Bé 2 tháng: mốc phát triển chi tiết, dấu hiệu và cách chăm sóc

Tám tuần đầu sau sinh thường trôi qua trong guồng quay của bú, thay tã, ru ngủ, giặt đồ và những đêm mẹ chỉ mong được uống hết một cốc trà còn nóng. Rồi bỗng một ngày, bé nhìn thẳng vào mắt bạn và mỉm cười. Một nụ cười thật sự, không phải cười mơ hay phản xạ thoáng qua. Với nhiều gia đình, khoảnh khắc ấy đủ khiến mọi mệt mỏi tạm dừng lại.

Khoảng 2 tháng tuổi, bé thay đổi nhanh từng ngày. Con vẫn còn rất nhỏ, cần người lớn chăm sóc gần như mọi lúc, nhưng đã không còn là em bé sơ sinh chỉ ăn rồi ngủ. Cử động dần bớt giật mình, đôi mắt biết tìm điểm để nhìn, bé bắt đầu đáp lại giọng nói của bố mẹ bằng tiếng ê a, nụ cười và những cú đạp chân đầy hào hứng.

Mỗi bé có nhịp phát triển riêng, vì vậy hãy xem các mốc phát triển bé 2 tháng là gợi ý tham khảo, không phải bài kiểm tra. Có bé nhanh về giao tiếp nhưng chậm hơn ở vận động, và điều ngược lại cũng rất thường gặp. Với trẻ sinh non, cần đánh giá theo tuổi hiệu chỉnh. Nếu băn khoăn, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa hoặc nhân viên y tế tại trạm y tế địa phương.

Bé 2 tháng: một “người bạn nhỏ” bận rộn

Nếu bạn từng thức lúc 3 giờ sáng, bế bé mãi không ngủ và lên mạng tìm “bé 2 tháng biết làm gì”, bạn không hề đơn độc. Đây là giai đoạn bé bắt đầu tương tác với người thân và môi trường xung quanh theo cách rõ ràng, gần gũi hơn.

Bạn có thể nhận thấy bé:

• Chăm chú nhìn khuôn mặt của bố mẹ
• Cười khi được trò chuyện hoặc thấy người lớn cười với mình
• Nhấc đầu trong chốc lát khi nằm sấp
• Phát ra tiếng ê a để đáp lại lời nói
• Quay đầu về phía giọng nói quen thuộc
• Say sưa nhìn bàn tay như vừa phát hiện một món đồ rất lạ
• Đạp chân, vung tay khi phấn khích
• Có những khoảng thức tỉnh táo rõ ràng hơn trong ngày

Các hoạt động quen thuộc của giai đoạn sơ sinh như bú, ngủ, thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ vẫn chiếm phần lớn thời gian. Tuy nhiên, phát triển bé 2 tháng đã có thêm nhiều tương tác thú vị. Bạn không chỉ đang chăm con, mà đang dần xây dựng mối gắn kết hai chiều với con.

Phát triển thể chất: cơ khỏe hơn, cử động mềm mại hơn

Cơ thể bé đang âm thầm rèn luyện mỗi ngày. Cơ cổ, vai, tay và thân mình dần khỏe lên; các cử động vốn phụ thuộc nhiều vào phản xạ sơ sinh bắt đầu có vẻ chủ động và nhịp nhàng hơn.

Bé 2 tháng nâng đầu

Một trong những cột mốc khiến bố mẹ háo hức nhất là bé 2 tháng nâng đầu. Khi được nằm sấp có người quan sát, nhiều bé có thể nhấc đầu khoảng 45 độ và giữ được vài giây. Có khi bé vừa ngẩng lên đã úp má xuống thảm, nhưng như vậy vẫn là một bước tiến đáng ghi nhận.

Bạn cũng có thể thấy bé bắt đầu tì một phần trọng lượng lên cẳng tay khi nằm sấp. Khuỷu tay đôi lúc đặt dưới vai, giúp bé nâng ngực lên để quan sát xung quanh. Đây là nền tảng cho các kỹ năng sau này như lẫy, ngồi và bò.

