Cách bế trẻ sơ sinh an toàn: 4 tư thế, cách nhấc đặt đúng và mẹo cho bố mẹ

Em bé đã đến với gia đình, và bỗng dưng đôi tay, đôi chân tí hon ấy trông thật bé nhỏ trong lòng tay bạn. Sợ bế không đúng cách ư? Bạn không cô đơn đâu. Bất cứ bố mẹ nào cũng có “lần đầu” - lần đầu bế, lần đầu ôm ấp còn lóng ngóng. Tin vui là bế trẻ sơ sinh an toàn và dễ chịu là kỹ năng bạn sẽ quen rất nhanh chỉ với vài gợi ý đơn giản và chút luyện tập.

Cách bế trẻ sơ sinh an toàn

Khi hỏi “cách bế em bé” là hỏi một kế hoạch bình tĩnh, thực tế và đáng tin. Bài viết này giải thích vì sao phải đỡ đầu cho bé, sau đó hướng dẫn 4 tư thế bế em bé vững vàng kèm từng bước cụ thể. Bạn cũng sẽ có mẹo nâng và đặt xuống an toàn, cách bế khi bé bị đầy hơi, và vì sao da kề da với trẻ sơ sinh lại tuyệt vời. Các ông bố, đây cũng là “giờ vàng” của mình nhé.

Vì sao cần đỡ đầu và cổ

Đầu trẻ sơ sinh nặng so với cơ thể, cơ cổ chưa đủ khỏe để giữ đầu thẳng. Vài tháng đầu, bạn chính là “cơ cổ” của con. Không có bí quyết gì phức tạp - chỉ cần bàn tay hoặc cẳng tay đỡ chắc để đầu không gục ra sau hay nghiêng lệch.

• Hãy nghĩ “đỡ đầu cho bé” mỗi lần bạn nhấc, bế, hoặc chuyển em bé cho người khác.
• Nếu chưa chắc nên đỡ ra sao, đặt một tay sau cổ và lưng trên, tay còn lại hoặc cẳng tay kia đỡ mông và đùi. Đây là cách giữ đầu trẻ sơ sinh an toàn nhất.
• Khi bé khoảng 3 đến 4 tháng, khả năng giữ đầu thường tốt hơn, nhưng trước đó sự nâng đỡ của bạn là bắt buộc.

Các tư thế bế em bé, từng bước một

Không có một “cách bế em bé” duy nhất đúng. Mỗi tư thế hợp với một tình huống - cho bú, vỗ ợ hơi, ru ngủ, đi lại trong nhà lúc 2 giờ sáng. Hãy thử và chọn tư thế bế em bé phù hợp với bạn và con.

1) Bế ôm trong khuỷu tay (Cradle hold)

Phù hợp cho: ôm ấp hằng ngày, cho bú giai đoạn sớm, “khoe” bé với ông bà họ hàng.

Cách thực hiện:

1. Ngồi hoặc đứng thoải mái. Thả lỏng vai.
2. Đặt bé nằm nghiêng, quay mặt vào bạn, đầu tựa vào hõm khuỷu tay. Phần cong mềm này rất ổn để đỡ đầu và cổ.
3. Trượt cẳng tay dọc theo lưng bé.
4. Tay còn lại đỡ mông và đùi.
5. Giữ mũi bé ngang tầm ngực bạn để bé thở thoải mái và cằm không bị gập sát.

Mẹo:

• Mỏi tay thì kê một chiếc gối lên đùi.
• Đổi bên thường xuyên để bé lần lượt nhìn trái và phải.

2) Bế em bé trên vai (Shoulder hold)

Phù hợp cho: bế thẳng người, vỗ ợ hơi sau bú, xoa dịu em bé hiếu động thích quan sát xung quanh.

Cách thực hiện:

1. Nhấc bé để ngực bé tựa vào ngực và vai trên của bạn, đầu gần xương đòn.
2. Một tay đặt cao ở lưng và cổ, các ngón tay ôm nền sọ để đỡ đầu vững.
3. Tay kia đỡ mông.
4. Giữ mặt bé quay sang một bên để mũi và miệng thông thoáng.

