Khi nào cho bé sơ sinh ra ngoài? Hướng dẫn thời điểm, thời tiết, trang phục và checklist cho buổi đi dạo sau sinh

Bạn đã vượt qua cuộc vượt cạn, sống sót qua những ngày đầu “mơ mơ màng màng” ở nhà, và bây giờ là lúc nhìn chiếc xe đẩy sơ sinh rồi tự hỏi: “Cho bé sơ sinh ra ngoài khi nào thì được nhỉ?” hay “Đi dạo sau sinh bao lâu là ổn cho bé?”

Không có cột mốc nào bắt buộc phải đánh dấu trên lịch cả. Điều quan trọng là sức khỏe của bé, thời tiết bên ngoài và cảm giác của chính bạn. Bài viết này sẽ giúp bạn biết khi nào cho bé sơ sinh đi dạo, nên đi dạo với trẻ sơ sinh bao lâu, mặc gì cho bé, và cần chuẩn bị gì để buổi đi dạo với bé đầu tiên nhẹ nhàng, không bị căng thẳng.

Khi nào có thể cho trẻ sơ sinh ra ngoài?

Không có quy định cứng nào về thời điểm cho bé sơ sinh ra ngoài. Nhiều bác sĩ nhi khoa và nữ hộ sinh ở Việt Nam đều cho rằng có thể cho bé đi dạo nhẹ nhàng sau vài ngày xuất viện, miễn là:

• Bé khỏe mạnh, bú tốt
• Mẹ đủ sức, không quá mệt
• Thời tiết dễ chịu, không quá nóng, không quá lạnh, không mưa to gió lớn

Trời nóng và trời lạnh nên làm sao?

Thời tiết quyết định khá nhiều chuyện khi nào cho bé sơ sinh đi dạo:

• Thời tiết mát, ấm nhẹ (khoảng 24 - 30 °C)
  Thường có thể cho bé đi dạo với bé sơ sinh sớm, chỉ sau vài ngày về nhà. Nhiều mẹ Việt nếu sinh thường, hồi phục tốt, đã dám bế bé xuống sân chung cư hay trước cửa nhà từ ngày thứ 3 – 4.

• Hơi se lạnh (khoảng 18 - 24 °C)
  Vẫn phù hợp để đi dạo với trẻ sơ sinh, chỉ cần mặc lớp áo phù hợp, đội mũ và tránh gió lùa trực tiếp.

• Trời lạnh hơn (dưới 18 °C)
  Ở miền Bắc mùa đông, vẫn có thể cho bé ra ngoài nhưng nên cẩn thận hơn. Mặc ấm, che chắn gió, và hạn chế ra ngoài quá lâu khi nhiệt độ xuống khoảng 10 °C trở xuống. Nếu ra ngoài bạn thấy gió tạt buốt mặt thì với bé sơ sinh sẽ là hơi “quá sức”.

• Trời nắng nóng, oi bức (trên 35 °C, nắng gắt)
  Nên hạn chế cho bé ra ngoài và tránh khung giờ nắng đỉnh điểm. Trẻ sơ sinh rất dễ bị nóng, mất nước. Nếu bạn băn khoăn “đi dạo sau sinh mùa hè, trời nóng có nên cho bé ra ngoài không?”, thì câu trả lời là: chỉ nên cho bé ra ngoài rất ngắn, vào lúc trời dịu, luôn ở trong bóng râm.

Nếu bé sinh non, nhẹ cân, hoặc có bệnh lý kèm theo, nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi, nữ hộ sinh hoặc bác sĩ tại bệnh viện nơi bé đang theo dõi trước khi cho bé đi dạo lâu hơn.

Tại sao nên đi dạo với bé sơ sinh?

Khi bạn còn đang mặc đồ bộ cả ngày, chưa kịp gội đầu, việc đưa bé ra ngoài nghe có vẻ phiền phức hơn là “thư giãn”. Nhưng đi dạo với bé sơ sinh thực sự có nhiều lợi ích cho cả bé lẫn mẹ.

