Hoạt động và trò chơi cho bé 9 tuần (2 tháng): Hướng dẫn tummy time, bắt chước, dõi mắt và kích thích giác quan

Ở tuần thứ 9, bé có vẻ đã sẵn sàng chơi nhiều hơn, nhưng chỉ vài phút thôi cũng có thể khiến bé mệt. Điều này hoàn toàn bình thường. Những hoạt động cho bé 2 tháng phù hợp nhất thường đơn giản, có thể lặp lại và dễ xen kẽ giữa các cữ bú, giấc ngủ. Lúc này, gương mặt, giọng nói và những cái chạm nhẹ của bạn hấp dẫn bé hơn nhiều món đồ chơi đắt tiền.

Hãy xem các gợi ý dưới đây như lời mời gọi bé tương tác, không phải những “bài học” bắt buộc. Chọn lúc bé tỉnh táo, dễ chịu và vừa bú xong một khoảng thời gian. Nếu bé quay mặt đi hoặc bắt đầu quấy, hãy dừng lại. Sau đó, hai mẹ con vẫn còn rất nhiều dịp để thử lại.

Các trò chơi và hoạt động với bé 9 tuần

Tummy time có hỗ trợ

Tummy time giúp bé tập ngẩng và xoay đầu, đồng thời tăng cường cơ cổ, vai, lưng và tay. Đây cũng là một trong những bài tập phát triển cho bé 9 tuần hữu ích nhất, đặc biệt khi bạn muốn tìm hiểu làm thế nào để tập tummy time cho bé một cách nhẹ nhàng.

Một số bé không thích nằm sấp hoàn toàn trên sàn trong những lần đầu. Một chiếc khăn nhỏ cuộn lại có thể giúp tư thế này dễ chịu hơn.

Cách hỗ trợ tummy time bằng khăn

1. Chọn một khoảng sàn phẳng, chắc chắn và không có vật cản. Trải thảm chơi hoặc chăn mỏng lên sàn.
2. Cuộn một chiếc khăn nhỏ thành ống chắc vừa phải.
3. Đặt bé nằm sấp, sau đó nhẹ nhàng đặt khăn dưới phần ngực trên và hai bên nách của bé.
4. Đảm bảo khăn không nằm dưới cổ hoặc mặt. Mũi và miệng của bé phải luôn hoàn toàn thông thoáng.
5. Tư thế được nâng nhẹ giúp bé dễ ngẩng đầu hơn, đồng thời hai tay có thể tự do cử động và với tới.
6. Nằm xuống trước mặt bé. Mỉm cười, trò chuyện và nhìn vào mắt bé.
7. Ban đầu chỉ nên thực hiện trong thời gian ngắn, khoảng 2 đến 5 phút.

Bạn có thể hướng đến 3 đến 5 lần tummy time mỗi ngày, tổng cộng khoảng 15 đến 20 phút. Thời lượng tummy time cho bé có thể bao gồm cả lúc bé nằm sấp trên ngực bạn, với điều kiện bạn hoàn toàn tỉnh táo và luôn quan sát sát sao.

Đặt một món đồ chơi có màu nổi bật, gương mặt của bạn hoặc chiếc xúc xắc quen thuộc ngay trước mặt bé. Nếu muốn khuyến khích bé xoay đầu, hãy di chuyển món đồ rất chậm sang một bên. Không dùng tay ép đầu bé vào tư thế nào đó. Mục tiêu là để bé luyện tập từ từ, không phải thực hiện thật hoàn hảo.

Một vài mẹo tummy time cho bé có thể giúp buổi tập dễ dàng hơn:

• Thử tummy time sau khi bé vừa ngủ dậy, thay vì lúc bé đã mệt.
• Không tập ngay sau một cữ bú đầy.
• Dùng giọng nói để hoạt động trở nên gần gũi và có tương tác.
• Nếu bé khó chịu, hãy dừng lại để ôm và vỗ về bé.
• Tuyệt đối không để bé nằm sấp một mình.

Tummy time chỉ nên diễn ra khi bé đang thức và có người lớn giám sát. Khi ngủ, luôn đặt bé nằm ngửa trong không gian ngủ thoáng, an toàn.

Chơi mặt đối mặt và bắt chước

Bé đang dần chú ý hơn đến các gương mặt xung quanh. Vì vậy, chơi mặt đối mặt với em bé là một hoạt động miễn phí, thân thiện và thường khiến cả hai mẹ con cùng vui.