Nằm sấp cho bé 2 tháng không cần kéo dài hay phải thật hoàn hảo. Nhiều lần ngắn trong ngày đã có ích. Bạn có thể thử:

• Đặt bé nằm sấp trên ngực mình khi bạn tựa lưng an toàn trên ghế hoặc giường
• Cho bé nằm trên thảm phẳng, chắc chắn sau khi thay tã
• Đặt thẻ hình tương phản đen trắng hoặc khuôn mặt của bạn ở phía trước bé
• Nằm xuống cạnh bé, trò chuyện và gọi tên bé
• Chọn lúc bé tỉnh táo, vui vẻ, không quá đói hoặc quá buồn ngủ

Luôn quan sát sát sao khi bé nằm sấp. Khi ngủ, bé cần được đặt nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn theo hướng dẫn an toàn giấc ngủ cho trẻ nhỏ.

Bớt giật mình, cử động có nhịp hơn

Ở những tuần đầu, tay chân bé có thể vung lên bất chợt khiến cha mẹ thấy con như đang “múa”. Đến 2 tháng, các chuyển động này thường mềm mại hơn. Bé có thể đạp chân liên tục khi được bố mẹ cúi xuống trò chuyện, hoặc vung tay thành những vòng rộng đầy hào hứng.

Bé chưa thể phối hợp động tác chính xác, nhưng đôi lúc bạn sẽ thấy một chút “ý định” trong cử động. Bàn tay hướng về miệng, bàn chân đạp vào đùi mẹ, cánh tay đưa về phía món đồ chơi treo lủng lẳng rồi... trượt mất. Những nỗ lực ấy rất đáng yêu và là phần quan trọng của kỹ năng vận động bé 2 tháng.

Bàn tay bắt đầu mở ra

Nắm tay chặt là đặc trưng của trẻ sơ sinh, nhưng đến giai đoạn này bàn tay bé dần thả lỏng hơn. Khi thoải mái, bé có thể xòe tay thường xuyên hơn. Phản xạ nắm vẫn còn, và đôi khi bé siết ngón tay bố mẹ rất chặt.

Sắp tới, bé có thể vô tình quờ hoặc chạm vào đồ chơi treo phía trên. Lúc này, bé chưa hiểu chính tay mình làm món đồ chuyển động, nhưng sự khám phá đó đang đến gần.

Thời gian thức nhiều hơn

So với lúc mới sinh, một số bé có thể có tổng thời gian tỉnh trong ngày tăng lên đáng kể. Điều này không có nghĩa bé cần lịch sinh hoạt kín mít, mà đơn giản là giữa các cữ bú và giấc ngủ sẽ xuất hiện nhiều khoảng bé tỉnh táo hơn.

Nhiều cha mẹ thắc mắc bé 2 tháng ngủ bao nhiêu tiếng. Tổng thời gian ngủ thường dao động khoảng 14-17 tiếng mỗi ngày, nhưng khác biệt giữa các bé có thể khá lớn. Giấc ngủ ban ngày vẫn thường ngắn, ban đêm bé có thể thức dậy nhiều lần để bú. Có bé bắt đầu ngủ được một giấc đêm dài hơn, có bé thì chưa, cả hai đều có thể bình thường.

Nếu hỏi bé 2 tháng thức mấy tiếng, mỗi khoảng thức thường chỉ khoảng 45-90 phút, tùy bé. Hãy nhìn dấu hiệu của con thay vì chỉ nhìn đồng hồ. Ngáp, nhìn xa xăm, dụi mặt, cáu kỉnh, quay mặt đi hoặc không còn hứng thú tương tác thường là lúc bé cần ngủ.

Thị giác: khuôn mặt bố mẹ là “món đồ chơi” hấp dẫn nhất

Thế giới qua đôi mắt bé đang mở rộng từng ngày. Thị lực của bé 2 tháng rõ hơn so với những tuần đầu, và bé đặc biệt bị thu hút bởi khuôn mặt, hình ảnh tương phản mạnh cùng các vật chuyển động.

Nhìn theo đồ vật bằng mắt

Ở giai đoạn này, nhiều bé có thể nhìn theo khuôn mặt, đồ chơi hoặc hình ảnh tương phản qua một cung rộng đến 180 độ. Nói đơn giản, bé 2 tháng nhìn theo vật chuyển động từ bên này sang bên kia tốt hơn, thay vì mất dấu giữa chừng như trước.