Đối với bé

• Không khí, âm thanh, ánh sáng dịu nhẹ
  Những âm thanh mới, ánh sáng thay đổi, chuyển động khi xe đẩy di chuyển giúp não bộ bé làm quen với thế giới. Chỉ cần con đường yên tĩnh gần nhà là đủ, không cần đưa bé đến chỗ đông đúc.

• Thiết lập nhịp sinh học ngủ - thức
  Ánh sáng tự nhiên ban ngày giúp cơ thể bé điều chỉnh nhịp sinh học. Đi dạo với bé vào ban ngày, nhất là buổi sáng, sẽ dần dần giúp bé phân biệt được ngày - đêm rõ hơn, từ đó hỗ trợ giấc ngủ về lâu dài.

• Vitamin D cho trẻ sơ sinh
  Ở Việt Nam, Bộ Y tế khuyến cáo bổ sung vitamin D cho trẻ sơ sinh, đặc biệt với bé bú mẹ hoàn toàn. Dù bé cần được bổ sung bằng đường uống, việc cho bé tiếp xúc với ánh sáng ban ngày dịu nhẹ (tránh nắng gắt trực tiếp) cũng tốt cho đồng hồ sinh học và tâm trạng của bé.

Đối với mẹ

• Tốt cho tinh thần
  Cảm giác bị “mắc kẹt trong bốn bức tường” rất dễ khiến mẹ mới sinh bị stress. Một vòng đi dạo sau sinh quanh nhà, công viên, hay đơn giản là bước ra ngoài hít thở không khí cũng giúp đầu óc nhẹ hơn. Nhiều nghiên cứu tại Việt Nam và khu vực đều ghi nhận vận động nhẹ ngoài trời có liên quan tới tâm trạng tích cực và giảm lo âu sau sinh.

• Vận động nhẹ sau sinh
  Đi bộ chậm là hình thức luyện tập an toàn, hỗ trợ tuần hoàn, tiêu bớt khí ứ, giảm nhức mỏi, đặc biệt khi bạn nằm nhiều sau sinh. Không cần đi nhanh, chỉ một vòng quanh khu nhà cũng đã là “mẹ mới sinh đi dạo” đúng nghĩa.

• Đổi không khí
  Có khi chỉ cần ngồi ở ghế đá công viên, nhâm nhi ly trà hay cà phê, nhìn bé ngủ ngon trong xe đẩy cũng đủ khiến bạn thấy cả ngày bớt nặng nề.

Đi dạo với trẻ sơ sinh bao lâu là vừa?

Nhiều bố mẹ lo lắng không biết đi dạo với bé sơ sinh bao lâu thì an toàn.

Bạn có thể áp dụng cách này:

• Lần đầu chỉ 15 - 20 phút
• Nếu bé thoải mái, thời tiết dễ chịu thì dần dần tăng lên 30 - 60 phút
• Mùa đông hoặc ngày quá nóng, nên chia nhỏ nhiều lần ra ngoài ngắn thay vì một lần quá lâu

Để ý phản ứng của bé, bé “báo hiệu” khá rõ:

• Quá nóng: gáy và cổ đẫm mồ hôi, tóc ướt, mặt đỏ, thở nhanh, khó chịu, quẫy khóc
• Quá lạnh: tay chân lạnh là bình thường, nhưng nếu lưng hoặc ngực bé lạnh, da tái, bé lơ mơ, buồn ngủ bất thường thì nên vào nhà và ủ ấm

Với bé còn rất nhỏ, không cần cố gắng ở ngoài hàng giờ. Một hay hai chuyến đi dạo với bé ngắn, yên tĩnh mỗi ngày đã đủ để tận dụng lợi ích rồi.

Thời điểm trong ngày phù hợp cho “buổi đi dạo đầu đời”

Thời điểm trong ngày khá quan trọng, nhất là vào mùa hè.

• Mùa hè

  • Nên cho bé ra ngoài buổi sáng (trước khoảng 9 - 9h30) hoặc cuối chiều (sau 16 - 16h30).
  • Tránh khung giờ trưa đến đầu giờ chiều khi nắng gắt, nhiệt độ, tia UV đều cao.
  • Ưu tiên các tuyến đường có bóng cây, hành lang chung cư, công viên có mái che.