Thử trò chơi bắt chước đơn giản

1. Bế bé chắc chắn trong tay hoặc đặt bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn.
2. Đưa mặt bạn cách mặt bé khoảng 25 đến 30 cm, gần bằng khoảng cách giữa mặt mẹ và bé khi bú.
3. Tạo một biểu cảm hơi cường điệu, chẳng hạn như cười thật tươi, há miệng hoặc nhẹ nhàng thè lưỡi.
4. Giữ biểu cảm đó trong vài giây.
5. Dừng lại, chờ yên lặng và quan sát bé.
6. Nếu bé có vẻ thích thú hoặc cử động, bạn có thể lặp lại biểu cảm đó.

Bé có thể há miệng, cử động lưỡi, mở to mắt hoặc thử mỉm cười. Bé không nhất thiết bắt chước bạn trong mọi lần, và điều đó hoàn toàn ổn. Khoảng dừng cũng quan trọng như chính biểu cảm của bạn, vì nó cho bé thời gian phản hồi.

Đây là hình thức đầu tiên của việc thay phiên tương tác, giống nhịp qua lại sau này trong một cuộc trò chuyện. Hiện tại, “câu trả lời” của bé có thể chỉ là nụ cười, một cái vặn mình hoặc tiếng ê a nhỏ.

Bạn cũng có thể thay đổi giọng nói. Hãy nói: “Chào con, mẹ nhìn thấy con rồi”, sau đó chờ một chút. Nếu bé phát ra tiếng, hãy đáp lại như thể bé vừa nói điều gì đó rất có ý nghĩa. Với bé, đúng là như vậy.

Trò chơi dõi theo bằng mắt

Khoảng 9 tuần tuổi, nhiều bé đã thích dõi theo một vật chuyển động chậm bằng mắt. Những trò chơi này giúp kích thích thị giác cho bé 2 tháng, đồng thời cho bạn cơ hội quan sát cách bé phản ứng với chuyển động.

Hoạt động dõi theo nhẹ nhàng

1. Đặt bé nằm ngửa hoặc bế bé tựa thẳng vào ngực bạn.
2. Cầm một món đồ chơi sáng màu hoặc xúc xắc cách mặt bé khoảng 30 cm.
3. Chờ đến khi bé chú ý đến món đồ.
4. Di chuyển vật thật chậm từ trái sang phải.
5. Đưa vật trở lại chính giữa, rồi từ từ di chuyển lên xuống.
6. Giữ chuyển động đều, chậm và có kiểm soát.
7. Cho bé nghỉ bất cứ khi nào bé mất hứng thú.

Đồ chơi màu đỏ hoặc vàng có thể dễ nhìn hơn với bé nhỏ vì những màu tương phản thường nổi bật. Một chiếc xúc xắc đơn giản là đủ, nhưng bạn không cần lắc liên tục. Trọng tâm của trò chơi là để bé dõi theo bằng mắt.

Hãy quan sát xem mắt bé có di chuyển tương đối mượt khi theo món đồ chơi không. Bé có thể nhìn chệch hướng hoặc tạm thời mất dấu món đồ, điều này khá thường gặp ở độ tuổi này. Bạn nên di chuyển chậm hơn mức mình nghĩ là cần thiết. Chuyển động nhanh sẽ khó theo dõi và dễ khiến bé bị quá tải.

Đây là những trò chơi cho bé 9 tuần, đồng thời cũng phù hợp với nhiều hoạt động dành cho bé khoảng 3 tháng tuổi. Luôn giữ đồ chơi ngoài tầm với, nhất là những món có quai, dây đeo hoặc bộ phận nhỏ có thể tháo rời.

Trò chuyện và hát cùng bé trong ngày

Bạn không cần chuẩn bị danh sách nhạc riêng hay mua thẻ học ngôn ngữ. Giọng nói quen thuộc của bạn là đủ. Trò chuyện trong những lúc chăm sóc hằng ngày giúp bé làm quen với âm thanh, nhịp điệu và các biểu cảm trên gương mặt.

Biến những lúc chăm sóc thường ngày thành trò chơi ngôn ngữ

Hãy kể cho bé nghe bạn đang làm gì:

• “Bây giờ mẹ thay tã cho con nhé.”
• “Nước ấm đây rồi.”
• “Mẹ mặc bộ đồ ngủ sạch cho con nào.”
• “Mấy ngón chân con đang ngọ nguậy kìa.”
• “Mình cùng nhìn ra cửa sổ nhé.”

