Bé cười lần đầu: Khi nào, vì sao, dấu hiệu và cách khuyến khích bé 3-4 tháng

Bé cười lần đầu: khi nào, dấu hiệu và cách khuyến khích

Có những cột mốc khiến cha mẹ vui đến mức nhớ mãi, và tiếng cười đầu tiên của con là một trong số đó. Đó không còn là tiếng ê a hay nụ cười xã giao thoáng qua, mà là tiếng khúc khích trong trẻo, bật ra từ chiếc bụng nhỏ. Có khi bạn chỉ vừa làm một khuôn mặt ngộ nghĩnh, bé đã cười khanh khách. Âm thanh ấy đủ khiến cha mẹ nhớ lại cả ngày.

Bé cười lần đầu khi nào và làm gì để khuyến khích bé cười?

Khi nào trẻ sơ sinh cười lần đầu?

Phần lớn trẻ sơ sinh cười thành tiếng lần đầu trong khoảng 12 đến 16 tuần tuổi, tương đương khoảng 3 đến 4 tháng. Độ tuổi trung bình bé biết cười khi nào là khoảng 3,5 tháng, nhưng mỗi em bé có một nhịp phát triển riêng.

Một số bé cười khá sớm, từ 8 đến 10 tuần tuổi. Một số bé khác hoàn toàn khỏe mạnh và phát triển bình thường nhưng đến 5, thậm chí 6 tháng mới cười rõ ràng. Vì vậy, nếu bạn thắc mắc bé cười mấy tuần tuổi hay khi nào bé cười, câu trả lời thật sự là: tùy từng bé.

Tiếng cười của bé 3 tháng tuổi có thể chỉ là một âm “hê” rất ngắn, tiếng khúc khích the thé hoặc một hơi cười nhẹ thoáng qua. Bạn có thể tự hỏi như vậy đã được tính là bé cười chưa. Câu trả lời là có. Những lần đầu thường còn ngập ngừng, không đều và dễ bị ngắt quãng bởi một tiếng nấc hoặc vẻ mặt nghiêm nghị bất ngờ.

Trước khi bé cười thành tiếng, bạn có thể nhận thấy một số dấu hiệu bé sắp biết cười:

  • Miệng mở rộng khi cười
  • Tay chân cử động hào hứng
  • Phát ra tiếng ré the thé
  • Cười không thành tiếng hoặc thở bật ra như tiếng khúc khích
  • Nhìn về phía bạn như đang chờ đợi
  • Lặp lại nụ cười hoặc âm thanh sau khi bạn làm tiếng động vui tai

Có khi bé chỉ cười một lần rồi im lặng vài ngày. Điều này cũng có thể hoàn toàn bình thường. Bé đang bận tập nhiều kỹ năng mới và không phải lúc nào cũng cười theo yêu cầu của người lớn.

Vì sao em bé lại cười?

Tiếng cười của bé không chỉ là một phản xạ ngẫu nhiên. Đó là dấu hiệu cho thấy nhiều hệ thống đang phát triển trong não bắt đầu phối hợp với nhau.

Chẳng hạn, để cười khi chơi ú òa, bé dần cần hiểu rằng:

  • Bạn đang cố ý làm một điều gì đó.
  • Một sự việc sắp xảy ra.
  • Bé bắt đầu có cảm giác chờ đợi.
  • Điều xảy ra tiếp theo hơi bất ngờ nhưng không đáng sợ.
  • Trải nghiệm đó mang lại cảm giác vui vẻ.
  • Nhịp thở và các cơ phát âm có thể phối hợp để tạo thành âm thanh.

Quá trình này liên quan đến khả năng nhận biết xã hội, xử lý cảm xúc, dự đoán, bất ngờ và kiểm soát vận động. Nói đơn giản hơn, bé đang bắt đầu hiểu một “trò đùa” rất nhỏ.

Đó là lý do bé cười lần đầu được xem là một mốc phát triển đáng yêu về nhận thức. Bé không chỉ phản ứng khi được chạm vào người, mà còn đang học về con người, những điều lặp lại, sự chờ đợi và cảm xúc. Một trò chơi quen thuộc trở nên buồn cười vì bé nhận ra điều thường xảy ra, rồi thích thú với một thay đổi nho nhỏ.

Bản thân tiếng cười cũng đòi hỏi sự phối hợp khá phức tạp. Bé phải điều chỉnh hơi thở, phát âm và vận động các cơ ở mặt, ngực. Đây là một “màn trình diễn” không hề đơn giản đối với em bé vẫn cần người lớn đỡ đầu và cổ.