• Mùa xuân và mùa thu
  Thời tiết ở miền Bắc, miền Trung giai đoạn này thường dễ chịu. Bé có thể đi dạo với bé sơ sinh khoảng giữa buổi sáng hoặc giữa buổi chiều, không quá nắng, không quá lạnh.

• Mùa đông
  Chọn thời điểm ấm áp và sáng nhất trong ngày, thường là từ cuối buổi sáng tới đầu giờ chiều. Hạn chế đưa bé sơ sinh ra ngoài khi trời rét đậm, gió lạnh, mưa phùn, hoặc tối muộn.

Bảng tham khảo nhanh theo thời tiết

Bạn có thể dùng bảng này khi băn khoăn thời tiết cho bé sơ sinh ra ngoài:

• Trên 35 °C, nắng gắt

  • Quá nóng để đi dạo lâu.
  • Nếu bắt buộc ra ngoài, chỉ đi nhanh, ở nơi có bóng râm, vào giờ mát.

• Khoảng 28 - 34 °C

  • Thời tiết nóng, nhưng vẫn có thể đi dạo sau sinh mùa hè nếu biết chọn thời điểm mát và chỗ râm mát.
  • Mặc mỏng, thấm mồ hôi, luôn che nắng cho bé.

• Khoảng 22 - 28 °C

  • Thời tiết lý tưởng để đi dạo với trẻ sơ sinh.
  • Bé thường chỉ cần nhiều hơn bạn 1 lớp áo mỏng.

• Khoảng 18 - 22 °C

  • Vẫn khá ổn cho bé, nhất là khi trời khô ráo.
  • Mặc nhiều lớp, đội mũ, có thể mang theo chăn mỏng.

• Khoảng 10 - 18 °C

  • Cần mặc ấm hơn, dùng túi ủ chân hoặc chăn dày cho bé trong xe đẩy.
  • Hạn chế ở ngoài quá lâu nếu có gió mạnh hoặc mưa phùn.

• Dưới 10 °C

  • Nên cân nhắc kỹ trước khi cho bé ra ngoài, nhất là bé dưới 1 tháng.
  • Nếu phải ra ngoài (khám bệnh, việc bắt buộc), cố gắng di chuyển nhanh, ủ ấm kỹ, tránh gió lùa.

Ngoài nhiệt độ, cần chú ý cảm giác thực tế: gió lạnh, độ ẩm cao, trời mưa phùn thường khiến không khí buốt hơn so với con số trên điện thoại.

Mặc gì cho bé khi đi dạo?

Đây là phần khiến nhiều bố mẹ “đau đầu” nhất. Nguyên tắc cơ bản là: mặc cho bé nhiều hơn người lớn 1 lớp.

Gợi ý phối lớp quần áo

Với thời tiết dễ chịu, khoảng 24 - 28 °C:

• Body hoặc áo cotton mỏng (ngắn hay dài tay tùy gió)
• Bodysuit liền quần hoặc bộ quần áo mềm
• Áo khoác mỏng hoặc áo chống nắng cho bé (nếu nắng nhẹ)
• Mũ che đầu, có thể che gáy
• Tất chân, nếu gió hoặc bé dễ lạnh

Với thời tiết mát, hơi lạnh (18 - 24 °C):

• Body cotton
• Áo dài tay, quần dài
• Áo khoác dày vừa hoặc áo bông mỏng
• Chăn mỏng đắp thêm khi bé nằm trong xe đẩy hoặc nôi
• Tất và bao tay nếu cần

Trời lạnh (khoảng 10 - 18 °C):

• 1 - 2 lớp áo cotton bên trong
• Áo liền thân hoặc jumpsuit dày hơn
• Áo khoác ấm hoặc túi ủ/bao chăn
• Chăn dày phủ ngoài khi bé nằm trong xe đẩy
• Mũ len, tất dày, có thể thêm bao tay

Trời nóng (28 - 34 °C):

• Một lớp áo/bộ đồ cotton mỏng, thấm mồ hôi
• Không cần áo khoác, chỉ cần che nắng tốt
• Mũ rộng vành hoặc mũ vải mỏng nhẹ
• Có thể phủ khăn muslin mỏng lên chân (vẫn phải thoáng khí, không ủ kín)

Kiểm tra nhanh bé có nóng hay lạnh

• Sờ gáy hoặc ngực của bé, đó là vị trí cho cảm giác rõ nhất.
• Tay chân hơi lạnh là bình thường.
• Nếu gáy nóng, ướt mồ hôi, da đỏ bừng, hãy cởi bớt một lớp.