Nói chuyện tự nhiên và thỉnh thoảng ngừng lại một chút. Bé có thể đáp lại bằng tiếng ê a, một cú đạp chân hoặc thay đổi nét mặt. Hãy trả lời bé. Cách tương tác qua lại này giúp bé làm quen với nhịp giao tiếp từ rất lâu trước khi biết nói.

Hát cũng là một lựa chọn tuyệt vời vì các bài hát thường có sự lặp lại và nhịp điệu dễ đoán. Bạn có thể hát một bài đồng dao, tự nghĩ một câu hát về giờ tắm hoặc lặp lại một giai điệu ngắn khi mặc tất cho bé. Không cần phải hát hay. Bé nhận ra giọng của bạn, chứ không chấm điểm cao độ.

Hát một câu rồi dừng lại, cho bé thời gian phát ra âm thanh. Những trao đổi đầu đời này giúp bé dần nhận biết rằng giao tiếp bao gồm lắng nghe, chờ đợi và đáp lời.

Trò chuyện và hát là những hoạt động cho bé 2 tháng rất dễ đưa vào lịch sinh hoạt. Không cần dụng cụ, cũng chẳng phải chuẩn bị gì cầu kỳ.

Đạp xe chân nhẹ nhàng

Động tác đạp xe chân là một trò chơi vận động nhẹ dành cho những bé thích được người lớn chạm và di chuyển tay chân. Chuyển động đạp xe chậm có thể hỗ trợ khí trong bụng di chuyển, đồng thời giúp chân và cơ bụng được vận động nhẹ.

Cách đạp xe chân cho bé

1. Đặt bé nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn và an toàn.
2. Mỗi tay giữ nhẹ một cẳng chân của bé.
3. Từ từ di chuyển hai chân theo kiểu đạp xe luân phiên.
4. Giữ vòng chuyển động nhỏ và nhẹ.
5. Thực hiện trong 30 giây đến 1 phút, sau đó dừng lại cho bé nghỉ.
6. Mỉm cười và trò chuyện với bé trong lúc vận động.

Có bé thích ngay từ lần đầu, nhưng cũng có bé chỉ chịu vài nhịp. Không bao giờ cố duỗi thẳng chân, ép đầu gối về phía ngực hoặc tiếp tục khi bé có vẻ khó chịu.

Bạn có thể dừng lại trong chốc lát với hai đầu gối của bé hơi co, rồi nhẹ nhàng thả ra. Hãy ngừng ngay nếu bé khóc, gồng cứng người hoặc có vẻ đau. Đạp xe chân không phải là phương pháp điều trị các vấn đề tiêu hóa kéo dài. Nếu bé thường xuyên khó chịu, nôn trớ nhiều, bụng chướng, bú kém hoặc gặp khó khăn khi bú, hãy đưa bé đi khám bác sĩ nhi khoa.

Chơi với gương

Các gương mặt luôn có sức hút đặc biệt với trẻ nhỏ. Một chiếc gương an toàn cho bé giúp bé 9 tuần tuổi có thêm một gương mặt để quan sát, dù lúc này bé chưa hiểu hình ảnh phản chiếu đó chính là mình.

Biến giờ soi gương thành lúc tương tác

1. Chọn loại gương dành cho trẻ nhỏ được gắn chắc chắn hoặc cầm một chiếc gương không vỡ thật vững.
2. Bế bé trước gương, luôn đỡ đầu và thân người của bé.
3. Chỉ vào hình ảnh phản chiếu và nói: “Em bé nào đây nhỉ?”
4. Gọi tên những gì bé có thể nhìn thấy: “Đây là đôi mắt của con”, hoặc “Mẹ thấy con đang cười này.”
5. Di chuyển gương mặt của bạn ra vào vùng phản chiếu.
6. Để bé tự nhìn, đạp chân và phát ra âm thanh.

Bạn có thể cho bé chơi với gương khi nằm trên thảm hoặc lúc được bế thẳng. Đặt gương tránh xa mép bàn, mép giường, đồ nội thất và những vật bé có thể kéo đổ. Không dùng gương kính dễ vỡ.

Có thể bé sẽ chăm chú nhìn hình ảnh của bạn hơn là hình ảnh của chính mình. Điều đó không sao cả. Bé đang học về gương mặt, chuyển động và mối liên hệ giữa giọng nói với một người cụ thể.

Khám phá các giác quan

Bé nhỏ học hỏi không chỉ bằng mắt và tai mà còn thông qua xúc giác. Những hoạt động kích thích giác quan cho bé có thể diễn ra trong lúc ôm ấp yên tĩnh, sau khi bé ngủ dậy hoặc khi bé nằm trên thảm chơi.