Điều gì khiến bé 3 đến 4 tháng tuổi bật cười?

Không có một công thức duy nhất về cách làm bé cười. Có bé thích được vận động nhẹ, có bé lại thích nghe giọng nói ngộ nghĩnh hoặc nhìn những biểu cảm hài hước. Bạn hãy thử vài cách khác nhau và quan sát phản ứng của con. Nét mặt của bé thường cho bạn biết điều gì đang khiến bé thích thú.

Kích thích cơ thể nhẹ nhàng

Các trò chơi vận động nhẹ thường mang lại phản ứng rõ rệt ở độ tuổi này. Hãy giữ mọi động tác vui vẻ, nhẹ nhàng, không làm bé giật mình hoặc bị xóc mạnh.

Bạn có thể thử:

  • cù nhẹ quanh sườn, cổ hoặc đùi
  • cho bé nhún nhẹ trên đầu gối
  • bế bé lên rồi hạ xuống từ từ
  • thổi phù phù hoặc “chụt chụt” lên bụng bé
  • dùng các ngón tay bò chậm trên bụng bé và nói: “Mẹ bắt được con rồi nhé!”

Nhiều bé rất thích cảm giác rung rung khi người lớn thổi lên bụng, cộng với âm thanh vui tai tạo ra một trải nghiệm vừa lạ vừa buồn cười. Sau mỗi lần, bạn nên dừng lại một chút. Bé có thể bắt đầu chờ đợi lần tiếp theo.

Nếu cho bé nhún trên đầu gối, hãy luôn đỡ đầu và cổ, đồng thời chỉ nhún thật nhẹ. Một vài nhịp nhỏ là đủ. Dừng lại nếu bé quay mặt đi, gồng người, quấy khóc hoặc có vẻ quá sức chịu đựng.

Âm thanh khiến bé thích thú

Trẻ nhỏ thường thích những âm thanh hơi phóng đại, bất ngờ hoặc ngộ nghĩnh. Bạn không cần mua quá nhiều đồ chơi. Giọng nói của cha mẹ đã đủ để tạo ra một trò chơi vui.

Hãy thử:

  • tạo những âm thanh như “bộp!”, “bốp!” hoặc “chụt!”
  • bắt chước tiếng con vật
  • chuyển từ giọng trầm sang giọng cao một cách hài hước
  • giả vờ hắt hơi thật khoa trương
  • búng môi tạo tiếng chóc chóc
  • lặp lại âm thanh ngộ nghĩnh mà bé có vẻ chú ý

Bạn có thể tạo cùng một âm thanh vài lần rồi dừng lại. Khoảng dừng này rất hữu ích, vì bé có thời gian xử lý điều vừa nghe và chờ xem âm thanh đó có lặp lại không.

Trước khi cười, bé có thể mở to mắt hoặc chăm chú nhìn bạn. Khoảnh khắc nhận ra âm thanh quen thuộc cũng là một phần của niềm vui. Bé đang dần hiểu rằng “mình biết âm thanh này, chắc sắp có chuyện vui xảy ra”.

Trò chơi hài hước bằng hình ảnh

Ú òa có lẽ là trò đùa đầu đời quen thuộc nhất với trẻ nhỏ. Bạn che mặt hoặc nấp sau một chiếc khăn mỏng, cảm giác chờ đợi bắt đầu xuất hiện, rồi bạn lại bất ngờ ló mặt ra. Biến mất rồi xuất hiện trở lại, thật thú vị!

Khi được 3 hoặc 4 tháng, bé có thể chưa hiểu đầy đủ rằng bạn vẫn ở đó dù bị che khuất. Tuy vậy, bé đã bắt đầu thích nhịp điệu biến mất rồi xuất hiện. Hãy giữ khuôn mặt ở khoảng cách gần, dùng giọng ấm áp và khiến màn xuất hiện trở lại trở nên vui nhộn thay vì quá đột ngột.

Một số trò chơi hình ảnh khác gồm:

  • phồng má
  • nheo mắt hoặc làm mắt lé trong chốc lát, thật nhẹ nhàng
  • lè lưỡi
  • nhướng hoặc rung lông mày
  • đặt một chiếc khăn mỏng hoặc chiếc bát nhựa nhẹ lên đầu
  • quay đầu qua lại với nét mặt thật khoa trương

Đặt một món đồ lên đầu đôi khi khiến bé cười nghiêng ngả. Không ai biết chính xác vì sao, nhưng hình dáng khác lạ và hình ảnh bất ngờ ấy dường như rất hợp gu của trẻ.