Xe đẩy, địu hay nôi?

Bạn chọn cách nào cũng được, miễn là an toàn và tiện cho mẹ:

• Xe đẩy/nôi sơ sinh có tư thế nằm phẳng
  Rất phù hợp với trẻ sơ sinh, hỗ trợ lưng, giúp bé nằm ngủ thoải mái. Nên chọn xe có mái che nắng, che mưa và lưới chống muỗi nếu đi buổi chiều tối.

• Địu mềm hoặc khăn địu
  Tạo cảm giác gần gũi, da kề da, nhiều bé rất thích. Lưu ý là thân nhiệt của mẹ đã là một lớp giữ ấm, nên nếu địu bé vào người, có thể cho bé mặc mỏng hơn một chút so với khi nằm xe đẩy.

Tránh phủ kín mặt xe đẩy bằng chăn dày hoặc khăn kín mít, vì sẽ làm bí khí, tích nhiệt, nguy cơ bé bị nóng. Tốt hơn nên dùng tấm che nắng của xe đẩy, hoặc phủ khăn muslin mỏng, thoáng, chỉ che nắng chứ không che kín hết không gian.

Tránh chỗ đông người và người đang ốm

Hệ miễn dịch của bé trong vài tháng đầu còn rất non nớt. Không khí ngoài trời nói chung không phải là nguồn lây bệnh chính, nên chỉ riêng việc bé ra ngoài trời không làm bé dễ ốm hơn.

Điều đáng lo là đám đông.

Bạn nên:

• Hạn chế đưa bé đến trung tâm thương mại đông người, khu vui chơi trong nhà, chợ đông… trong những tuần đầu
• Khéo léo tránh tiếp xúc gần với người đang ho, sổ mũi, sốt, hoặc vừa mới khỏi ốm
• Nhắc người thân và bạn bè không hôn vào mặt, miệng, tay bé nếu họ đang có triệu chứng cảm cúm, ho, đau họng

Công viên, đường nội khu, quán cà phê ngoài trời yên tĩnh thường là lựa chọn an toàn hơn nhiều so với không gian kín, đông người.

Checklist cho “buổi đi dạo đầu tiên” với bé

Để buổi đi dạo với bé sơ sinh gọn nhẹ, bạn có thể chuẩn bị sẵn một túi đồ cơ bản. Như vậy nếu lỡ đi hơi lâu hơn dự định cũng không bị luống cuống.

Những món nên có:

• Bỉm/tã (luôn mang dư, ít nhất 3 - 4 cái)
• Khăn ướt
• Túi đựng tã bẩn
• Miếng lót thay tã gấp gọn
• Bộ quần áo dự phòng cho bé (body + bộ đồ hoặc áo liền quần)
• Chăn mỏng hoặc chăn dày tùy thời tiết, hoặc khăn muslin nếu trời nóng
• Đồ ăn cho bé, tùy cách cho bé bú:
  • Nếu bú mẹ: mang thêm miếng lót thấm sữa cho mẹ, khăn muslin thấm sữa trớ
  • Nếu bú sữa công thức: sữa đã đong sẵn trong hộp nhỏ, bình nước sôi để nguội, hoặc sữa pha sẵn đóng chai/hộp, thêm 1 bình sạch dự phòng
• Đồ của mẹ: điện thoại, ví, chai nước, món ăn nhẹ
• Đồ theo thời tiết:
  • Mũ che nắng, kem chống nắng an toàn cho mẹ, tấm che nắng xe đẩy vào mùa hè
  • Áo mưa mỏng cho mẹ, áo mưa/áo trùm xe đẩy khi có nguy cơ mưa
  • Mũ ấm, bao tay, tất dày, chăn ấm cho bé vào ngày lạnh

Không cần mang “nửa căn phòng em bé” theo người. Chỉ cần đủ cho việc thay tã, cho bú, giữ ấm - mát, và sự thoải mái của mẹ.