Cho bé làm quen từng chất liệu

Bạn có thể chuẩn bị một vài đồ vật lớn, sạch và an toàn:

• Một chiếc khăn xô mềm
• Sách vải phát ra tiếng sột soạt hoặc miếng vải có phần tạo âm thanh được may chắc chắn
• Vòng gỗ trơn dành riêng cho trẻ nhỏ
• Một chiếc thìa kim loại mát, chỉ sử dụng khi có người lớn quan sát sát sao

Cho bé chạm từng món một. Đặt vật vào lòng bàn tay hoặc lên mu bàn tay, rồi để bé tự cảm nhận. Bạn có thể nhẹ nhàng đưa khăn xô qua bàn chân hoặc cẳng tay bé và nói: “Mềm quá nhỉ.” Với miếng vải sột soạt, hãy nói: “Con nghe thấy tiếng gì không?”

Nếu dùng vòng gỗ, kiểm tra kỹ xem có dằm, lớp sơn bong hoặc bộ phận lỏng nào không. Thìa kim loại phải sạch, nguyên vẹn và do bạn cầm. Không để thìa trong miệng bé hoặc để bé tự vung thìa. Kim loại có thể tạo cảm giác mát, nhưng cũng cứng và nặng đối với trẻ nhỏ.

Lời nói của bạn làm trải nghiệm trở nên phong phú hơn. Hãy dùng những từ như “trơn”, “mềm”, “mát” hoặc “sột soạt”, dù bé chưa hiểu nghĩa cụ thể. Bé đang lắng nghe âm thanh và dần gắn giọng nói của bạn với những cảm giác mình trải qua.

Tránh các đồ vật có nút, hạt, ruy băng, pin, nam châm hoặc bộ phận có thể tháo rời. Bất cứ món đồ nào có thể lọt qua lõi cuộn giấy vệ sinh đều quá nhỏ để đưa cho bé.

Đưa việc chơi với bé vào đời sống hằng ngày

Những hoạt động tốt nhất không cần chiếm cả buổi chiều. Một phút nhìn vào mắt nhau trong lúc thay tã cũng được tính. Hát cho bé nghe khi bạn gấp quần áo cũng được. Nằm trên sàn cạnh bé, để bé ê a nhìn gương mặt bạn, cũng là thời gian vui chơi có ý nghĩa.

Bạn có thể thay đổi hoạt động theo tâm trạng của bé:

• Bé tỉnh táo và vui vẻ: thử cho bé dõi theo đồ vật, chơi với gương hoặc trò bắt chước.
• Bé vừa ngủ dậy: tập tummy time.
• Bé bồn chồn vì đầy hơi: thử động tác đạp xe chân nhẹ nhàng.
• Bé yên tĩnh và muốn được ôm: trò chuyện, hát hoặc cho bé chạm một chất liệu.
• Bé buồn ngủ hoặc bị kích thích quá mức: dừng lại và ôm bé.

Lưu ý an toàn trong mọi hoạt động

Luôn ở trong tầm tay của bé khi chơi, đặc biệt trong lúc tummy time, khám phá chất liệu và chơi với gương. Tuyệt đối không để bé một mình trên bề mặt cao, chẳng hạn như giường, ghế sofa, bàn thay tã hoặc giường của người lớn. Bé có thể bất ngờ lăn hoặc trườn dù trước đó chưa từng lăn.

Cất các vật nhỏ, dây, bao bì nhựa và những mảnh vải rời khỏi khu vực chơi. Thường xuyên kiểm tra đồ chơi để phát hiện vết nứt, đường rách hoặc bộ phận bị lỏng. Bất cứ thứ gì bé chạm vào hoặc đưa lên miệng đều cần có người lớn quan sát.

Quan trọng nhất là hãy để ý tín hiệu của bé. Dừng hoạt động nếu bé quay mặt đi, ưỡn lưng, ngáp liên tục, quấy khóc, gồng cứng người hoặc tỏ ra căng thẳng. Tạm dừng không có nghĩa là bạn làm sai. Đó là cách bé cho bạn biết mình cần nghỉ.

Ở tuần thứ 9, chơi với bé không phải là tìm mọi cách để bé luôn bận rộn. Đó là cùng nhau chia sẻ những khoảnh khắc nhỏ trong ngày. Gương mặt, giọng nói và sự hiện diện dịu dàng của bạn vẫn là những “trò chơi” quen thuộc nhất đối với bé.