Khi bé tỉnh táo và dễ chịu, bạn hãy từ từ di chuyển khuôn mặt sang hai bên. Có thể bé sẽ dõi mắt theo, sau đó quay cả đầu để nhìn bạn. Đây là trò chơi đơn giản, không cần đồ chơi đắt tiền mà vẫn rất hữu ích.

Nhận ra khuôn mặt quen thuộc

Đến 2 tháng, nhiều bé đã có thể nhận biết mặt bố mẹ hoặc người chăm sóc thường xuyên. Bé có thể nhìn bạn rất chăm chú, tươi tỉnh khi bạn xuất hiện, hoặc dễ bình tĩnh hơn khi được bạn bế so với người lạ.

Không chỉ là nhận ra khuôn mặt một cách mơ hồ, bé đang dần ghi nhớ ánh mắt, biểu cảm, mùi cơ thể và giọng nói của người thân. Trong thế giới còn rất mới mẻ của bé, bố mẹ đã là điều quen thuộc và an toàn nhất.

Sở thích nhìn và khả năng phân biệt màu sắc

Bé có thể bắt đầu thể hiện sở thích thị giác rõ hơn. Họa tiết nổi bật, hình đơn giản, khuôn mặt và sách tương phản đen trắng thường rất thu hút. Bé có thể nhìn lâu vào chiếc áo kẻ sọc của mẹ hơn là một bức tường trơn.

Khả năng nhìn màu cũng dần tốt hơn. Những màu sáng như đỏ, vàng, xanh dương có thể khiến bé chú ý, nhưng không cần biến phòng bé thành nơi đầy đồ chơi phát sáng. Một chiếc khăn xô màu sắc, quyển sách tranh hay tán cây ngoài cửa sổ cũng đã là trải nghiệm thú vị.

Thính giác: lắng nghe, nhận ra và phản hồi

Bé đã nghe được âm thanh từ sớm, nhưng khoảng 2 tháng tuổi, phản ứng với âm thanh thường trở nên rõ ràng hơn. Giọng bố mẹ rất có ý nghĩa, cũng như tiếng cười của anh chị, tiếng mở cửa quen thuộc hoặc giai điệu vẫn hay nghe hằng ngày.

Quay về phía có âm thanh

Nhiều bé 2 tháng bắt đầu quay đầu về phía có tiếng động, đặc biệt là giọng nói. Bạn có thể thấy bé hướng mắt hoặc đầu về phía mình khi bạn nói từ cạnh nôi, hay phản ứng khi có người bước vào phòng.

Bé cũng dần phân biệt được giọng quen và giọng lạ. Giọng của người chăm sóc thường xuyên có thể khiến bé dịu lại, ngừng khóc trong chốc lát hoặc cựa quậy đầy chờ đợi. Giọng lạ không nhất thiết làm bé khó chịu, nhưng có thể khiến bé nhìn chăm chú hơn.

Âm nhạc có thể giúp bé thư giãn

Một số bé sẽ yên lặng lắng nghe khi có nhạc nhẹ. Lời ru của bà, bài hát thiếu nhi, hay giọng hát chưa thật đúng nhịp của bố mẹ đều có thể thu hút bé. Bạn không cần hát hay, bởi bé chắc chắn không chấm điểm giọng hát của bạn.

Nên để âm lượng vừa phải, nhất là khi mở tivi, loa hoặc điện thoại gần bé. Thính giác của trẻ nhỏ rất nhạy cảm, âm thanh dịu nhẹ là đủ.

Phát triển xã hội: bé bắt đầu chào bạn bằng nụ cười

Đây là tháng mà nhiều bố mẹ nhớ mãi. Bé 2 tháng biết cười xã hội thường là dấu hiệu khiến cả nhà vui mừng, như thể bé đang gửi một lời chào riêng: “Con biết bố mẹ đây.”

Nụ cười xã hội xuất hiện

Khác với nụ cười thoáng qua do phản xạ ở giai đoạn sơ sinh, cười xã hội là phản ứng với sự tương tác. Bạn cười, bé cười đáp lại. Bạn làm một âm thanh vui nhộn, cả khuôn mặt bé bừng sáng.