Những lo lắng thường gặp trước lần đi dạo đầu tiên

Nhiều bố mẹ mới giống nhau ở chỗ: càng chưa cho bé ra ngoài lần nào thì càng lo. Cùng đi qua vài nỗi lo phổ biến.

“Lỡ bé khóc to giữa đường thì sao?”

Bé sơ sinh khóc là chuyện rất bình thường. Bé khóc ở nhà, trên xe, ngoài công viên hay trong siêu thị đều… như nhau.

Một vài mẹo nhỏ:

• Cứ tiếp tục đẩy xe, nhịp rung lắc nhẹ thường giúp bé dịu hơn
• Kiểm tra các “thủ phạm” quen thuộc: tã bẩn, đói, nóng/lạnh
• Nếu bé vẫn quấy, tìm một chỗ ngồi yên tĩnh, bế bé lên vỗ về, dỗ vài phút rồi thử cho bé nằm lại

Người đi đường thường không ai để ý nhiều như bạn tưởng. Rất nhiều người còn mỉm cười thông cảm vì họ từng ở đúng vị trí của bạn.

“Cho bé bú ngoài đường có kỳ không?”

Hoàn toàn có thể cho bé bú ngoài trời, dù là bú mẹ hay bú bình. Ở Việt Nam, dần dần mọi người đã quen với hình ảnh mẹ cho con bú nơi công cộng, nhất là trong công viên, quán cà phê gia đình.

Với mẹ cho con bú:

• Chọn áo hoặc váy tiện mở phần ngực
• Có thể dùng khăn quàng, khăn muslin che nhẹ nếu bạn thấy ngại, nhưng đó là lựa chọn của bạn, không phải nghĩa vụ

Với bé uống sữa công thức:

• Chuẩn bị sữa và nước theo đúng hướng dẫn để đảm bảo an toàn
• Sữa đóng chai/hộp pha sẵn cũng là lựa chọn tiện cho những lần đi dạo sau sinh dài hơn

“Ra ngoài nhiều bé có dễ bị ốm không?”

Với trẻ sơ sinh khỏe mạnh, không khí ngoài trời thường “an toàn” hơn trong phòng kín đông người. Nguy cơ chính khiến bé dễ bệnh đến từ:

• Tiếp xúc gần với người đang bị cảm cúm, ho, sốt, viêm họng
• Không gian kín, đông người, ít thông gió

Vì vậy, một buổi đi dạo với bé ở công viên yên tĩnh thường an toàn hơn nhiều so với dẫn bé đi trung tâm thương mại đông đúc.

Lời kết: cứ đơn giản và nhẹ nhàng

“Buổi đi dạo đầu tiên” của con không phải là bài kiểm tra mà bạn phải đạt điểm 10. Đó chỉ là một bước nhỏ, nhẹ nhàng để cả nhà cùng nhau hít thở bầu không khí bên ngoài sau những ngày ở cữ.

Bạn có thể bắt đầu rất đơn giản:

• Chọn ngày thời tiết dễ chịu, không quá nắng, không quá lạnh
• Chọn lộ trình ngắn, yên tĩnh, gần nhà
• Mục tiêu chỉ 15 - 20 phút
• Mặc cho bé theo lớp, đặt bé vào xe đẩy sơ sinh hoặc địu, mang theo túi đồ cơ bản

Nếu sau này bạn lại tra mạng “khi nào cho bé sơ sinh đi dạo”, “đi dạo sau sinh mùa đông có được không” hay “đi dạo sau sinh mùa hè phải chú ý gì”, hãy nhớ: nếu bé khỏe, thời tiết hợp lý, và bản thân bạn cảm thấy sẵn sàng, thì hôm nay rất có thể đã là một ngày đẹp trời để đi dạo với bé sơ sinh rồi.