Đây là câu trả lời kinh điển cho “bế trẻ sơ sinh thẳng người như thế nào”. Đồng thời là cách bế em bé để vỗ ợ hơi rất đơn giản: giữ tư thế này, vỗ nhẹ hoặc xoa tròn nhỏ trên lưng và chờ tiếng ợ xinh xíu.

3) Bế úp trẻ sơ sinh, còn gọi là bế đầy hơi (Face-down hold, colic hold)

Phù hợp cho: bụng ứ hơi, khó chịu nhẹ, em bé thích có lực tì dịu trên bụng. Nhiều nơi gọi là “hổ nằm trên cành”.

Cách thực hiện:

1. Ngồi hoặc đứng, đưa cẳng tay ra trước, lòng bàn tay hướng lên.
2. Đặt bé úp mặt dọc theo cẳng tay, ngực tì lên tay bạn, đầu tựa vào khuỷu tay hoặc hơi vượt qua cổ tay, quay mặt sang bên.
3. Bàn tay đó đỡ ngực và hàm, không đè vào cổ họng.
4. Tay còn lại đỡ mông và chân.
5. Giữ bé hơi chúc đầu cao hơn bụng một chút.

Tư thế này giúp “xì hơi” dễ hơn - lực tì nhẹ vùng bụng thường mang lại dễ chịu. Nếu bạn tìm “bế úp trẻ sơ sinh để trị đầy hơi”, thì chính là tư thế này. Không hợp với bé khi bế trên vai, bạn cũng có thể dùng cách này để vỗ ợ hơi.

Kiểm tra an toàn:

• Đảm bảo mũi và miệng thông thoáng.
• Di chuyển êm và chậm để tránh làm bé giật mình.

4) Bế kiểu nách trẻ sơ sinh (Football hold)

Phù hợp cho: mẹ sinh mổ muốn tránh tì lên bụng, gia đình sinh đôi, hoặc bố mẹ thích bế bé ở bên hông. Ở Việt Nam nhiều người gọi là bế bóng bầu dục - bản chất giống nhau.

Cách thực hiện:

1. Ngồi có tựa lưng tốt. Có thể kê một chiếc gối ở bên hông.
2. Đặt bé dọc theo cẳng tay cùng phía, chân hướng ra sau, lưng áp vào cẳng tay.
3. Đầu bé tựa vào bàn tay hoặc cổ tay, được đỡ từ nền sọ và cổ.
4. Cẳng tay đỡ dọc lưng, cánh tay trên giữ bé áp sát vào bên hông bạn.
5. Giữ mặt bé thoáng, nếu cho bú, đưa bé tới ngực thay vì bạn cúi người xuống.

Tư thế này giảm áp lực lên vùng mổ, rất dễ chịu trong những ngày đầu sau sinh.

Cách nhấc lên và đặt xuống an toàn

Một lần nhấc bình tĩnh, một lần đặt xuống chắc chắn sẽ tạo khác biệt. Trình tự sau phù hợp cả khi bạn mới học cách bế trẻ sơ sinh lẫn khi đã quen nhưng muốn vững tay hơn.

Nhấc bé từ mặt phẳng hoặc nôi

1. Rửa tay hoặc sát khuẩn tay.
2. Luồn một tay dưới đầu và lưng trên, xòe ngón tay để đỡ cổ và đầu chắc chắn.
3. Tay kia luồn dưới mông và đùi.
4. Nâng cả hai tay cùng lúc, đưa bé áp sát ngực bạn ngay để ổn định và ấm áp.
5. Khi bé đã tựa vững vào bạn, điều chỉnh về tư thế bế mong muốn - bế ôm trong khuỷu tay, bế em bé trên vai hoặc bế kiểu nách trẻ sơ sinh.

Đặt bé xuống

1. Đưa bé lại gần bề mặt, luôn giữ đầu được đỡ.
2. Hạ thân người xuống trước, rồi nhẹ nhàng đặt đầu lên nệm hoặc bàn thay tã.
3. Rút tay đỡ đầu sau cùng, trượt ra chậm rãi để đầu không gục ngửa.

Nếu thấy tay còn run, hãy ngồi xuống rồi mới bế, không sao cả. Ngồi sẽ giúp bạn học bế em bé đúng cách an toàn cho tới khi cơ tay và tự tin theo kịp.

