Volg ook je gevoel. Als je de dag erna geen afspraken wilt hebben en liever rustig thuisblijft, is dat een heel verstandige keuze.

Wanneer bel je de huisarts of vraag je dringend hulp?

Ernstige reacties op vaccinaties baby komen zelden voor, maar het is goed om te weten waarop je moet letten.

Neem contact op met je huisarts, huisartsenpost of in België de wachtdienst, of bel bij dringende twijfel het algemene nummer voor medische hulp (bij levensbedreigende situaties 112), als:

• De koorts hoger is dan 39 °C en langer dan 48 uur aanhoudt
  Een kortdurende temperatuurverhoging is normaal, maar een hoge, aanhoudende koorts moet gecontroleerd worden.

• Je baby ontroostbaar blijft huilen langer dan 3 uur
  Baby’s huilen, maar als je kind hoog, scherp en onafgebroken huilt, langer dan 3 uur, en je krijgt hem of haar helemaal niet rustig, dan is advies nodig.

• Je baby erg slap, moeilijk wakker te krijgen of ongewoon afwezig is
  Als je baby veel moeilijker dan normaal wakker wordt of op een manier „niet zichzelf“ is waar jij je echt zorgen om maakt, wacht dan niet af.

• Er ademhalingsproblemen zijn
  Snelle ademhaling, kreunen bij het ademhalen, intrekkingen onder de ribben, opgezette neusvleugels of een blauwe schijn rond lippen of gezicht, zijn alarmsignalen. Bel dan direct 112.

• Er een opvallende huiduitslag ontstaat
  Vooral:

  • Een uitslag die niet verbleekt als je er met een glas op drukt
  • Paarsige, blauwe of bloeduitstorting-achtige vlekjes
  • Een snel uitbreidende uitslag in combinatie met koorts of sufheid

• Er een aanval of stuip optreedt
  Stuipen na een vaccinatie zijn zeer zeldzaam. Gebeurt het toch (schokkende bewegingen, verstijven, even geen reactie), bel dan meteen 112.

Allergische reacties op vaccins ontstaan meestal binnen enkele minuten. Daarom blijf je soms nog even in de wachtkamer na vaccinaties. Plotselinge zwelling van gezicht of tong, benauwdheid of flauwvallen zijn een medisch noodgeval, al komt dit uiterst weinig voor.

Ben je simpelweg onzeker en voel je je ongerust, dan is het altijd goed om advies te vragen bij je huisarts of huisartsenpost.

Veelvoorkomende zorgen over vaccinaties op 2 maanden

Vragen stellen over vaccinaties 2 maanden is heel normaal. Veel ouders maken zich over dezelfde dingen zorgen. Hieronder twee van de meest gehoorde twijfels.

„Zijn dit niet veel te veel vaccinaties tegelijk?“

Die vraag komt vaak terug. Het korte antwoord: nee, het immuunsysteem van je baby kan dit heel goed aan.

Een paar feiten die vaak verrassen:

• Vanaf de geboorte komt een baby in aanraking met duizenden nieuwe bacteriën en virussen per dag - op je huid, in de lucht, in melk, op kleding.
• Het totale aantal antigenen (de deeltjes waar je afweer op reageert) in moderne vaccins is veel lager dan in de jaren tachtig, terwijl we nu juist tegen méér ziekten beschermen.
• Grootschalig onderzoek in o.a. Europa laat geen verband zien tussen het tegelijk geven van meerdere vaccins en een „overbelast“ immuunsysteem of meer andere infecties.

Het vaccinatieschema is zo opgebouwd dat iedere prik wordt gegeven op de leeftijd waarop die de meeste bescherming biedt. Uitstellen betekent dat je baby juist langer onbeschermd blijft in een periode waarin hij of zij extra kwetsbaar is.

„Veroorzaken vaccinaties autisme?“

Het idee dat vaccins autisme zouden veroorzaken, komt uit één inmiddels volledig onderuitgehaald onderzoek uit de jaren negentig. Dat artikel:

• Is ingetrokken door het tijdschrift dat het publiceerde
• Bleek vol ernstige methodologische en ethische fouten te zitten
• Leidde ertoe dat de hoofdauteur uit het artsenregister is geschrapt

Sindsdien zijn er in verschillende landen, waaronder Nederland, Denemarken en Zweden, grote onderzoeken gedaan bij honderdduizenden kinderen. De uitkomst: geen verband tussen vaccins en autisme.

Autisme ontstaat waarschijnlijk al tijdens de zwangerschap, door een combinatie van genetische en vroege ontwikkelingsfactoren in de hersenen. Het wordt niet veroorzaakt door vaccinaties of door hulpstoffen in vaccins.

Wil je meer lezen, kijk dan bijvoorbeeld op de websites van het RIVM, Sciensano of de FOD Volksgezondheid. Daar vind je duidelijke, goed onderbouwde informatie over vaccinaties baby.

Risico’s afwegen en bescherming opbouwen

Als ouder krijg je tegenwoordig een constante stroom aan meningen en verhalen via social media en forums. Een deel is goed bedoeld, maar niet altijd juist. Uiteindelijk draait het om het volgende:

• De ziekten waartegen we bij 2 maanden vaccineren - zoals kinkhoest, meningitis, polio, rotavirus en pneumokokkeninfecties - kunnen jonge baby’s ernstig ziek maken.
• De vaccins in het Nederlandse en Belgische programma zijn uitgebreid getest en worden continu gevolgd op veiligheid en werking.
• Bijwerkingen zijn meestal mild en tijdelijk. Ernstige bijwerkingen zijn gelukkig zeer zeldzaam.

Je volgt dus niet zomaar een „lijstje“ uit het vaccinatieschema. Je geeft je baby een bescherming waar eerdere generaties alleen maar van konden dromen.

Tot slot: jij en je baby als team

Op de dag zelf kun je zorgen voor vaccinaties baby zien als teamwork:

• De vaccins doen hun werk door het afweersysteem van je baby te leren hoe het gevaarlijke ziektekiemen moet herkennen.
• Jij doet jouw deel door te troosten, te knuffelen en je kind goed in de gaten te houden na de prikken.
• De arts of verpleegkundige zorgt dat de prik baby 2 maanden volgens schema gegeven wordt en dat al je vragen beantwoord worden.

Als je weet wat te verwachten vaccinatie op 2 maanden, welke prikken eraan komen (DTPa vaccin 2 maanden, Hib vaccin 2 maanden, PCV13 vaccin baby, rotavirusvaccin, tweede hepatitis B prik, meningokok B 2 maanden) en welke normale baby shots 2 maanden bijwerkingen je kunt zien, scheelt dat vaak al een hoop spanning.

Je kent je kind beter dan wie dan ook. Als er na de vaccinaties iets is dat je niet vertrouwt, trek dan aan de bel. En als jij met knikkende knieën naar die afspraak gaat maar tóch gaat, dan is dat geen kleinigheid. Het is een van die stille, dagelijkse manieren waarop je de gezondheid van je kind op lange termijn beschermt.