Tạo cảm giác chờ đợi

Một trong những cách khuyến khích bé cười thú vị nhất là tạo ra cảm giác mong chờ.

Bạn có thể vừa nói “Mẹ sắp bắt được con rồi” vừa từ từ đưa các ngón tay về phía bụng bé. Dùng giọng vui vẻ và cho bé đủ thời gian nhìn thấy điều sắp diễn ra. Sau đó, cù nhẹ trong chốc lát rồi dừng lại.

Sau vài lần lặp lại, bé có thể mỉm cười ngay trước khi tay bạn chạm tới. Bé đã ghi nhớ trình tự. Lời nói, nét mặt và cách bạn đưa tay chậm rãi đều báo hiệu điều sắp xảy ra. Tiếng cười đôi khi xuất hiện trước cả lúc được cù.

Đó là một hình thức học hỏi xã hội rất đáng yêu. Bé đang quan sát hành động của bạn, đoán bước tiếp theo và thích thú với sự hồi hộp ngắn ngủi ấy.

Mỗi em bé có một kiểu cười khác nhau

Có bé vừa biết cười đã cười vang, cả người rung lên, tay vung vẩy và miệng mở rộng. Có bé lại chỉ cười khe khẽ, một tiếng ré nhỏ xíu mới lọt ra ngoài.

Cười không thành tiếng vẫn được tính là cười. Nếu bé cười rộng miệng, phấn khích, há miệng và tỏ ra vui vẻ dù âm thanh phát ra rất nhỏ, có thể bé đang cười rồi. Khả năng điều khiển giọng nói sẽ dần hoàn thiện theo thời gian.

Tính khí cũng ảnh hưởng đến cách bé thể hiện sự vui thích. Có bé gặp gì cũng cười. Có bé lại trầm tính, quan sát kỹ và cần nhiều thời gian hơn mới bộc lộ cảm xúc. Một em bé hay suy nghĩ không có nghĩa là bé buồn hay kém vui. Bé chỉ muốn quan sát tình huống trước khi tham gia.

Ngay cả anh chị em trong cùng một gia đình cũng có thể khác nhau. Con đầu đôi khi cười muộn hơn vì ít có người xung quanh liên tục làm trò chọc cười. Trong khi đó, em bé thứ hai có thể được cả nhà thay nhau pha trò ngay từ những ngày đầu.

Bạn không nên so sánh con với em bé của bạn bè, anh chị em họ hoặc những video trên mạng. Trẻ không phát triển theo cùng một thời gian biểu. Bé cười lần đầu có thể xảy ra trong một trò chơi được chuẩn bị cẩn thận, hoặc đơn giản là lúc bạn đang lấy chiếc bỉm sạch và vô tình phát ra một âm thanh kỳ lạ.

Cách khuyến khích bé cười mà không tạo áp lực

Cách kích thích bé cười tốt nhất là biến giờ chơi thành khoảng thời gian vui vẻ, không phải một bài kiểm tra để xem con đã đạt mốc hay chưa.

Một vài thói quen đơn giản có thể hữu ích:

  1. Chọn lúc bé thoải mái. Bé vừa ngủ đủ sẽ dễ tương tác hơn khi đang đói hoặc quá mệt.
  2. Đến gần bé. Trẻ thường phản ứng tốt khi khuôn mặt của cha mẹ cách bé khoảng 20 đến 30 cm.
  3. Tạo khoảng dừng. Để bé có cơ hội phản ứng, thay vì liên tục nói hoặc tạo âm thanh.
  4. Quan sát tín hiệu của bé. Nếu bé quay mặt đi, ngáp hoặc bắt đầu khó chịu, hãy tạm dừng.
  5. Lặp lại trò bé thích. Trẻ nhỏ thường yêu thích những trình tự quen thuộc, nhất là khi biết một điều bất ngờ sắp xảy ra.
  6. Thể hiện niềm vui của bạn. Nụ cười và tiếng cười của cha mẹ giúp bé hiểu đây là khoảnh khắc vui vẻ của cả hai.

Bạn không cần cù bé liên tục hay biểu diễn hàng giờ. Chỉ vài phút chơi đối mặt, nhẹ nhàng và gần gũi cũng đã đủ. Đôi khi, cách làm bé cười hiệu quả nhất lại là trò chuyện trong lúc thay bỉm, hát khi mặc quần áo hoặc làm mặt ngộ nghĩnh khi bé nhìn sang.