Mẹo tăng tự tin và thoải mái

• Luôn đỡ đầu và cổ - coi đó là nguyên tắc không thỏa hiệp. Khi chuyển cho người khác bế, hãy chỉ họ cách giữ đầu trẻ sơ sinh trước.
• Tự tin lên. Em bé cảm nhận được sự căng thẳng. Thở ra chậm trước khi nhấc bé và di chuyển từ tốn.
• Lợi ích của da kề da với trẻ sơ sinh: bế bé chỉ mặc tã áp vào ngực trần của bạn giúp ổn định thân nhiệt, nhịp thở, hỗ trợ tiết sữa và giảm hormone căng thẳng ở cả hai. Bộ Y tế và UNICEF Việt Nam đều khuyến nghị thực hiện thường xuyên.
• Giữ đường thở thoáng: bạn cần nhìn thấy mũi, miệng bé và cằm không gập vào ngực.
• Để ý hông và tay chân bé: để chân buông tự nhiên, không ép thẳng cứng.
• Đổi bên và đổi tư thế trong ngày để bé quan sát đa hướng, cổ linh hoạt.
• Khi di chuyển, nhìn đường và tránh làm nhiều việc cùng lúc. Một việc một thôi là đủ trong những tuần đầu.

Cách bế khi bé bị đầy hơi

Hai lựa chọn dễ làm:

• Bế em bé trên vai: bế thẳng người, đỡ đầu vững, vỗ nhẹ hoặc xoa tròn lưng.
• Bế úp trẻ sơ sinh: dọc theo cẳng tay với lực tì bụng nhẹ, xoa tròn nhỏ trên lưng.

Có bé ợ rất nhanh, có bé mất 1 đến 2 phút. Nếu không ợ mà bé vẫn thoải mái, cứ tiếp tục sinh hoạt, không cần “đuổi theo” tiếng ợ mãi.

Bế bé thẳng người có an toàn không?

Hoàn toàn an toàn nếu bạn đỡ đầu cổ và giữ đường thở thông thoáng. Bế trên vai và bế ôm cao trong khuỷu tay đều ổn. Nếu bé còn lim dim hoặc người mềm, kéo bé sát ngực hơn và giữ một tay cao để đỡ đầu chắc.

Các ông bố và người bạn đời, mời vào cuộc

Đừng chờ ai “mời”. Em bé đã quen giọng bạn rồi, giờ sẽ học nhịp tim của bạn nữa. Tất cả kỹ thuật trên áp dụng y như nhau. Thử da kề da sau cữ bú hoặc khi mẹ nghỉ - gắn kết rất thật, hiệu quả xoa dịu thường thấy rõ. Nhiều ông bố thích bế em bé trên vai để ru con. “Cách bế trẻ sơ sinh tốt nhất” là cách an toàn và khiến bạn đủ thư thái để tận hưởng khoảnh khắc.

Trấn an nhanh trước những lo lắng thường gặp

• “Mình sợ đầu bé gục.” Bạn đang làm tốt. Luôn để một tay hoặc cẳng tay dưới cổ và lưng trên, nhấc lên mượt mà, ôm bé áp vào ngực ngay.
• “Có một cách bế em bé chuẩn nhất không?” Không có một cách duy nhất. Dùng bế ôm trong khuỷu tay để ôm ấp ấm áp, bế trên vai cho thời gian thẳng người và vỗ ợ, bế úp khi bụng đầy hơi, và bế kiểu nách để đỡ bên hông hoặc khi mẹ mới sinh mổ.
• “Phải đỡ đầu đến khi nào?” Đa số bé giữ đầu tốt hơn vào khoảng 3 đến 4 tháng, nhưng vẫn tiếp tục đỡ đến khi bé có thể giữ đầu thẳng ổn định khi bế thẳng.

Bạn sẽ không mãi “mới toanh”. Chỉ một hai tuần nữa, đôi tay bạn sẽ tự nhiên như phản xạ. Từ giờ đến lúc đó, cứ chậm rãi, luôn đỡ cái đầu xinh nặng nề ấy, và chọn tư thế hợp với cả hai. Đó chính là cách bế em bé đúng cách, an toàn, trong đời thực - bằng sự chăm chút, bình tĩnh và thật nhiều ôm ấp.