Không phải bé nào cũng cười đúng vào tuần thứ 8. Có bé cười sớm hơn, có bé cần thêm vài tuần. Nếu bé tỉnh táo, có nhìn khuôn mặt người thân và phản ứng dần tốt hơn, cha mẹ có thể kiên nhẫn chờ thêm.

Tiếng cười, tiếng ré và sự hào hứng của cả cơ thể

Một vài bé có thể phát ra tiếng cười khe khẽ hoặc tiếng ré thích thú khi được chơi cùng ở tháng thứ 2, dù tiếng cười khanh khách thường xuất hiện muộn hơn. Bạn có thể nghe một tiếng khúc khích rất nhẹ khi làm mặt hài, hoặc tiếng “a” đầy hào hứng khi chơi với bé.

Cả cơ thể bé cũng tham gia vào cuộc trò chuyện:

• Tay vung liên tục
• Chân đạp mạnh
• Bàn tay xòe ra rồi nắm lại
• Nét mặt sinh động hơn
• Bé cựa người về phía bạn khi vui thích

Trông có thể hơi lộn xộn, nhưng đó chính là cách bé giao tiếp.

Người quen đem lại cảm giác an toàn

Bé có thể tỏ ra thích ở gần bố mẹ hoặc người chăm sóc quen thuộc. Con thường dễ nín hơn khi nghe giọng của bạn, thoải mái hơn khi được bạn bế, hay cười nhiều trong những lúc hai mẹ con trò chuyện buổi sáng.

Điều này không có nghĩa bé “bám mẹ” hay được chiều quá mức. Bé đang hình thành sự gắn bó an toàn. Khi cảm thấy yên tâm bên một người lớn đáng tin cậy, bé sẽ có điều kiện chú ý và khám phá thế giới xung quanh.

Giao tiếp: những cuộc trò chuyện tí hon là thật

Ở 2 tháng, bé chưa nói được từ nào, nhưng chắc chắn đã giao tiếp. Âm thanh, ánh mắt, biểu cảm, cử động và tiếng khóc đều là những cách bé gửi thông điệp đến bố mẹ.

Tiếng ê a xuất hiện thường xuyên hơn

Nhiều bé bắt đầu ê a đều đặn với các âm nguyên như “a”, “ư”, “ô”. Bạn có thể nghe thấy chúng khi thay tã, khi bé nằm dưới thảm chơi, hoặc lúc bạn cúi xuống chào bé sau giấc ngủ.

Bé cũng có thể tạo ra vài âm nghe gần giống phụ âm như “gừ”, “m” xen giữa tiếng ê a. Chưa phải lời nói, nhưng đây là bước tập luyện quan trọng cho ngôn ngữ sau này.

Bé “đối thoại” với bố mẹ

Hãy nói với bé rồi dừng lại một chút. Bạn có thể nhận được câu trả lời là tiếng ê a, cái vung tay, cú đạp chân hoặc ánh mắt mở to chăm chú. Những lượt qua lại này chính là khởi đầu của trò chuyện.

Thử bắt chước âm thanh của bé rồi chờ phản hồi. Ban đầu có thể bạn thấy hơi ngượng, nhưng khi bé ê a đáp lại, hai mẹ con dường như đã thật sự có một cuộc trò chuyện riêng.

Tiếng khóc dần dễ nhận biết hơn

Đến thời điểm này, nhiều cha mẹ bắt đầu phân biệt được các kiểu khóc. Có tiếng khóc vì đói, vì buồn ngủ quá, vì muốn được ôm, hoặc tiếng phản đối rõ ràng khi tã ướt, nóng bức hay khó chịu.

Không ai hiểu ngay mọi tiếng khóc của con. Nhưng khi ở bên bé mỗi ngày, bạn sẽ dần nhận ra quy luật. Hãy tin vào sự thấu hiểu đang lớn lên từng chút một giữa bạn và con.

Phát triển nhận thức: thói quen, bàn tay và những dự đoán đầu tiên

Phát triển nhận thức ở tuổi này không phải là giải câu đố, mà là bé bắt đầu nhận ra các quy luật. Bé đang học rằng một số hình ảnh, âm thanh và cảm giác thường xuất hiện cùng nhau.