Bé không cười có sao không?

Nếu bé đã biết mỉm cười, nhìn vào mắt người khác, ê a và quan tâm đến mọi người xung quanh thì thường chưa có lý do để quá lo lắng. Khoảng thời gian bé cười lần đầu có thể kéo dài hơn 3 tháng, và một số bé đến 5 hoặc 6 tháng mới cười thành tiếng.

Một em bé vẫn tương tác tốt với mọi người có thể chỉ đang tiếp tục phát triển khả năng điều khiển hơi thở và giọng nói để tạo ra tiếng cười rõ ràng. Bé cũng có thể thuộc kiểu trầm lặng, thích quan sát và cần thời gian làm quen.

Bạn nên trao đổi với bác sĩ nhi trong lần khám tiếp theo nếu đến khoảng 3 tháng tuổi, bé chưa mỉm cười hoặc cười, đồng thời không nhìn vào mắt người khác. Chỉ thiếu một hành vi riêng lẻ chưa chắc đã là dấu hiệu bất thường, nhưng nhiều biểu hiện cùng xuất hiện thì nên được chuyên gia đánh giá. Cha mẹ là người hiểu con nhất, vì vậy hãy chia sẻ mọi điều khiến bạn thấy khác lạ hoặc lo lắng.

Đừng đánh giá sự phát triển của bé chỉ dựa trên một cột mốc. Trẻ thường phát triển theo từng giai đoạn bứt phá. Có tuần bé chỉ tập trung nhìn đôi tay, sang tuần sau đã bất ngờ biết cười, ê a và chăm chú nhìn theo đôi lông mày của mẹ.

Ý nghĩa tiếng cười của bé

Tiếng cười đầu tiên khiến tim cha mẹ rung lên đơn giản vì nó quá đáng yêu. Nhưng âm thanh ấy còn giúp mối gắn kết giữa cha mẹ và con ngày một bền chặt hơn.

Khi bé cười, bạn thường vô thức lặp lại điều vừa khiến bé thích thú. Bạn làm lại nét mặt đó, phát ra âm thanh tương tự hoặc chơi lại trò cũ. Bé dần nhận ra rằng phản ứng của mình có thể tác động đến bạn. Từ đó hình thành một vòng tương tác vui vẻ: bé cười, bạn đáp lại, rồi trò chơi tiếp tục.

Tiếng cười cũng giúp cơ thể cha mẹ và em bé giải phóng endorphin, một chất tạo cảm giác dễ chịu. Âm thanh ấy có thể làm một ngày căng thẳng trở nên nhẹ nhõm hơn, dù chỉ trong vài giây. Hai mẹ con hoặc cả gia đình cũng cảm thấy gần gũi với nhau hơn.

Theo thời gian, những lần chơi đùa như vậy còn hỗ trợ sự phát triển của não bộ. Bé được rèn luyện khả năng hiểu người khác, điều chỉnh cảm xúc, giao tiếp và dự đoán điều sắp xảy ra. Một lần thổi phù phù lên bụng không phải là bài học chính thức, nhưng vẫn là trải nghiệm giàu giá trị được gói ghém trong niềm vui.

Vì vậy, hãy cứ tiếp tục tạo những âm thanh ngộ nghĩnh, đội chiếc bát nhựa lên đầu và chơi ú òa lần thứ một trăm. Tiếng cười của bé có thể rất nhỏ lúc ban đầu, nhưng sự gắn kết phía sau âm thanh ấy đang lớn lên từng ngày. Đến khi bé cười to khi nào đó, bạn sẽ nhận ra ngay. Tiếng cười ấy sẽ làm bừng sáng cả căn phòng.


Nội dung này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không nên được sử dụng thay cho lời khuyên của bác sĩ, bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe khác của bạn. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc thắc mắc nào, bạn nên tham khảo ý kiến ​​chuyên gia chăm sóc sức khỏe.
Chúng tôi, với tư cách là nhà phát triển ứng dụng Erby, từ chối mọi trách nhiệm đối với bất kỳ quyết định nào bạn đưa ra dựa trên thông tin này, thông tin này chỉ được cung cấp cho mục đích thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên y tế cá nhân.

Erby — Theo dõi em bé cho trẻ sơ sinh & mẹ cho con bú

Theo dõi cho bú, hút sữa, giấc ngủ, tã và các mốc phát triển.
Erby

Erby — ứng dụng di động

Theo dõi cho bú, hút sữa, giấc ngủ, tã và các mốc phát triển.