Chờ đợi những hoạt động quen thuộc

Bé có đạp chân phấn khích khi thấy bình sữa? Bé có vung tay khi bạn ngồi vào chiếc ghế vẫn hay cho bú? Đó có thể là dấu hiệu bé đang bắt đầu dự đoán thói quen.

Khi nhìn thấy bình sữa rồi quay đầu tìm ti, mút môi, cựa quậy hoặc khóc vì nôn nóng, bé đang kết nối tín hiệu thị giác với trải nghiệm được ăn no và dễ chịu. Đây là biểu hiện trí nhớ sớm rất đáng yêu.

Khám phá bàn tay của chính mình

Bàn tay trở thành đối tượng nghiên cứu hấp dẫn với bé. Con có thể đưa tay lên trước mặt để nhìn, ngắm nghía rất lâu hoặc cho tay vào miệng. Đôi khi bé vô tình chạm vào mũi mình, giật mình rồi lại thử tiếp.

Việc khám phá bàn tay là phần quan trọng trong phát triển bé 2 tháng. Không lâu nữa, đôi tay ấy sẽ được dùng để với, cầm, chạm, khám phá đồ vật và tự xoa dịu bản thân. Nhiều phụ huynh hỏi bé 2 tháng nắm đồ được chưa, câu trả lời là bé vẫn chủ yếu nắm theo phản xạ, có thể giữ ngón tay người lớn hoặc món đồ nhẹ trong chốc lát nhưng chưa chủ động cầm chắc.

Bảng kiểm các mốc phát triển ở tháng thứ 2

Hãy dùng bảng kiểm này như một bức ảnh tổng quan, không phải thước đo thành tích. Bé có thể làm được vài điều ngay bây giờ, còn những điều khác sẽ đến trong vài tuần tiếp theo.

• Nâng đầu khoảng 45 độ khi nằm sấp
• Tì cẳng tay trong chốc lát khi nằm sấp
• Cử động tay chân mềm mại hơn
• Xòe bàn tay thường xuyên hơn
• Nhìn khuôn mặt và đồ vật di chuyển theo cung rộng
• Nhận ra khuôn mặt và giọng nói quen thuộc
• Bắt đầu chú ý màu sắc, thích họa tiết đậm và tương phản
• Quay về phía có âm thanh
• Cười xã hội
• Có thể phát ra tiếng ré hoặc tiếng cười rất nhẹ
• Ê a và phản ứng khi được nói chuyện
• Dùng những kiểu khóc khác nhau cho các nhu cầu khác nhau
• Tỏ ra hào hứng trước các hoạt động quen thuộc, nhất là cữ bú
• Nhìn tay và đưa tay vào miệng

Những điều trên là các dấu hiệu phát triển bình thường 2 tháng thường gặp, nhưng không phải mọi bé đều giống nhau. Nếu bạn lo lắng về thính giác, thị giác, bú kém, cơ thể quá cứng hoặc quá mềm nhẽo, bé hoàn toàn không phản ứng với âm thanh, không nhìn vào mặt người đối diện, hãy đưa bé đến cơ sở y tế, phòng khám nhi hoặc trạm y tế để được tư vấn. Linh cảm của bố mẹ rất đáng được lắng nghe.

Điều đáng mong đợi ở tháng thứ 3

Những tuần tới, cá tính của bé sẽ thể hiện rõ hơn nữa. Sang tháng thứ 3, bạn có thể thấy bé nằm sấp lâu hơn và vui vẻ hơn, kiểm soát đầu tốt hơn, chủ động quơ tay về phía đồ chơi nhiều hơn, cũng như có những “cuộc trò chuyện” sôi nổi hơn.

Bé có thể cười với hình ảnh phản chiếu trong gương, mê mẩn các ngón tay của mình và đáp lại bài hát ngộ nghĩnh của bố mẹ bằng một tràng cười thật rõ. Những ngày sơ sinh đang dần thay đổi. Bé quan sát, lắng nghe, học hỏi và hòa vào nhịp sống của gia đình ngày một sâu hơn.

Tất nhiên, con vẫn cần bú nhiều, ngủ nhiều và được ôm ấp thật nhiều. Nhưng giờ đây, bé cũng đang bắt đầu cho bạn thấy con là một em bé rất riêng.